कथा: संयोगको भेटले जगाएको साँचो प्रेम

सरिता र सरोज दुवै एक–अर्काका लागि पूर्ण रूपमा अन्जान थिए। तर कहिलेकाहीँ जीवनमा यस्तो संयोग आउँछ, जसले सामान्य भेटलाई पनि एउटा गहिरो कथामा बदलिदिन्छ।

काठमाडौँको एउटा नाम चलेको अस्पतालमा सरिता उपचारका लागि आएकी थिइन्। बाहिरबाट हेर्दा उनी सामान्य देखिन्थिन्, तर भित्रभित्रै उनी लामो समयदेखि स्वास्थ्य समस्यासँग जुधिरहेकी थिइन्। उनको साथमा उनका दाइ रमेश, बहिनी स्मिता र काका ध्रुव कुरुवाका रूपमा अस्पतालमा थिए।

त्यही अस्पतालको अर्को वार्डमा सरोज आफ्नी आमा मायादेवीको उपचारका लागि बसेका थिए। सरोजको स्वभाव निकै सरल थियो– मिठो बोली, नम्र व्यवहार र अरूलाई सहयोग गर्न सधैँ तयार रहने।

एक दिन अस्पतालको क्यान्टिनमा चिया लिन जाँदा सरिता र सरोजको पहिलो भेट भयो। सामान्य नमस्ते र हल्का मुस्कानबाट सुरु भएको त्यो चिनजान त्यतिबेला साधारण लाग्थ्यो। तर नियतिले त्यस भेटलाई एउटा कथा बनाउने तयारी गरिरहेको थियो।

केही दिनपछि सरिताको अपरेसन हुने भयो। अपरेसनको दिन अस्पतालको वातावरण निकै तनावपूर्ण थियो। जब अपरेसन सकियो र सरितालाई बेहोस अवस्थामा अपरेसन थिएटरबाट बाहिर ल्याइयो, नर्सहरूलाई सहयोग गर्नेमध्ये सरोज पनि थिए। उनले स्ट्रेचर समातेर सहयोग गरे, कागजपत्र मिलाउन मद्दत गरे र चुपचाप आफ्नो काममा फर्किए।

सरिता बेहोस थिइन्, त्यसैले उनलाई त्यो कुरा थाहा भएन। तर सरिताका दाइ रमेशले त्यो दृश्य देखेका थिए। उनले मनमनै सोचे– आजकल पनि यस्तो सहयोगी मानिस भेटिन्छन्। त्यसपछि अस्पतालमा बस्दा रमेश र स्मिताले सरोजसँग सामान्य चिनजान बढाए। कहिलेकाहीँ क्यान्टिनमा चिया खाँदा उनीहरू सँगै बस्ने गर्थे।

सरोजलाई उनीहरूले आफ्नै भाइजस्तो मानेका थिए तर सरोजको परिवार भने त्यहाँ थिएन। उनी एक्लै आफ्नी आमाको सेवा गर्दै बसेका थिए। त्यसैले सरिताको परिवारले सरोजलाई चिने, तर सरोजको परिवार भने उनीहरूका लागि अन्जान नै रह्यो।

केही दिनपछि सरिता निको भएर घर फर्किइन्। अस्पतालको त्यो चिनजान त्यहीँ सकियो जस्तो लाग्थ्यो। तर कथा त्यति सजिलै सकिने थिएन।

केही हप्तापछि एक साँझ सरोजले फेसबुक खोल्दा एउटा फ्रेन्ड रिक्वेस्ट देखे– सरिता अधिकारी नामको प्रोफाइल। फोटो हेर्दा उसले अस्पतालमा देखेकी तिनै महिला। सरोजले रिक्वेस्ट स्वीकार गरे।

केही समयपछि सरिताले मेसेज पठाइन्– ‘हामी अस्पतालमा भेटेका थियौँ। तपाईंको स्वभाव र सहयोगी व्यवहारले मलाई निकै प्रभावित बनाएको थियो। त्यसैले आफैले रिक्वेस्ट पठाएँ। यदि तपाईंलाई ठीक लागे हामी असल साथी बन्न सक्छौँ?’

सरोजले जवाफ दिए– ‘मित्रता सधैँ राम्रो हुन्छ।’ त्यसपछि उनीहरूबीच फेसबुकमा कहिलेकाहीँ कुराकानी हुन थाल्यो। घर–परिवार, समाज, जीवनका अनुभव र जिम्मेवारीका विषयमा उनीहरू खुलस्त कुरा गर्थे।

सरिता एक जिम्मेवार गृहिणी थिइन्। उनका श्रीमान् काठमाडौँको नाम चलेका कलेजहरूमा अध्यापन गर्थे। दुई छोरीहरू पढाइमा निकै अब्बल थिए। समय बित्दै जाँदा दुवै छोरी उच्च शिक्षा पढ्न विदेश गए। घर एकाएक सुनसान हुन थाल्यो।

श्रीमान् बिहान कलेज जान्थे, साँझ अबेर फर्किन्थे। दिनभरि घरमा एक्लै बस्दा कहिलेकाहीँ सरितालाई जीवन अलि खाली–खाली लाग्थ्यो। यस्तै बेला उनलाई कहिलेकाहीँ सरोजसँग भएका पुराना कुराकानीहरू सम्झना आउँथे– त्यो सरल स्वभाव, सहयोगी मन र आदरपूर्ण व्यवहार।

एक दिन उनले धेरै समयपछि सरोजलाई मेसेज पठाइन्– ‘धेरै दिन भयो कुरा नभएको। तपाईं व्यस्त हुनुहुन्थ्यो कि!’ आदि कुराबाट उनीहरूको कुराकानी सुरु भयो।

यस पटक कुरा अझ गहिरा थिए– जीवनको एक्लोपन, जिम्मेवारी र मनका अनुभूति। समयसँगै त्यो आत्मीयता फेरि बढ्न थाल्यो।

एक दिन सरोजले शान्त स्वरमा भने– ‘तपाईंको सम्झना कहिलेकाहीँ मनमा धेरै आउँछ मलाई पनि, तर हजुर व्यस्त हुनुहुन्छ भनेर अभिव्यक्त गर्न सक्दिनँ थिएँ।’

सरिता केही बेर मौन भइन्। त्यसपछि हल्का मुस्कानसहित लेखिन्– ‘कहिलेकाहीँ केही मानिसहरूको महत्त्व जीवनमा ढिलो गरी बुझिन्छ।’

त्यसपछि उनीहरू कहिलेकाहीँ भेट्न पनि थाले। काठमाडौँको कुनै शान्त क्याफे, कुनै पार्क, कहिलेकाहीँ पुस्तक पसलको कुनामा बसेर उनीहरू जीवनका कुरा गर्थे।

यो सम्बन्ध गोप्य थियो। कसैलाई थाहा थिएन। तर त्यो सम्बन्धमा स्वार्थ थिएन– त्यहाँ विश्वास, सम्मान र गहिरो आत्मीयता थियो।

केही वर्षपछि सरोज पनि कामको सिलसिलामा त्यही सहरको अर्को भागमा बसाइ सरे।

अब उनीहरू एउटै सहरमा थिए। अब कहिलेकाहीँ जीवनका कठिन समयमा उनीहरू एक–अर्काको सहारा बन्थे। सरिताको मन उदास हुँदा सरोजले हौसला दिन्थे। सरोज समस्यामा पर्दा सरिताले उनलाई सम्झाइ दिन्थिन्।

उनीहरूबीचको सम्बन्ध समयसँगै अझ गहिरो भयो। एक–अर्काको जीवनमा चुपचाप साथ दिने, समस्या पर्दा सहयोग गर्ने र मन थाकेको बेला एक–अर्कालाई सम्झने। उनीहरूको सम्बन्ध कुनै ठूलो घोषणा सहितको प्रेम थिएन। यो एउटा शान्त, गोप्य तर गहिरो सम्बन्ध थियो।

समयले उनीहरूलाई धेरै कुरा सिकायो। तर एउटा कुरा उनीहरू दुवैलाई स्पष्ट थियो– जीवनका सबैभन्दा कठिन क्षणहरूमा उनीहरू एक–अर्काको साथमा थिए। कहिलेकाहीँ प्रेम ठूलो आवाजमा घोषणा गरिँदैन। कहिलेकाहीँ प्रेम शान्त रूपमा, गोप्य रूपमा दुई आत्माबीच बगिरहन्छ।

तर यो कथा यतिमै रोकिनेवाला थिएन। सरिताको जीवनमा एउटा नयाँ मोड आउन बाँकी नै थियो।

सरिता स्वभावले संवेदनशील थिइन्। समाजमा भइरहेका अन्याय, असमानता र पीडाका कथा सुन्दा उनको मन छटपटाउँथ्यो। कहिलेकाहीँ उनी टेलिभिजनमा समाचार हेर्दै भन्थिन्– ‘कति समस्या छन् हाम्रो समाजमा… तर गहिरो मनले काम गर्ने मानिस किन कम छन्?’

त्यो बेला सरोजले शान्त स्वरमा भन्ने गर्थे – ‘तपाईं आफैं किन सुरु गर्नुहुन्न? तपाईंमा त्यो क्षमता छ। तपाईंको संवेदनशीलता नै तपाईंको शक्ति हो।’

सुरुमा सरिता मुस्कुराएर टारिदिन्थिन्– ‘म जस्तो साधारण गृहिणीले के गर्न सक्छु र?’ तर सरोजको विश्वास भने अडिग थियो। संसारका धेरै परिवर्तनहरू साधारण मानिसले नै सुरु गरेका हुन्।

त्यसपछि सरिताले सानो स्तरबाट समाज सेवामा हात हाल्न थालिन्। पहिले उनले आफ्नै टोलका केही आर्थिक रूपमा कमजोर बालबालिकालाई पढाइमा सहयोग गर्न सुरु गरिन्। कहिले किताब किनिदिने, कहिले शुल्क तिर्न सहयोग गर्ने।

त्यो सानो कामले उनको मनमा अजीव किसिमको शान्ति दिन थाल्यो। जब उनले यो कुरा सरोजलाई सुनाइन्, सरोजको आवाजमा गर्व झल्किएको थियो– ‘मलाई थाहा थियो, तपाईंको मन यस्तै कामका लागि बनेको हो।’

त्यसपछि सरिताले महिलाहरूको समूह बनाइन्। उनीहरूले मिलेर टोलमा सरसफाइ अभियान चलाउन थाले, घरेलु हिंसा विरुद्ध आवाज उठाउन थाले, गरिब परिवारलाई सहयोग गर्न थाले।

समय बित्दै जाँदा सरिताको कामको चर्चा विस्तारै फैलिन थाल्यो। स्थानीय स्तरका कार्यक्रममा उनलाई बोलाउन थालियो। उनको स्पष्ट विचार, सरल बोली र सहानुभूतिपूर्ण व्यवहारले धेरै मानिस प्रभावित भए।

त्यो हरेक उपलब्धि पछाडि सरोजको मौन साथ थियो। जब सरिता कहिलेकाहीँ आफूलाई कमजोर महसुस गर्थिन्, सरोजले सम्झाउँथे– ‘तपाईंले सुरु गरेको बाटो सही छ। कहिल्यै डराउनु हुँदैन।’

समयसँगै सरिता सामाजिक अभियानबाट राजनीतितिर पनि आकर्षित हुन थालिन्। एक दिन उनले संकोच गर्दै सरोजलाई भनिन्– ‘मलाई केही साथीहरूले स्थानीय चुनाव लड्न आग्रह गरेका छन्… तर म डराइरहेकी छु।’

सरोज केहीबेर मौन बसे। त्यसपछि गम्भीर स्वरमा भने, ‘यदि तपाईंले यो निर्णय लिनुभयो भने, धेरै मानिसको जीवन बदलिन सक्छ। तपाईंलाई डर लाग्नु स्वाभाविक हो, तर तपाईं एक्लै हुनुहुन्न, यत्ति बुझ्नुस्।’

यो वाक्यले सरिताको मनमा अद्भुत शक्ति भरिदियो। अन्ततः उनले चुनाव लड्ने निर्णय गरिन्।

चुनावको समय निकै कठिन थियो। आलोचना, अफवाह, दबाब सबै सामना गर्नु परेको थियो। तर सरोज हरेक कठिन क्षणमा उनको हौसला बने। कहिले फोनमा, कहिले सन्देशमा, कहिले शान्त भेटमा उनी सरितालाई सम्झाइरहन्थे– ‘तपाईं हार्नका लागि होइन, परिवर्तनका लागि अघि बढ्नु भएको हो।’

अन्ततः परिणाम आयो। सरिता निर्वाचित भइन्। त्यो दिन उनको आँखामा थकानको होइन, उपलब्धिको आँसु थियो।

समयसँगै वर्षौँ बिते। सरिता समाज सेवा र राजनीतिमा एक इमानदार र लोकप्रिय बन्न सफल भइन्। मानिसहरूले उनलाई सम्मानका साथ सम्झन थाले।

एक दिन ठूलो सामाजिक कार्यक्रममा उनलाई सम्मान गरिँदै थियो। मञ्चभरि मानिसहरू, पत्रकार, नेता र समाजसेवीहरू उपस्थित थिए। भाषणको क्रममा सरिताले केही क्षण मौन भएर भीडतर्फ हेरिन्। त्यसपछि उनले गहिरो स्वरमा भनिन् –

‘मानिसको जीवनमा कहिलेकाहीँ यस्तो व्यक्ति आउँछ, जसले हामीलाई आफैँलाई चिन्ने साहस दिन्छ। जसले हाम्रो कमजोर क्षणमा हौसला दिन्छ, हाम्रो सपनामा विश्वास गर्छ।’

हलमा शान्ति छायो। सरिताले अगाडि भनिन्– ‘आज म जुन ठाउँमा उभिएकी छु, त्यसको प्रेरणा मेरो मेहनत मात्र होइन। मेरो जीवनमा एउटा यस्तो साथी छ, जसले सधैँ चुपचाप मेरो मन बलियो बनाइरह्यो। उसले मलाई समाजका लागि केही गर्न प्रेरित गरिरह्यो।’

त्यसपछि उनले मुस्कुराउँदै भनिन् – ‘आज म खुला रूपमा स्वीकार गर्न चाहन्छु… मेरो जीवनको त्यो प्रेरणाको स्रोत सरोज हो।’

त्यो क्षण सरोज हलको पछाडिको कुर्सीमा चुपचाप बसेका थिए। उनले टाउको झुकाएर हल्का मुस्कान दिए। त्यो मुस्कानमा गर्व पनि थियो, स्नेह पनि थियो, र गहिरो प्रेम पनि।

किनकि कहिलेकाहीँ साँचो प्रेम स्वामित्व होइन। साँचो प्रेम भनेको कसैलाई उचाइमा पुग्न मद्दत गर्नु हो। र सरोजले त्यही गरेका थिए– शान्त रूपमा, निस्वार्थ रूपमा, प्रेम र विश्वासका साथ।

त्यो कथा संसारका लागि एउटा प्रेरणा बन्यो। तर सरिता र सरोजका लागि कथा सधैँ दुई आत्माको शान्त, गहिरो र अमर सम्बन्धको प्रतीक बन्यो।