युनिकोड
काठमाडौँ महानगरमा २ हजार ७७९ महिलाको स्तन र पाठेघरको मुखमा क्यान्सर छ कि भनेर परीक्षण गर्दा ९० जनामा एचपीभी डीएनए रिपोर्ट पोजिटिभ देखिएको छ।
काठमाडौँ महानगरपालिकाले वीर अस्पतालसँगको सहकार्यमा २०८२ चैत १६ देखि २०८३ वैशाख २१ गतेसम्म महिलाहरूको स्तन र पाठेघरको मुखको क्यान्सर निःशुल्क परीक्षण गरेको थियो।
त्यस क्रममा १२ जनालाई एचपीभी-१६, १३ जनालाई एचपीभी-१८ र ६५ जनालाई-१६ र १८ बाहेक अन्य एचपीभी पोजिटिभ देखिएको हो।
एचपीभी-६, एचपीभी-११, एचपीभी-१६, एचपीभी-१८, एचपीभी-३१, एचपीभी-३३, एचपीभी-४५, एचपीभी-५२ र एचपीभी-५८ को संक्रमणले क्यान्सरको जोखिम हुन्छ। यीमध्ये नेपालमा एचपीभी-१६ र एचपीभी-१८ को मात्र परीक्षण हुनेछ गरेको थियो।
यस वर्ष महानगरपालिकाले एचपीभी-१६ र १८ बाहेक अन्य प्रकारका एचपीभीको पनि परीक्षण गराएको हो।
एचपीभी डीएनए पोजिटिभ हुनु क्यान्सर हुनु होइन। यसबाट संक्रमण भएर क्यान्सर हुन सक्ने जोखिमचाहिँ हो।
क्यान्सर परीक्षण गरिएका ३५ दिनमा ३ हजार ४९४ जनाले जाँच गराउन स्वास्थ्य प्रवर्धन केन्द्रमा नाम दर्ता गरेर रिफरल स्लिप लिएका थिए। उनीहरूमध्ये २ हजार ९७५ जना मात्र जाँचका लागि अस्पताल पुगेका थिए।
कार्यक्रमका फोकल पर्सन चन्द्रा भट्टका अनुसार जाँच गर्न आएकामध्ये २ हजार ७७९ जनाको एचपीभीसँगै २ हजार ९६१ जनाको स्तन क्यान्सर परीक्षण गरियो। उनीहरूमध्ये ४११ जनाको मेमोग्राम गरियो। ४९४ जनाको स्तनको भिडिओ एक्सरे गरियो।
उनीहरूमध्ये ४ जनाको स्तनको वायोप्सी गर्नु पर्ने देखिएको थियो। तर उनीहरूमध्ये १ जना सम्पर्कमै नआएको भट्टले बताए।
‘२ जनाको रिपोर्ट पोजिटिभ देखियो। उहाँहरू अहिले उपचाररत हुनुहुन्छ’, उनले भने।
उनका अनुसार १ जनाको स्तनमा मासु पलाएको पाइयो। ११ जनाको पाठेघरको मुखमा सीआईएन अर्थात् सर्भाइकल इन्ट्रापेथिलियल नियोप्लासिया देखियो। यो क्यान्सरको प्रारम्भिक अवस्था हो। यो अवस्थाका ३ वटा तह (ग्रेड) हुन्छन्। पहिलो तहलाई सीआईएन वान, दोस्रोलाई सीआईएन टु र तेस्रोलाई सीआईएन थ्री भनिन्छ।
फोकल पर्सन भट्टका अनुसार ११ जनामध्ये ४ जनामा हाइ ग्रेडको समस्या र ७ जनामा लो ग्रेडको समस्या थियो। २ जनाको पाठेघरको मुखमा मासु पलाएको मासु काटेर फाल्ने (सर्भाइकल पोलिपेक्टोमी) गरियो।
परीक्षणका क्रममा आङ् खसेका, पाठेघरको मुखमा संक्रमण (पीआइडी) देखिएको महिलाहरूको उपचार गरिएको जानकारी उनले दिए।
वडागत अवस्था
वडा नं. २, १२, १७, १८, २० र २१ गरी ६ वटा वडाबाट परीक्षणमा गएका महिलाहरूको रिपोर्टमा पोजिटिभ देखिएन। सबैभन्दा धेरै वडा नं. २२ मा ११ जनाको रिपोर्ट पोजिटिभ छ। त्यसपछि वडा नं. १६ मा ९ जना, वडा नं. १४ र १६ मा समान ७ जना, वडा नंं ७ मा ६ जनाको रिपोर्ट पोजिटिभ छ।
पाठेघरको मुख र स्तन क्यान्सर
ह्युमन प्यापोलिमा भाइरस (एचपीभी) ५ वर्षदेखि १० वर्षसम्म रहिरह्यो भने पाठेघरको मुखमा क्यान्सरको जोखिम रहन्छ। ३० वर्षदेखि ६० वर्ष समूहका महिलाले हरेक ५ वर्षमा एकपटक यसको परीक्षण गराउनुपर्छ।
१ जनाभन्दा धेरै पुरुषसँग यौन सम्पर्क भएका, १६ वर्षभन्दा कम उमेरमा यौन सम्पर्क भएका, महिनावारी भएको पहिलो वर्षभित्रै यौन सम्पर्कमा भएका, एचआईभीजस्ता यौनजन्य संक्रमण भएका, ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस (एचपीभी) देखिएका, धूमपान गर्ने, प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर भएका, धेरैपटक गर्भवती भएका, कहिल्यै जाँच नगराएका महिलाहरूलाई पाठेघरको मुखको क्यान्सर हुने जोखिम धेरै हुन्छ।
स्तन क्यान्सर यही कारणले हुन्छ भन्ने तथ्य सार्वजनिक भएको पाइँदैन। तर, उमेर बढ्दै जाँदा (विशेषगरी ५० वर्ष काटेपछि) स्तन क्यान्सरको जोखिम देखिन्छ। यदि आमा, दिदीबहिनी वा छोरी कसैलाई स्तन क्यान्सर भएको छ भने अन्य सदस्यमा यसको जोखिम धेरै हुने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।
१२ वर्ष अघि अर्थात् सानै उमेरमा महिनावारी हुनु, ढिलो उमेरमा (५५ वर्षपछि) महिनावारी सुक्नु, लामो समयसम्म हर्मोन फेरबदल गर्ने औषधिहरूको प्रयोग गर्नु, ३० वर्षको उमेरपछि पहिलो सन्तान जन्माउनु, सन्तानलाई स्तनपान नगराउनु, कहिल्यै गर्भवती नहुनु, अत्याधिक धुमपान गर्नु, मोटोपना, शारीरिक व्यायामको अभाव र अस्वस्थ्यकर खानपानलाई पनि क्यान्सरको कारणका रूपमा लिइन्छ।
स्तन वा काखीमुनि एउटा कडा, नदुख्ने र छाम्दा नहल्लिने गिर्खा वा गाँठो देखिनु स्तन क्यान्सरको प्रमुख लक्षण हो। स्तनको आकारमा अचानक परिवर्तन आउनु, छाला रातो हुनु, खस्रो हुनु तथा सुन्तलाको बोक्रा जस्तो खस्रो हुनु, निप्पल भित्रतिर धसिनु, स्तनबाट तरल पदार्थ बग्नु जस्ता स्तन क्यान्सरका लक्षण हुन्।
प्रतिक्रिया