युनिकोड
चाँगुनारायण मन्दिरको पूर्वी भागमा कविहरू सम्पदामाथि केन्द्रित २२ कलाकृति हेर्दै कविता लेखनमा तल्लीन थिए।
भक्तपुरका २२ कलाकारले चाँगुनारायण नगरपालिका वरपरका क्षेत्रहरूको सम्पदा, प्रकृति र संस्कृतिमा आधारित चित्रहरू सिर्जना गरेका थिए। त्यसपछि नगरपालिकाले आइतबार देशभरका ३३ कविहरूलाई ती कलाकृतिहरूमा कविता लेख्न आमन्त्रित गरेको थियो। चित्रहरू भर्खरै मात्र प्रदान गरिएको थियो ।
कवि/निबन्धकार दीपक सापकोटाले कान्छा काजी भसिमाको चित्र ‘मुहानपोखरी’ मा आधारित कविता रचना गरे। ‘एउटा झरनाको सहरयात्रा’ शीर्षकको कविताले स्थानीय जीवनको सारलाई समेटेको छ। सँगै कविताले जंगलको संग्लो झरना सहर पसेपछि कसरी कुरुप भएको छ भन्ने तितो यर्थाथ कथा भन्छ ।
पत्रकार तथा कवि नारायण श्रेष्ठले ‘त्रिशूल’ चित्रमा आधारित ‘गाउ आएको बाटो’ शीर्षकको प्रतीकात्मक कविता लेखे, जसले गाउँको सम्भावित भविष्यको झलक प्रस्तुत गर्दछ।
नगरकोट भ्रमण वर्ष २०८२ को अवसरमा आयोजित चाँगुनारायण कला तथा साहित्य महोत्सवका संयोजकहरूमध्ये एक हरिहर तिमिल्सिना रत्नागिरी पहाडको चित्रबाट प्रेरित आफ्नो कवितालाई अन्तिम रूप दिन व्यस्त थिए।
‘यति छिटो कविता लेख्नु सजिलो काम होइन,’ उनले भने, ‘तैपनि, हामीले नगरपालिकाको पर्यटन अभियानलाई समर्थन गर्न यसलाई चुनौतीको रूपमा स्वीकार गर्यौँ।’
कवि रामगोपाल आशुतोषले सोही चित्रबाट प्रेरित भएर ‘गफिने सूर्य र लिच्छवी सावयतको बदलमुनि हरियो रत्न’ शीर्षकको लामो कविता वाचन गरे। उनको कविताले प्राचीन सभ्यताको नाजुक सूत्रहरूको खोज गर्ने प्रयास गरेको छ।
प्रख्यात कवि श्रवण मुकारुङलाई ‘विष्णुमूर्ति’ शीर्षकको चित्रमा आधारित कविता रचना गर्ने जिम्मेवारी दिइएको थियो। यद्यपि, उनले कविता तुरुन्तै पूरा गर्न सम्भव नभएको बताए। ‘कविता त्यस्तो चीज होइन जुन तपाईंले इन्स्ट्यान्ट नूडल्स जस्तै फ्याँक्न सक्नुहुन्छ,’ मुकारुङले भने, ‘कविताले रूप लिनु अघि मनमा एउटा चिंगारी प्रज्वलित हुनुपर्छ।’
उनले केही दिनभित्रै नगरपालिकामा आफ्नो कविता बुझाउने वाचा गरे। कवि स्वप्निल स्मृति, बिमला तुम्खेवा र धर्मेन्द्रविक्रम नेम्बाङ पनि त्यसमा सामेल भए।
कवि राधिका कल्पितले प्रकाश मानन्धरको चित्र ‘नगरकोट भ्याली भ्यू’ मा आधारित ‘सव्यताको साचो’ शीर्षकको कविता रचना गरिन्। चित्रको पृष्ठभूमिमा गहिरिएर हेर्दा उनले स्थानीय सभ्यता, रीतिरिवाज र जीवनशैलीमा गहिरो प्रतिबिम्बित गरिन्।
लक्ष्मी रुम्बा र बिना थिङले तामाङ संस्कृतिमा केन्द्रित कविताहरू लेखेका छन्। मणि लोहनी र सुलोचना मानन्धर ‘रानिझुला’ मा केन्द्रित छन् भने लक्ष्मी थापा ‘मत्स्यनारायण’ मा केन्द्रित छन्। त्यस्तै कवि स्नेह सयामी र कविराज घिमिरेले ‘मनोहरा फाट’ बाट प्रेरणा लिएका छन्।
पुरु लम्साल, नरेन्द्रकुमार गेलाल र रामशरण न्यौपानेले ‘चाँगुनारायण’ शीर्षकको चित्रमा कविताहरू प्रस्तुत गरेका छन्। त्यसैगरी, अनन्त वाग्लेले ‘महामञ्जुश्री’ मा, डा. सरोज धिताल र लक्ष्मी मालीले ‘बाँस्तोला गाउँ’ मा र जुनु घिमिरे र दधिराम गेलालले ‘सरस्वती मन्दिर’ मा काम गरे।
कवि उत्तम तुम्सा, राधा कार्की र जनार्दन रिजालले कलाकृतिहरूमा प्रत्यक्ष रूपमा आधारित नभएका स्वतन्त्र कविताहरू प्रस्तुत गर्ने छनोट गरे।
समालोचक गुरुङ सुशान्त र कुमारी लामाले स्थानीय तहको सरकारले साहित्य र कलालाई यति प्राथमिकता दिएकोमा खुसी व्यक्त गरे।
नगरपालिकाले यी चित्र र कविताहरूलाई पुस्तकमा संकलन गर्ने योजना बनाएको छ। ‘साहित्य र संस्कृति पर्यटन विकासका लागि शक्तिशाली औजार हुन्,’ मेयर जीवन खत्रीले भने,‘ त्यसैले हामी यी कलाकृति र कविताहरू सँगै प्रकाशित गर्दैछौँ।’
प्रतिक्रिया