युनिकोड
भारत बिहारका पूर्वमुख्यमन्त्री लालुप्रसाद यादवका जेठा छोरा तेजप्रताप यादव महुआमा भर्खरै सम्पन्न विधानसभा चुनावमा पराजित मात्र भएनन्, तेस्रो स्थानमा झरे।
तेजप्रताप यसै वर्ष मे महिनामा राष्ट्रिय जनता दल (आरजेडी) बाट निकालिएका थिए।
सन् २०१५ मा पहिलोपटक महुआबाट चुनाव लडेका तेजप्रतापले जितेका पनि थिए।
आरजेडीबाट निष्कासनमा परेपछि उनले आफ्नै नेतृत्वमा जनशक्ति जनता दल गठन गरे र फेरि महुआबाटै चुनाव लडे।
तर शुक्रबार मात्र सार्वजनिक मत परिणामअनुसार त्यहाँ लोक जनशक्ति पार्टी (रामविलास) का उम्मेदवार सञ्जय कुमार सिंह विजयी भए।
तेजप्रताप यादव तेस्रो स्थानमा झरे। आरजेडीका उम्मेदवार मुकेश कुमार रोशन दोस्रो स्थानमा देखिए।
एआईएमआईएम कारण हो त?
तेजप्रताप यादव २०१५ को चुनावमा महुआबाट २८ हजारभन्दा बढी मतान्तरले विजयी भएका थिए।तेजप्रताप यादव २०१५ को चुनावमा महुआबाट २८ हजारभन्दा बढी मतान्तरले विजयी भएका थिए।
यसपटक भने उनले एलजेपी (आर) को उम्मेदवारले भन्दा ५१ हजार ९३८ कम मत पाए। यसैबीच महुआका वर्तमान विधायक आरजेडीका मुकेश कुमार रोशन ४४ हजार ९९७ मतले हारे।
तर एउटा महत्त्वपूर्ण कारक ओवैसीको पार्टी अल इन्डिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीनबाट उम्मेदवारलाई चुनावी मैदानमा उतार्नु थियो। यस वर्ष बिहारमा एआईएमआईएमले चुनाव लडेका २५ सिटमध्ये महुआ एक थियो।
पार्टीका उम्मेदवार अमित कुमारले पनि यहाँ १५ हजार ७८३ मत प्राप्त गरे।
महुआमा तेजप्रतापको चुनावी अभियान नियालेका सत्येन्द्र राय मानिसहरूले तेजप्रताप यादवलाई विश्वास गरे पनि मत दुई भागमा बाँडिएको विश्वास गर्छन्। उनको हारको प्रमुख कारण महुआमा मुस्लिम र यादवको मत विभाजन मान्छन् राय।
महुआ निर्वाचन क्षेत्रबाट राजनीतिक यात्रा सुरु गरेका तेजप्रताप यादवले सन् २०१५ को चुनावमा ६६ हजार ९२७ मत ल्याउँदै जित हासिल गरेका थिए। यसपछि उनी बिहार राज्यको स्वास्थ्यमन्त्री बनेका थिए।
सन् २०२० को विधानसभा चुनावमा भने आरजेडीले तेजप्रताप यादवलाई हसनपुर निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनावी मैदानमा उतार्यो। यो उनको चाहना थिएन, पार्टीको दबाबमा उनी त्यस क्षेत्रबाट चुनाव लड्न बाध्य भएका थिए।
त्यतिबेला महुआबाट मुकेश रोशनले चुनाव लडे। रोशनले गत चुनावमा ६२ हजार ७४७ मत प्राप्त गरेका थिए।
तेजप्रताप यादव र मुकेश रोशन दुवैले पाएका मत जोडे पनि एलजेपी (आर) का उम्मेदवारले पाएको मतभन्दा कम भयो।
यद्यपि एआईएमआईएम उम्मेदवारले पाएको मत पनि जोड्ने हो भने जित र हारको यो तस्बिर परिवर्तन हुन सक्थ्यो।
नयाँ पार्टी र पुरानो सिट
तेजप्रताप यादवले चुनाव लडेको महुआ निर्वाचन क्षेत्रमा यादव र मुस्लिम समुदायको एक लाखभन्दा बढी मत छ। निश्चित रूपमा यसपटक उनी आरजेडीका उम्मेदवार थिएनन्, तर उनलाई आरजेडीको भोट बैंकबाट फाइदा हुने आशा थियो।
यादव र मुस्लिम आरजेडीका मुख्य मतदाता मानिन्छन्।
यद्यपि यहाँ अनुसूचित जाति पनि जनसंख्याको लगभग २१ प्रतिशत छन्, जसमा पासवान र रविदास समुदाय बहुमतमा छन्।
तेजप्रताप यादवको आफ्नै छुट्टै भोट बैंक छैन, यसको अर्थ उनी निरन्तर आरजेडीलाई मतदान गर्ने मतदाताहरूमाझ मात्र लोकप्रिय थिए।
त्यसकारण पहिले नै विश्लेषण गरिएको थियो- उनी स्वतन्त्र रूपमा वा अर्को पार्टीबाट चुनाव लडे भने आरजेडीको मुख्य भोट बैंक विभाजन हुनेछ र तेस्रो पक्षलाई फाइदा हुनेछ।
साथै हतारमा पार्टी गठन गरिएका कारण तेजप्रताप यादवसँग कुनै पनि तल्लो तहको समर्थन वा संगठनात्मक शक्ति थिएन। उनी पार्टीका एकमात्र अनुहार थिए।
तर सत्येन्द्र राईका अनुसार, तेजप्रताप यादव निर्वाचन क्षेत्रका जनतासँग जति जोडिनुपर्ने थियो, त्यति जोडिन सकेनन्।
उनी भन्छन्, ‘तेजप्रताप यादवले महुआका नौ पञ्चायतमा मात्र प्रचार गरे, जबकि यहाँ ३६ पञ्चायत छन्। उनको प्रचारप्रसार कमजोर थियो। यो हार पनि जनतासँग जोडिन नसक्नुको कारणले भएको हो।’
विगत दुई वर्षमा तेजप्रताप यादवको छवि आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा कामभन्दा बढी विवादले घेरिएको छ।
असफल भयो भावनात्मक अपिल
तेजप्रताप यादवको आरजेडीसँगको सम्बन्ध यति बिग्रियो कि उनका कान्छा भाइ तेजस्वी यादवले महुआ सिटमा मुकेश रोशनका पक्षमा चुनावी प्रचार गरे।
फलस्वरूप तेजप्रताप यादवले पनि तेजस्वीको निर्वाचन क्षेत्र राघोपुर गएर आफ्नै उम्मेदवार प्रेम कुमार यादवका लागि भोट मागे।
उनले मतदाताहरूलाई आफ्नो परिवारभन्दा पार्टीप्रति वफादार हुन आग्रह गरे।
यसैबीच तेजप्रताप यादवले मतदाताहरूलाई भावनात्मक अपिल गरे। उनी आफूलाई अन्यायमा परेको र कठोर सजाय पाइरहेको जेठो दाजुका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका थिए।
सत्येन्द्र राई भन्छन्, ‘तेजस्वीले भने कि पार्टी ठूलो छ, परिवार होइन। यदि तेजस्वी यहाँ (महुआ) नआएको भए स्थिति अर्कै हुन सक्थ्यो।’
महुआमा तेजस्वी यादवको प्रचारप्रसारबारे तेजप्रताप यादवले भनेका थिए, "उनी अझै बच्चा छन्। चुनावपछि हामी उनलाई हप्काउनेछौँ। यदि उनी हाम्रो क्षेत्रमा गए भने हामी पनि उनको क्षेत्रमा जानेछौँ। हामी राघोपुर पनि जानेछौँ।"
तर तेजप्रताप यादव राघोपुर गए र आफ्ना उम्मेदवार प्रेमकुमार यादवका लागि प्रचार गरे। यद्यपि प्रेम कुमारले केवल ७०९ मत प्राप्त गरे।
सत्येन्द्र राय के ठान्छन् भने तेजप्रताप यादव र तेजस्वी यादव आगामी दिनमा एक हुनुपर्नेछ र यसैमा दुवैको भविष्य छ।
तेजप्रताप यादवले बिहारमा जम्मा ४३ सिटमा उम्मेदवार खडा गरेका थिए। जसमध्ये धेरैजसो सिट यादव बाहुल्य थिए र आरजेडीले लगातार जितिरहेको थियो। बीबीसी हिन्दी
प्रतिक्रिया