Exclusive

निजगढ विमानस्थलबारे विज्ञबीच नै मतभेदः जंगल जोगाउने कि विकास गर्ने?



वन र वन्यजन्तु जोगाउने कि अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाउने भन्नेमा विज्ञबीच मत बाझिएपछि त्यसको निक्र्योल गर्न पूर्वप्रधानमन्त्री माधव नेपाल नेतृत्वको संसदीय उपसमिति निजगढको स्थलगत भ्रमणमा जाने भएको छ।

संसद्को अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिले प्रस्तावित निजगढ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणका लागि वन फँडानी गर्दा पर्ने प्रभावका सम्बन्धमा अध्ययन गर्न गठित उपसमितिको बिहीबार बसेको बैठकले कात्तिक ४ गते स्थलगत अध्ययनमा जाने निर्णय गरेको हो।

बैठकले वन फँडानी र विमानस्थल निर्माणका सम्बन्धमा राय बुझ्न निम्त्याएका विज्ञमध्ये केहीले कम क्षतिमा विकासको काम अघि बढाउन सुझाव दिएका थिए भने केहीले वन सम्पदा मास्नुको बदला आयोजनास्थल अन्यत्रै सार्नुपर्ने राय दिएका थिए।

‘तपाईंहरूका सुझाव सबै मननीय छन्,’ उपसमितिका संयोजक पूर्वप्रधानमन्त्री नेपालले भने, ‘विमानस्थल कुनै हालतमा रोकिँदैन, वातावरणीय क्षति कम गर्न के गर्न सकिन्छ, आफैं गएर हेर्छौं।’

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको विकल्पमा अर्को विमानस्थल बनाउनुपर्ने आवश्यकता भएरै २७ वर्षअगाडि यसबारे अध्ययन थालिएको स्मरण गर्दै नेता नेपालले थपे, ‘हामी अझै अध्ययन नै गरिरहेका छौं । यो कस्तो देश हो, जहाँ अध्ययन मात्रै हुन्छ । काम अगाडि बढ्दैन।’

विभिन्न बहाना झिकेर नेपालमा ठूला विकास परियोजना सफल हुन नदिन एकथरी मानिस सक्रिय रहेको भन्दै नेपालले बैठकको सुरुमै निजगढ विमानस्थल विरोधी तर्क र सुझाव नदिन विज्ञलाई आग्रह गरेको खबर घनश्याम खड्काअब्दुल्लाह मियाँ मिलेर आजको कान्तिपुर दैनिकमा लेखेका छन्।

‘पूर्वप्रधानमन्त्रीज्यूको आग्रहले मैले ढुक्कले सल्लाह दिन सकिरहेको छैन,’ प्राकृतिक स्रोतविज्ञ सुरज श्रेष्ठले भने, ‘विमानस्थल बनाउनै हुन्न भन्ने होइन तर विकल्प हुँदाहुँदै वन मास्न हुँदैन।’

श्रेष्ठलगायत केही विज्ञले परियोजनाको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (ईआईए) हचुवाका भरमा तयार भएको बताए । त्यसको जवाफ दिने क्रममा प्रतिवेदन तयार गर्ने जिम्मेवारी पाएको जीईओसीई कन्सल्टेन्सी प्रालिका विज्ञ सुवर्ण जोशीले दुई वर्ष लगाएर तयार पारिएको प्रतिवेदनमा विमानस्थल निर्माणक्रममा हुनसक्ने सबैखाले प्रभावबारे अध्ययन भएको बताए।

‘वातावरणीय प्रभावलाई हामीले अंकमा निकाल्न सकेनाै‌‌,’ जोशीले कमजोरी स्विकारे, ‘विस्तृत परियोजना अध्ययन नहुँदा हाम्रो प्रतिवेदनका सुझाव जनरल देखिएको हो ।’
‘के त्यस्तो अध्ययन गर्नुभयो?’ जोशीलाई संसदीय उपसमितिका सदस्य दिव्यमणि राजभण्डारीले प्रतिप्रश्न गरे, ‘अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाउने अनुभव भएको को त्यस्तो विज्ञ थियो टोलीमा रु अध्ययनको मास्टर प्लान पनि होला नि, त्यो कहाँ छ?’

‘यसको जिम्मेवारी हाम्रै नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले लिएको थियो,’ राजभण्डारीको प्रश्नले केही झस्किएका जोशीले उत्तर दिए, ‘त्यस्तो अनुभव भएको कुनै विज्ञ नपाइएकाले हामीले यहीँका विज्ञबाट काम चलाउनुपर्‍यो।’

वातावरण संरक्षण अभियन्ता चन्दा राणाले संरक्षणको कुरा गर्‍यो कि डलर खाएर बोल्ने आरोप लगाउने परिपाटी बसेको भन्दै खुला रूपले गरिएको तथ्यगत टिप्पणीलाई अन्यथा नलिन आग्रह गरिन्।

‘वन जोगाउन जति जरुरी छ, त्यति नै जरुरी हामीलाई दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको छ,’ उनले भनिन्, ‘यसो भन्दैमा हाम्रा प्राकृतिक सम्पदा विनाश गर्नु हुँदैन । २४ लाख ५० हजार रूख काट्ने आवश्यकता किन पर्‍यो रु संसारकै चौथो ठूलो विमानस्थल किन बनाउनुपर्‍यो?’

ठूलो परिमाणमा रूख काट्ने कुरा नेपालको मात्रै नभएर विश्वकै चासोको विषय भएकाले कम क्षतिमा विमानस्थल बनाउन उनले सुझाइन् । आफूले केही वर्षअघि चितवन निकुञ्जमा देखिएको वातावरणीय समस्या सुल्झाउने प्रयासमा १५ लाख खर्चेर वृत्तचित्र बनाएको प्रसंग उल्लेख गरिन्।

वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव विश्वनाथ ओलीले संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले रुख कटान प्रक्रिया अघि बढाइदिन गत असार १९ मै पत्र पठाए पनि फिल्डमा विस्तृत अध्ययन नगरी निर्णयमा पुग्न नसकिने बताए।

‘ईआईए प्रतिवेदनले औंल्याएको तथ्यांकका आधारमा मात्र कटानलगायत निर्माण प्रक्रिया अघि बढाउने होइन,’ उनले प्रस्ट पारे, ‘कुन प्रजातिका रूख कति परिमाणमा क्षति हुने हो, त्यसको लगत डिभिजन वन कार्यालयले तयार गर्छ । त्यसपछि मात्रै निर्णयमा पुग्ने हो ।’

मन्त्रालयको वातावरण तथा जैविक विविधता महाशाखाका प्रमुख यज्ञनाथ दाहालले विमानस्थल निर्माणक्रममा १६४१.१ हेक्टर वन क्षेत्र मात्र प्रभावित हुने बताए।

उनका अनुुसार १६४१.१ हेक्टर वन क्षेत्रबाट ५० प्रजातिका रुख १ लाख २८ हजार ६ सय ७० र पोल साइजका ३५ प्रजातिका ३ लाख १९ हजार ४ सय १४ गरी कुल ४ लाख ४८ हजार ८४ वटा रुख काटिनेछन्।

शोधभर्नास्वरूप एक बिरुवा काटेबापत२५ वटाका हिसाबले ७ हजार हेक्टर खाली जमिन आवश्यक पर्ने र त्यहाँ एक करोड १२ लाख २ हजार १ सय बिरुवा रोप्नुपर्ने हुन्छ।

प्रकाशित २६ असोज २०७५, शुक्रबार | 2018-10-12 07:36:07
Max TV
Max TV
Vianet


प्रतिकृया दिनुहोस

ntc
NLIC
Prabhu Bank
Mega Bank
Yeti Air
Yeti Air
Max TV
Hamro Patro
Classic Tech
Loading...
ntc
NLIC
Prabhu Bank
Mega Bank
Yeti Air
Yeti Air
Loading...

विचार

ब्लग

Max TV
Hamro Patro
Classic Tech

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • गृमन्त्री रामबहादुर थापा र अर्थमन्त्री युवराज खतिवडा यथावत रहनेछन्

    मन्त्रिपरिषद् पुनर्गठन गृहकार्यः को को मन्त्री बिदा हुँदैछन्

    पार्टी सचिवालयको सन्तुलन कायम राख्न गृहमन्त्री थापा र उपयुक्त विकल्प नहुँदा अर्थमन्त्री खतिवडालाई हटाउन चाहँदैनन् प्रधानमन्त्री ओली।

  • राजनारायण पाठक र लोकमानसिंह कार्की

    लोकमान–राजनारायणलाई टंगाल पठाएर सूर्यनाथको अपेक्षा?

    अख्तियारमा नियुक्ति पाउन लोकमानसिंह कार्कीले कति रकम खर्च गरेका थिए भन्ने गाइँगुइँ त्यसै चुहिएको छैन। राजनारायण पाठकले अवकाश पाउनासाथ अख्तियारमा...

  • संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय

    स्थानीय तह र प्रदेशको करको दर/दायरामा केन्द्र सरकारको नियन्त्रण

    स्थानीय तथा प्रदेश सरकारले उठाएको करको दर र दायराको विषयमा केन्द्र सरकारले एक अध्ययन गरी विभिन्न शीर्षकमा आफूखुसी उठाउँदै आएका करमाथि नियन्त्रण...

  • राजनारायण पाठक

    अख्तियारकाे विशेष टाेलीले पाठकबिरूद्ध थाल्याे अनुसन्धान

    ७८ लाख रुपैयाँ घूस लिने अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका तत्कालीन आयुक्त राजनारायण पाठकबिरुद्ध आयोगले नै छानबिन अघि बढाएको छ।