सुखद शुक्रबार


ड्वेट आइजनआवर र बीपी कोइराला

वीपीलाई अमेरिकी राष्ट्रपतिको प्रश्नः नेपालका कम्युनिस्ट पढालेखा छन्?

चीनको सिमानामा पाइला राखेको भन्दै एक नेपालीको हत्या चिनियाँ सेनाबाट भएको थियो। प्रधानमन्त्री कोइरालाले चीनसँगको सीमामा नेपाली सेनाको शिविर स्थापना गरिने कुरा राष्ट्रपतिलाई जानकारी गराए।


‘सङ्गीतलाई स्कूले शिक्षाको औजार बनाउन सकिन्छ’

देवाशिष मोथे पश्चिम बङ्गालका नेपालीभाषी गायक तथा सङ्गीतकार हुन्। विश्वभारती सङ्गीत भवन, शान्तिनिकेतनबाट सङ्गीतमा स्नातक मोथे त्यहाँको नेपालीभाषी समुदायमा आधारभूत तहका विद्यार्थीबीच शिक्षा र...

टुँडिखेलको त्यो बाटुले चौतारी

काठमाडौँमा केशव स्थापित मेयर भएपछि उनैको सक्रियतामा नेपालमा सार्क सम्मेलन हुनअघि रानीपोखरीको पार्क रेष्टुरेन्ट भएको भवन भत्काएर खुल्ला गर्ने र माइतीघर दोबाटोमा रहेका घरहरु भत्काएर पार्क बनाउने...

राजेश हमाल भन्छन्ः नेपालीको भविष्य बर्खाको खाडलजस्तै छ

"सिनेमा वा पुस्तक भनेको आफ्नो–आफ्नो कालखण्डलाई सम्बोधित गर्ने माध्यम हो। एउटै सिनेमाले हरेक कालखण्डमा काम गर्दैन। किनकि समाज चलायमान छ, परिवर्तन हुँदै जान्छ। अर्को कुरा कलामा लागेको मान्छे...

पिता लैनसिंहलाई यसरी सम्झिन्थिन् डिनाले

मेरो घरको वातावरण सानैदेखि भिन्न थियो। कालो ढुंगाले छाएको भुइँ। भर्‍याङ वरिपरि चारैतिर भुण्डिएका चित्रहरू, घरनै एउटा ग्लायरीजस्तो। त्यो अर्कै संसार थियो। अर्कै दुनियाँ। बुबाले लेखेका तस्बिरहरू घरका...

प्रेमको नयाँ तरिकाः बहुप्रेम सम्बन्ध

एकनिष्ठ सम्बन्ध (मोनोगामी) मा म कहिल्यै रम्न सकिनँ। यसले मलाई दाइजो र जिन्दगीभर एकै पार्टनरसँग सम्बन्ध राख्ने प्रेयरी भोलको याद दिलाउँछ। प्रेयरी भोल उत्तर अमेरिकामा पाइने मुसाको एक त्यस्तो प्रजाति... बहुप्रेम सम्बन्ध एकनिष्ठ सम्बन्ध होइन, न यो यौनसाथी साटासाट नै हो। यो एकै समयमा फरक लिंगका फरक व्यक्तिसँग प्रेमसम्बन्धका लागि खुला हुनु हो। त्यही समयमा आफैँले आफैँलाई प्रेम गर्न सिक्नु पनि हो।

मनिता, एसियाली जुडोकी नेपाली च्याम्पियन

एसियाली जुडो जित्ने राष्ट्रिय खेलाडी हुनुअघिको उनको पृष्ठकथामा पनि पारिजात जोडिन आइपुग्छिन्। मूलथलो पाँचथर भएकी मनिता बन्दी सहायता नियोग (पाम)मा बस्छिन्। काठमाडौंको रानीवनस्थित पाम साहित्यकार...

डा. कमला सांकृत्यायनको बधुशिक्षा–विश्लेषण

बधूशिक्षा कविको एउटा आकस्मिक रचना हो। यस रचनालाई तयार पार्ने प्रेरणा कवि भानुभक्तले मित्र तारापतिका घरमा आधा रातमा चलेको सासु बुहारीको कलहबाट पाए। तर लोग्ने मान्छेको निरंकुशता र मनमानी स्वभावप्रति...

नेपाललाई छाउपडीले चिनाउन बन्द गरौं

समस्याको हल स्थानीय स्तरमै निक्लनु पर्छ। कानुन लागु गराउन पनि स्थानीय समाज र सरकार बलियो हुनुपर्छ। नेपालको नाम बदनाम गराएर आफ्नो नाम चम्काएर समस्याको समाधान भेटिन्न।

एक कविको अर्को अध्याय अर्थात् उपमेयर

गाउँघरमा एक जुझारू युवा नेतृ तथा सामाजिक अभियन्ताको समेत पहिचान बनाएकी ताराको मुख्य पेशा भनेको शिक्षण हो। अन्य स्थानीयसँगको संयुक्त साझेदारीमा दशकअघि स्थापना गरेको ज्ञानोदय बोर्डिङ स्कुलले चार...

युग पाठकको बहुचर्चित पाठक–पत्र

पूँजीपतिहरूको पोल्टोमा ठूला संचारमाध्यामहरू हुन्छन्। प्रेस स्वतन्त्रताको कुरो त नारा मात्रै हो, व्यवहारमा पूँजीपतिहरूको इन्ट्रेस्टमा संचारसंस्थाहरू चल्छन्। त्यसैले तल्लो तहको जनताको सत्य...

बेचैन बोधनाथ

बोधनाथले प्रजातन्त्र र मानवअधिकारको रक्षा गर्ने नाममा लगेको रकमको दुरूपयोग गरेकोबारे सोमले विस्तारमा सुनाए। दस बाह्र दिन परिवारलाई भारत वा अन्यत्रै कतै घुमाएर सो रकम खर्च गरेकोबारे उनले दुखेसो गरे।...

आधा शताब्दीपछि काठमाडौंमा दार्जिलिङ रुन्छ

नाटकको अन्तिम दृश्यमा दर्के पानी पर्छ। शोषण र अन्यायको परकाष्ठासँगै बेघर पारिएपछि गाउँ छोड्न बाध्य हुने गाउँलेको आँसु त्यसमा मिसिन्छ, अनि देउराली रून्छ।

चीनमा पत्थरमा पर्यटन

जलले तन, सत्यले मन, अभ्यासले ज्ञान अनि ज्ञानद्वारा बुद्धि शुद्ध हुन्छ भनिन्छ। त्यसैले मन्दिरजस्ता पवित्र स्थलमा बिना चोखोनिती जानु हुँदैन भनिन्छ। त्यसैले चिनियाँहरू सायदै धार्मिक होलान्। पश्चिमा...

यो गाउँको नाम रामगढवा हो

मधेस परिवेश र किसान चेतनाका दृष्टिले कवि विमल निभाको तीन दशक पुरानो कविता उल्लेखनीय रचना हो। २०३७ सालमा लेखिएको अर्थात् आजभन्दा ३७ वर्ष पुरानो यस कविताले नेपालको मधेसी किसान समाजको जीवन्त चित्र...

भारतीय (अ)लोकतन्त्रको कोलाज

चिहानबाट सुरू भएको उपन्यासको यात्रा चिहानमै आइपुगेर अर्को सुरूवात गरेर टुंगिन्छ। कथा सुरू हुँदा घाम डुब्न लागेको छ तर उज्यालो बाँकी छ। यस्तो लाग्छ, खरानीबाट उठेको फिनिक्स चराको चल्तीको बिम्बले...

कोलाहल सहरको घण्टाघर

साला, यो सहरमा अहिले आएको मान्छेले को स्वदेशी चिनेन, को विदेशी चिनेन। कुन भाषा हाम्रो, कुन अर्काको त्यो पनि चिनेन। हाम्रो भेषभुषा चिनेन। हाम्रो देवता चिनेन। यी सब परचक्री हुन् भाइ। अलिअलि गर्दै...

बियर गिलासमा बाक्लो दही

हिमाल देखिँदैन पटक्कै। नदी बग्दैन यता। फूलको बगान छैन। न खेल्ने ठुलो चहुर छ। न ठुलो बस्ती नै। यहाँ त्यस्तो प्रसिद्ध तीर्थस्थल पनि छैन। यहाँ उद्योगधन्दा पनि छैनन्। तर किन बोलाए अक्षर यात्रीलाई मोहन...

‘सात सालको क्रान्ति हाम्रै घरबाट सुरु भएको थियो’

‘सात सालको क्रान्ति हाम्रै घरबाट सुरु भएको थियो’, महेशले सुनाए, ‘हजुरबुवाले सात नाल बन्दुक पड्काएर ४९ वटा जनावरको बली दिनुभएको थियो क्रान्ति सुरु भयो भन्दै।’ उनको घरमा सातवटा राँगा, सातवटा बोका,...

शक्ति र गरिबी दुवैले जीवनलाई जादुमयी बनाउँदैन

बलिउड अभिनेता शाहरुख खानले 'द फ्युचर यु' थिममा क्यानडाको भ्यानकुभरमा आयोजित यस वर्षको टेड कन्फेरेन्समा दिएको मन्तव्यको भावानुवाद। त्यहाँ उनले मानवता, आफ्नो प्रसिद्धि र प्रेमका बारे बोलेका थिए।

देवकोटाले भन्थेः श्यामप्रसादसँग जोगिऔँ है!

साहित्यकार श्यामप्रसाद शर्मा (१९८६-२०७४)को आइतबार निधन भएको छ। प्रगतिशील लेखक संघ नेपालका संस्थापक अध्यक्ष समेत रहेका शर्माका साहित्य, विचार र राजनीतिसम्बद्ध दर्जनौं पुस्तकहरु प्रकाशित छन्।... मनमोहन अधिकारीका बाबु रामचन्द्र अधिकारी नै मेरो घरमा वीरगन्जमा डेरा गरेर बसेका थिए। उहाँहरू चाहिँ अघिदेखि नै राजनीतिमा लागेका मान्छेहरू हुनुहुन्थ्यो। बनारस बस्ता मनमोहन अधिकारीसँग पनि सङ्गत भयो।...

गोथे, सुजेङ, हेमिङवे, तोल्स्तोय पढ्छन् चिनियाँ राष्ट्रपति

चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमहरु सिन्ह्वा तथा चाइना डेलीका अनुसार राष्ट्रपति सी एक उत्सुक पाठक हुन्। आफ्ना भाषणमा पटकपटक कन्फ्युसियसको भनाइलाई उधृत गर्ने सीसँग चिनियाँ क्लासिकको मात्र होइन, विश्व...

'म जीवन शर्माका गीतको ठूलो प्रशंसक हुँ'

कवि भूपिन अहिले उपन्यास लेख्ने एकान्तमा छन्। कविता र निबन्ध गरेर उनका पाँच पुस्तक प्रकाशित छन्। उनको पछिल्लो कविता-पुस्तक ‘सुप्लाको हवाइजहाज’ हो। बेलाबेला गीत गजलसमेत लेख्ने उनी लोकसङ्गीतका पारखी...

जब चाउ एन लाईले टुँडिखेलमा भाषण गरे

टुँडिखेलमा काठमाडौँ नगरपालिकाबाट आमसभा। चाऊ एन लाईको भाषण। चिनियाँ भाषाको नेपाली अनुवाद निकै राम्रो। उपनिवेशवादको विरोधमा एसियाली–अफ्रिकाली देशहरुको एकता, विश्व शान्ति र नेपाल–चीन मैत्रीजस्ता...

डोल्पाको भीरमा खच्चड डुलाउँदै, सुसेली बजाउँदै

अरुले डोकोमा नुन बोकिरहँदा उनको घरले खच्चड हिँडाइसकेको थियो। सहरमा मोटर हुनेको भन्दा बढ्ता रवाफ नि बाबै त्यो बेला! ‘कहाँ पैदल कहाँ खच्चड क्या कुडा गर्नु!’ उनले थपे। खच्चड चल्न थालेपछि होटल खुल्न...

समाजसेवातिर श्वेता

माघको अन्तिम सातासम्म सिन्धुपाल्चोक, ठूलो सिरुबारीको माझी गाउँको अवस्था निकै दर्दनाक थियो। माझीहरुको ६२ घरको झुन्ड रहेको त्यहाँ भूकम्पपछि एउटा घर पनि सग्लो थिएन। त्यसको पुननिर्माणको लागि पनि कुनै...

रङ्गमञ्चमा जयमायाको दुःखमय सङ्गीत

‘जयमाया आफूमात्र लिखेपानी आइपुगी’ दोस्रो विश्वयुद्धमा जापानले बर्मामाथि हमला गरेपछि त्यहाँबाट भारतको असामतर्फ विस्थापित बर्मेली नेपालीहरूको कथा हो। ज्यान जोगाउन भागेका पात्रहरूले यात्रामा अनेक दुःख...

छोरी मानुषीलाई बाबुराम भट्टराईको युद्धकालीन चिठी

पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नयाँ शक्ति पार्टीका संयोजक डा. बाबुराम भट्टराईले दश वर्ष लामो सशस्त्र युद्धमा आफू भूमिगत हुँदा एक मात्र छोरी मानुषी यमि भट्टराईलाई लेखेको दुर्लभ पत्र प्रस्तुत छ, जसमा उनले...

रोल्पा–राजनीतिको नवीनतम आख्यान

पचासको मध्ये दशकदेखि ०६२/६३ सम्मको अवधिमा ‘रोल्पा’ यस्तो नाम थियो, सुन्दैमा कतिको निँद खल्बलिन्थ्यो, कतिको नसानसामा रक्तसञ्चार बढेर नयाँ उत्साह पैदा हुन्थ्यो। नेपालभित्र मात्रै होइन, विश्वकै आँखा र...

पाँचपोखरी जाँदा जे देखियो जे भोगियो

खोलाको किनारैकिनार दुःखको क्याराभान दौडियो भने कस्तो देखिएला? चौँरीको पिठ्युमा दुःखको भारी बोकाएर हिडाउँन पाए कति सजिलै यो उकालोमा गोडा लाग्थे होलान्! इन्द्रावतीको बहाव धारिलो तारे भीर माथिबाट हाम...

आहा! टिमुरको स्वाद

बोटबाट पाकेको फल टिप्नु नै प्रमुख समस्या थियो कुनै बेला। अहिले भने मध्यपश्चिम क्षेत्रका स्थानीयका लागि गरिखाने माध्यम नै त्यही बनेको छ, त्यही अर्थात् टिमुर।

उज्यालोका उस्ताद अर्थात् गोविन्द सर

जन्मँदै आँखाको ज्योति नलिई आएको यौटा मान्छेको जीवनमा के सपना होला? उसले भविष्यका लागि के–के योजना बुन्ला? त्यस्ता व्यक्ति सायदै भेटिएलान्, जो पाइला–पाइला अँध्यारो टेकेर उज्यालोतर्फ हिँड्न आतुर...

'हाम्रो अर्थतन्त्र साँच्चै नै सुकलगुण्डा अर्थतन्त्र बन्न पुगेको छ'

अंग्रेजी, नेपाली र नेवारी भाषामा साहित्य, शिक्षा, संस्कृति, इतिहास, आदिबारे गम्भीरतापूर्वक कलम चलाउने र अनुसन्धनात्मक लेखन गर्ने मल्लका साहित्यिक-सांस्कृतिक र प्राज्ञिक प्रकृतिका अनेकौँ लेख तथा...

विशेष

  • पोखरामा चिनियाँ पर्यटक

    चिनियाँ पर्यटकलाई निःशुल्क भिसा: ३ बर्षमा १० अर्ब गुम्यो

    पर्यटक भित्र्याएर व्यापार घाटा कम गर्न प्रयासरत सरकारले सन् २०२० लाई नेपाल भ्रमण वर्ष घोषणा गरेको छ। यसको मुख्य लक्ष्य धेरै पर्यटक भित्र्याउनु हो।

  • विमानस्थलमा प्रहरीले पक्राउ गरेपछि युनुस र अन्य

    नक्कली नोटसँगै युनुस पक्राउ पर्दा झस्किए आईबी र ‘रअ’

    ‘पुराना रेर्कडहरू पल्टाउने काम भइरहेको छ। युनुसले नाम लिएका दुबै व्यक्ति पाकिस्तानी क्रिकेटर रहेछन्, नोट कारोबारी हुन कि होइनन् खुलेको छैन।’

  • प्रा.डा. चन्द्रमणि अधिकारी

    करमा दीर्घकालीन योजनाको खाँचो

    राज्य चलाउनलाई साधन र स्रोत चाहिन्छ। अहिले अर्थमन्त्री डा.युवराज खतिवडा बजेट निर्माणमा जुट्नुभएको छ।

  • रामबहादुर थापा र वामदेव गौतम

    नेकपामा नयाँ समीकरणः प्रचण्डले गौतम रोजेपछि ओलीले बादल अघि सारे

    कार्यविभाजनको विषयमा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’, वरिष्ठ नेताद्वय माधवकुमार नेपाल र झलनाथ खनाल तथा सचिवालय सदस्यद्वय वामदेव गौतम र नारायणकाजी...