छिफाउमा खुल्छिन् चिनियाँ प्रथम महिला


‘आधा आकाशमा महिलाको पकड छ’, आधुनिक चीनका निर्माता माओत्सेतुङको यो भनाइ चिनियाँ समाजमा निकै चर्चित रहेपनि व्यवहारमा लागू हुन बाँकी नै छ। चिनियाँ क्रान्तिका नायक माओत्सेतुङकी तेस्री पत्नी जियाङ किङ (चिनियाँ उच्चारणः च्याङ्ग छिङ्ग) लाई उतिबेला सबैभन्दा प्रभावशाली उच्च चिनियाँ महिला ठानिन्थ्यो। माओ सत्तामा रहँदा जियाङले छुट्टै कट्टरपन्थी राजनीतिक गठबन्धन ‘ग्याङ अफ फोर’ मार्फत् राज्यका महत्त्वपूर्ण निकायमा नियन्त्रण जमाइन्।

माओको मृत्युपछि सत्तामा आएको हुवा कुफङ्ग सरकारले राज्यशक्ति नियन्त्रणमा लिने ध्येयले प्रतिक्रान्तिकारी समूह सञ्चालन गरेको आरोप लगाउँदै जियाङलाई जन्मकैदको सजाय सुनाएको थियो। सन् १९९१ मा उनले आत्महत्या गरिन। त्यसयता शीर्ष चिनियाँ नेताहरूले प्रथम महिलालाई अत्यन्तै कम मात्र सार्वजनिक समारोहमा उपस्थित गराउने परम्परा अघोषित रुपमा देखिन्छ।

चीनको राज्यशक्तिमा माओपछि शक्तिशाली ठानिएका वर्तमान राष्ट्रपति सी जिनपिङले भने अन्य धेरै परम्परासँगै त्यसलाई पनि तोडेका छन्। राष्ट्रपति सी जहाँ जहाँ भ्रमण गर्छन् साथसाथै एकजना महिला पनि देखिन्छिन् र उनी हुन् प्रथम महिला अर्थात् सीकि धर्मपत्नी फङ्ग ली युआन।

सीले सन् २०१२ मा राष्ट्रपतिको कुर्सी सम्हालेदेखि नै चर्चाको शिखरमा रहेकी श्रीमती फङ्ग ली युआन अनेकौं विषयसँग जोडिएकी छन् जसका कारण अन्तर्राष्ट्रिय पर्दामा सनसनी मच्चाउन उनी सफल भएकी छिन्। चीनभित्र र बाहिर उनको चर्चा यसरी व्याप्त हुनुमा राष्ट्रपति सीको श्रीमतीमात्र होइन, उनको सुन्दरताको पनि त्यत्तिकै भूमिका छ। कुनै बेला अभिनेत्रीसमेत रहेकी फङ्ग ली युआनले सांस्कृतिक क्रान्ति सफल पार्न ठूलो योगदान गरेकी थिइन। एक चर्चित लोक गायिका, सैनिक अधिकारी र मायालु आमाका रुपमा पनि उनको छवि छ। अहिले उनले निखारेको छविका रुपमा चीनमा चार कुरालाई औंल्याइन्छ। 

ड्रेस कोडः ‘लुगाले मान्छे बनाउँछ कि मान्छेले लुगा’ भन्ने बहस आफ्नै ठाउँमा छ। तर प्रथम महिलाका रुपमा फङ्ग ली युआन अहिले चीनको संस्कृति फैलाउन ‘सफ्ट डिप्लोमेसी’ मा सक्रिय देखिन्छिन्। राष्ट्रपति सीसँग उनी जुन जुन देशको भ्रमण गर्छिन्, फर्केपछि पनि ती देशका जनताको मनमष्तिष्कमा हार्दिकताको छाप छोड्न प्रयसा गरेको देखिन्छ। उनको पहिरनले हरेक पटक चिनियाँ छिफाउ (चिनियाँ परम्परागत पोशाक) लाई स्मरण गराउँछ छिफाउमा उनी बढी खुलेको देखिन्छिन्। 

मिलनसार व्यक्तित्वः विश्वकी अन्य प्रथम महिलाहरुले जस्तै आफ्नो देशभित्र अनेकन परोपकारी गतिविधिमा सहभागिता जनाएको कमै देखिएपनि सङ्गीत र सैन्य सेवाबाट उनले देशको सेवा गरेकी छिन्। राष्ट्रको अभिभावकमा हुने मिलनसार व्यक्तित्व उनमा झल्कने गर्दछ। सौम्य, शालीन बान्कीमा अहंकाररहित मिजासिली स्वभावमा प्रस्तुत हुनु फङ्ग ली युआन विशेषता हो। 

साँगितिक पृष्ठभूमिः करीब पाँच दशक उमेर पार गरेकी फङ्ग ली युआन प्रसिद्ध चिनियाँ लोकगायिका तथा मोडल हुन्। उनले दर्जनौं लोकगीत र राष्ट्रियता झल्किने गीतहरु गाएकी छन्। सन् २००७ मा पति सी स्थायी पोलिटब्युरो सदस्यमा चुनिएपछि भने सार्वजनिक साँगितिक समारोहमा उनको सहभागिता कम भएको छ। सुन्दरता, मञ्चमा उपस्थित हुँदाको कला र उच्च सार्वजनिक छविलाई आवश्यकीय गुण मान्दै विश्लेषकहरूले उनलाई शक्तिशाली प्रथम चिनियाँ महिलाको उपमा पनि दिने गरेका छन्। 

बौद्धिक छविः सन् १९८० को दसकमा लोकसंगीतमा स्नातकोत्तर गर्ने पहिलो चिनियाँ महिला हुन् फङ्ग ली युआन। विश्व स्वास्थ्य संगठनको क्षयरोग तथा एचआईभी एड्स जागरण अभियानको सद्भावना दूत पनि हुन्। करिब पचास मुलुकमा सांगीतिक प्रस्तुति दिइसकेकी उनी १८ वर्षमै चिनियाँ जनमुक्ति सेनामा प्रवेश गरेपछि मेजर जनरल बनिन्। अङ्ग्रेजी पनि राम्रो भएकोले बाह्य मुलुकका नेताहरु तथा सर्वसाधारणसँग राम्रोसँग विचार आदान प्रदान गर्ने ल्याकत पनि राख्दछिन्।

फङ्ग ली युआन एघारौ चिनियाँ जनराजनीतिक परामर्शदात्री सम्मेलनको राष्ट्रिय समितिको सदस्य हुन्। सन् २०१४ मा उनी फोर्ब्स पत्रिकाद्वारा विश्वकै शक्तिशाली महिलाको सूचीमा ५७औं स्थानमा छानिएकी थिइन्। सोही वर्षको नोभेम्बरमा न्यूजिल्याण्डको मास्सी युनिभर्सिटीले फङ्ग ली युआनलाई कला, स्वास्थ्य र शिक्षाका क्षेत्रमा गरेको योगदानको कदर स्वरुप मानार्थ डाक्टरको उपाधि दिएको थियो।

फङ्ग ली युआनको सक्रियताले चीनमा प्रथम महिलाका सबै कुरा गोप्य हुनुपर्छ भन्ने रुढिवादी परम्परालाई तोडेको छ। चीनमा महिला रोल मोडलको खाँचो टार्नमा फङ्ग लीको भूमिका अग्रणी मानिन्छ। विभिन्न सामाजिक क्रियाकलापमा संलग्न रहेर फङ्ग ली युआनले घरानिया चिनियाँ महिलाहरू घरबाट ननिस्कने परम्परालाई तोडेर असंख्य महिलाकी प्रेरणाश्रोत बनिन्।

चिनियाँ सँगीतप्रेमीका माझ अमीट छाप बसाएकी गायिका फङ्गको बारेमा विश्वजगत् त्यतिखेर खोजीमा लाग्यो जतिखेर सी जिनपिङ राष्ट्राध्यक्ष चुनिए। यसअघिका राष्ट्रपति हु जिन्ताओकी धर्मपत्नी लिउ योङकिङ्ग (चिनियाँ उच्चारणः लिउ योङ्गछिङ्ग) र पूर्ववर्ती जियाङ जमिन पत्नी वाङ येपिङलाई सञ्चारमाध्यमले ‘अदृश्य तथा अमुक प्रथम महिला’ को पगरी गुथाएर छोडे, उनीहरुको प्रथम महिलाको कुनै छवि देखिएन।

सन् असीको दशकमा प्रचलित ब्लाइण्ड डेटिङ्ग (मागी विवाह) अनुरुप सी र फङ्लाई केही साथीहरुले चिनापर्ची गराइदिएका थिए। फङ्गप्रति तुरुन्तै मोहित सीले निकटता बढाउन गीतका तौरतरीकाबारे खोतल्दै प्रेमको ताना बुनेका थिए। क्रान्तिकारी नेता सी चोङ्ग स्वीनका छोरा भएकाले सीलाई फङ्गका परिवारले नस्वीकार्ने त कुरै थिएन।

सेप्टेम्बर १ सन् १९८७ मा पारिवारिक सहमति लिएर उनीहरुले विवाह गरे। राजनीतिक गतिविधि त दुवैको चल्दै रह्यो। दुवै दम्पती आआफ्नो प्रतिभाका कारण विश्वमाझ छाइरहेका छन्। उनीहरु फरक फरक नामका स्तम्भ हुन् जसलाई एकअर्कासँग जोडिएर चिनिनुपर्ने बाध्यता चाहिं छैन।

तस्बिरहरू: एजेन्सी 

प्रकाशित १० मंसिर २०७३, शुक्रबार | 2016-11-25 14:02:18
author photo

लक्ष्मी लम्साल चिनियाँ अन्तर्राष्ट्रिय रेडियोको नेपाली सेवा, बेइजिङमा विदेशी विशेषज्ञका रूपमा कार्यरत छन्


प्रतिकृया दिनुहोस

  • डा. कमला सांकृत्यायनको बधुशिक्षा–विश्लेषण

    बधूशिक्षा कविको एउटा आकस्मिक रचना हो। यस रचनालाई तयार पार्ने प्रेरणा कवि भानुभक्तले मित्र तारापतिका घरमा आधा रातमा चलेको सासु बुहारीको कलहबाट पाए।...

  • बाजुरका बालकहरुसँग कुराकानी गर्दै लेखिका

    नेपाललाई छाउपडीले चिनाउन बन्द गरौं

    समस्याको हल स्थानीय स्तरमै निक्लनु पर्छ। कानुन लागु गराउन पनि स्थानीय समाज र सरकार बलियो हुनुपर्छ। नेपालको नाम बदनाम गराएर आफ्नो नाम चम्काएर...

  • तारा पराजुली

    एक कविको अर्को अध्याय अर्थात् उपमेयर

    गाउँघरमा एक जुझारू युवा नेतृ तथा सामाजिक अभियन्ताको समेत पहिचान बनाएकी ताराको मुख्य पेशा भनेको शिक्षण हो। अन्य स्थानीयसँगको संयुक्त साझेदारीमा...

  • युग पाठक

    युग पाठकको बहुचर्चित पाठक–पत्र

    पूँजीपतिहरूको पोल्टोमा ठूला संचारमाध्यामहरू हुन्छन्। प्रेस स्वतन्त्रताको कुरो त नारा मात्रै हो, व्यवहारमा पूँजीपतिहरूको इन्ट्रेस्टमा संचारसंस्थाहरू...

  • डेभिएन्टआर्ट

    बेचैन बोधनाथ

    बोधनाथले प्रजातन्त्र र मानवअधिकारको रक्षा गर्ने नाममा लगेको रकमको दुरूपयोग गरेकोबारे सोमले विस्तारमा सुनाए। दस बाह्र दिन परिवारलाई भारत वा अन्यत्रै...

  • अनि देउराली रुन्छ

    आधा शताब्दीपछि काठमाडौंमा दार्जिलिङ रुन्छ

    नाटकको अन्तिम दृश्यमा दर्के पानी पर्छ। शोषण र अन्यायको परकाष्ठासँगै बेघर पारिएपछि गाउँ छोड्न बाध्य हुने गाउँलेको आँसु त्यसमा मिसिन्छ, अनि देउराली...

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • मधेसका कांग्रेसी

    राजधानीमा आयोजित प्रदेश नम्बर दुईको कांग्रेस भेलामा देखिएका अनुहार। भेलामा ८ जिल्लाका सभापति, सांसद र केन्द्रीय सदस्य लगायतका अगुवाहरु सहभागी छन्।

  • ‘दोक्लमबाट भारतीय र चिनियाँ सेना फर्किनु पर्छ’

    दोक्लम क्षेत्रमा झैँ आफूखुसी त्रिदेशीय सीमाको तथ्य बदल्ने अनुमति हामी चीनलाई दिन सक्दैनौँ। चीनलाई डोको लाबाट भुटानी सेनाको क्याम्प रहेको...

  • देउवा र पौडेल ( फाइल तस्विर )

    देउवाले भनेः पार्टीभित्रका अन्तर्घातीहरुलाई निकालिन्छ

    देउवाले अन्तर्घात गर्नेलाई पार्टीबाट निष्कासित गर्ने बताउँदै भने, ‘पहिलो र दोश्रो चरणको निर्वाचनमा पार्टीभित्र ठूलो अन्तर्घात भएको छ, अन्तर्घातीलाई...

  • निर्वाचन आयोग

    यस्तो छ प्रदेश नं. २ को निर्वाचन कार्यतालिका

    निर्वाचन आयोगले प्रदेश नम्बर २ को निर्वाचनको कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ। बिहीबार आयोगले एक विज्ञप्ति प्रकाशित गर्दै आगामी असोज २ गते हुने...