सुखद शुक्रबार


त्यस बखतको काठमाडौँ

त्यतिखेर स्कुलको युनिफर्म थिएन। सुरुमा बन्दीपुरबाट आउँदा मैले कमिज र पाइजामा लगाएको थिएँ। काठमाडौँ आएपछि मात्रै पाइन्ट सिलाएर लगाइयो। सुतीको कमिज पाइन्ट। काठमाडौँ आउँदा बन्दीपुरमै किनेको कपडाको जुत्ता लगाएको थिएँ। त्यस बखत फ्लेक्स जुत्ता खुबै...


मुम्बईको नर्सरीबाट नेपाली क्रिकेट–बगैँचासम्म

क्रिकेटर दीपेश खत्री भन्छन्ः 'बुवाले ब्याट र बल ल्याएर क्रिकेट जीवनको सुरूवात गरिदिनु भयो तर मैले नेपालका लागि खेलेको कहिल्यै देख्नु भएन। अब त उहाँ रहनुभएन, त्यसैले जति रन हाने पनि म खुशी मनाउँदिन,...

छाउ थितिको आख्यान अर्थात् 'छाउघर'

नेपालको सुदूरपश्चिम क्षेत्रमा थाँती बसेको छाउपडी प्रथा र किशोरी–महिलाहरुले भोग्नुपरेको पीडाबारे सञ्चारमाध्यममा बेलाबेला खबर आइरहन्छन्। त्यस क्षेत्रमा महिनावारी र सुत्केरी जस्ता जैविक प्रक्रियालाई...

श्रवण र विप्लवः दुई भोजपुरे कविको सहयात्रा

एक साँझ, मुक्त अनुभूतिको फागुन शृङ्खलाका लागि कवि विप्लव ढकाललाई फोन गर्दा सोधेको थिएँ, ‘तपाईंं कसको साथमा कविता वाचन गर्न चाहनुहुन्छ?’ उनले कत्ति पनि नअल्मलिई, कत्ति पनि ढिला नगरी, फ्याट्टै जवाफ...

हामीले हेपेका खाद्यवस्तु

‘पम्पकिन’ र ‘सोयाबिन’ लाई अति उच्च देख्ने अनि फर्सी र भटमासलाई खत्तम भन्ने यस्तो मानिसकताले हाम्रो देशमा जरो गाडेको छ। अहिले नेपालमा आफ्नो मौलिक खानालाई बेवास्ता गरेर बाहिरबाट आएको अङ्ग्रेजी नामको...

‘म लुकेर बलात्कार गर्दिनँ, खुलेरै प्रेम गर्छु’

चार दशकअघिदेखि नेपाली कविताकर्ममा निरन्तर क्रियाशील कवि श्यामलका तीन कविता पुस्तक प्रकाशित छन्। ‘तपाईंहरू मार्फत्’, ‘लयब्रह्म’, ‘हतारमा यात्रा’ उनका कवितासङ्ग्रह हुन्। कविताबाहेक उनी निबन्ध,...

चिनुआ अचेबेको रचनागर्भः कसरी लेखियो थिङ्स फल अपार्ट?

सन् १९३० नोभेम्बर १६ को कुरा हो। मेरो जन्म भएको न्नोबी भन्ने सहरले म जन्मेकै दिनदेखि मलाई सांस्कृतिक चौबाटोतर्फ हुत्याइसकेको थियो। त्यसबेलासम्म पश्चिमी र अफ्रिकी सभ्यताबीचको टकरावले गम्भीर बहस र...

‘सङ्गीतलाई स्कूले शिक्षाको औजार बनाउन सकिन्छ’

देवाशिष मोथे पश्चिम बङ्गालका नेपालीभाषी गायक तथा सङ्गीतकार हुन्। विश्वभारती सङ्गीत भवन, शान्तिनिकेतनबाट सङ्गीतमा स्नातक मोथे त्यहाँको नेपालीभाषी समुदायमा आधारभूत तहका विद्यार्थीबीच शिक्षा र...

टुँडिखेलको त्यो बाटुले चौतारी

काठमाडौँमा केशव स्थापित मेयर भएपछि उनैको सक्रियतामा नेपालमा सार्क सम्मेलन हुनअघि रानीपोखरीको पार्क रेष्टुरेन्ट भएको भवन भत्काएर खुल्ला गर्ने र माइतीघर दोबाटोमा रहेका घरहरु भत्काएर पार्क बनाउने...

राजेश हमाल भन्छन्ः नेपालीको भविष्य बर्खाको खाडलजस्तै छ

"सिनेमा वा पुस्तक भनेको आफ्नो–आफ्नो कालखण्डलाई सम्बोधित गर्ने माध्यम हो। एउटै सिनेमाले हरेक कालखण्डमा काम गर्दैन। किनकि समाज चलायमान छ, परिवर्तन हुँदै जान्छ। अर्को कुरा कलामा लागेको मान्छे...

पिता लैनसिंहलाई यसरी सम्झिन्थिन् डिनाले

मेरो घरको वातावरण सानैदेखि भिन्न थियो। कालो ढुंगाले छाएको भुइँ। भर्‍याङ वरिपरि चारैतिर भुण्डिएका चित्रहरू, घरनै एउटा ग्लायरीजस्तो। त्यो अर्कै संसार थियो। अर्कै दुनियाँ। बुबाले लेखेका तस्बिरहरू घरका...

प्रेमको नयाँ तरिकाः बहुप्रेम सम्बन्ध

एकनिष्ठ सम्बन्ध (मोनोगामी) मा म कहिल्यै रम्न सकिनँ। यसले मलाई दाइजो र जिन्दगीभर एकै पार्टनरसँग सम्बन्ध राख्ने प्रेयरी भोलको याद दिलाउँछ। प्रेयरी भोल उत्तर अमेरिकामा पाइने मुसाको एक त्यस्तो प्रजाति... बहुप्रेम सम्बन्ध एकनिष्ठ सम्बन्ध होइन, न यो यौनसाथी साटासाट नै हो। यो एकै समयमा फरक लिंगका फरक व्यक्तिसँग प्रेमसम्बन्धका लागि खुला हुनु हो। त्यही समयमा आफैँले आफैँलाई प्रेम गर्न सिक्नु पनि हो।

मनिता, एसियाली जुडोकी नेपाली च्याम्पियन

एसियाली जुडो जित्ने राष्ट्रिय खेलाडी हुनुअघिको उनको पृष्ठकथामा पनि पारिजात जोडिन आइपुग्छिन्। मूलथलो पाँचथर भएकी मनिता बन्दी सहायता नियोग (पाम)मा बस्छिन्। काठमाडौंको रानीवनस्थित पाम साहित्यकार...

डा. कमला सांकृत्यायनको बधुशिक्षा–विश्लेषण

बधूशिक्षा कविको एउटा आकस्मिक रचना हो। यस रचनालाई तयार पार्ने प्रेरणा कवि भानुभक्तले मित्र तारापतिका घरमा आधा रातमा चलेको सासु बुहारीको कलहबाट पाए। तर लोग्ने मान्छेको निरंकुशता र मनमानी स्वभावप्रति...

नेपाललाई छाउपडीले चिनाउन बन्द गरौं

समस्याको हल स्थानीय स्तरमै निक्लनु पर्छ। कानुन लागु गराउन पनि स्थानीय समाज र सरकार बलियो हुनुपर्छ। नेपालको नाम बदनाम गराएर आफ्नो नाम चम्काएर समस्याको समाधान भेटिन्न।

एक कविको अर्को अध्याय अर्थात् उपमेयर

गाउँघरमा एक जुझारू युवा नेतृ तथा सामाजिक अभियन्ताको समेत पहिचान बनाएकी ताराको मुख्य पेशा भनेको शिक्षण हो। अन्य स्थानीयसँगको संयुक्त साझेदारीमा दशकअघि स्थापना गरेको ज्ञानोदय बोर्डिङ स्कुलले चार...

युग पाठकको बहुचर्चित पाठक–पत्र

पूँजीपतिहरूको पोल्टोमा ठूला संचारमाध्यामहरू हुन्छन्। प्रेस स्वतन्त्रताको कुरो त नारा मात्रै हो, व्यवहारमा पूँजीपतिहरूको इन्ट्रेस्टमा संचारसंस्थाहरू चल्छन्। त्यसैले तल्लो तहको जनताको सत्य...

बेचैन बोधनाथ

बोधनाथले प्रजातन्त्र र मानवअधिकारको रक्षा गर्ने नाममा लगेको रकमको दुरूपयोग गरेकोबारे सोमले विस्तारमा सुनाए। दस बाह्र दिन परिवारलाई भारत वा अन्यत्रै कतै घुमाएर सो रकम खर्च गरेकोबारे उनले दुखेसो गरे।...

आधा शताब्दीपछि काठमाडौंमा दार्जिलिङ रुन्छ

नाटकको अन्तिम दृश्यमा दर्के पानी पर्छ। शोषण र अन्यायको परकाष्ठासँगै बेघर पारिएपछि गाउँ छोड्न बाध्य हुने गाउँलेको आँसु त्यसमा मिसिन्छ, अनि देउराली रून्छ।

चीनमा पत्थरमा पर्यटन

जलले तन, सत्यले मन, अभ्यासले ज्ञान अनि ज्ञानद्वारा बुद्धि शुद्ध हुन्छ भनिन्छ। त्यसैले मन्दिरजस्ता पवित्र स्थलमा बिना चोखोनिती जानु हुँदैन भनिन्छ। त्यसैले चिनियाँहरू सायदै धार्मिक होलान्। पश्चिमा...

यो गाउँको नाम रामगढवा हो

मधेस परिवेश र किसान चेतनाका दृष्टिले कवि विमल निभाको तीन दशक पुरानो कविता उल्लेखनीय रचना हो। २०३७ सालमा लेखिएको अर्थात् आजभन्दा ३७ वर्ष पुरानो यस कविताले नेपालको मधेसी किसान समाजको जीवन्त चित्र...

भारतीय (अ)लोकतन्त्रको कोलाज

चिहानबाट सुरू भएको उपन्यासको यात्रा चिहानमै आइपुगेर अर्को सुरूवात गरेर टुंगिन्छ। कथा सुरू हुँदा घाम डुब्न लागेको छ तर उज्यालो बाँकी छ। यस्तो लाग्छ, खरानीबाट उठेको फिनिक्स चराको चल्तीको बिम्बले...

कोलाहल सहरको घण्टाघर

साला, यो सहरमा अहिले आएको मान्छेले को स्वदेशी चिनेन, को विदेशी चिनेन। कुन भाषा हाम्रो, कुन अर्काको त्यो पनि चिनेन। हाम्रो भेषभुषा चिनेन। हाम्रो देवता चिनेन। यी सब परचक्री हुन् भाइ। अलिअलि गर्दै...

बियर गिलासमा बाक्लो दही

हिमाल देखिँदैन पटक्कै। नदी बग्दैन यता। फूलको बगान छैन। न खेल्ने ठुलो चहुर छ। न ठुलो बस्ती नै। यहाँ त्यस्तो प्रसिद्ध तीर्थस्थल पनि छैन। यहाँ उद्योगधन्दा पनि छैनन्। तर किन बोलाए अक्षर यात्रीलाई मोहन...

‘सात सालको क्रान्ति हाम्रै घरबाट सुरु भएको थियो’

‘सात सालको क्रान्ति हाम्रै घरबाट सुरु भएको थियो’, महेशले सुनाए, ‘हजुरबुवाले सात नाल बन्दुक पड्काएर ४९ वटा जनावरको बली दिनुभएको थियो क्रान्ति सुरु भयो भन्दै।’ उनको घरमा सातवटा राँगा, सातवटा बोका,...

शक्ति र गरिबी दुवैले जीवनलाई जादुमयी बनाउँदैन

बलिउड अभिनेता शाहरुख खानले 'द फ्युचर यु' थिममा क्यानडाको भ्यानकुभरमा आयोजित यस वर्षको टेड कन्फेरेन्समा दिएको मन्तव्यको भावानुवाद। त्यहाँ उनले मानवता, आफ्नो प्रसिद्धि र प्रेमका बारे बोलेका थिए।

देवकोटाले भन्थेः श्यामप्रसादसँग जोगिऔँ है!

साहित्यकार श्यामप्रसाद शर्मा (१९८६-२०७४)को आइतबार निधन भएको छ। प्रगतिशील लेखक संघ नेपालका संस्थापक अध्यक्ष समेत रहेका शर्माका साहित्य, विचार र राजनीतिसम्बद्ध दर्जनौं पुस्तकहरु प्रकाशित छन्।... मनमोहन अधिकारीका बाबु रामचन्द्र अधिकारी नै मेरो घरमा वीरगन्जमा डेरा गरेर बसेका थिए। उहाँहरू चाहिँ अघिदेखि नै राजनीतिमा लागेका मान्छेहरू हुनुहुन्थ्यो। बनारस बस्ता मनमोहन अधिकारीसँग पनि सङ्गत भयो।...

गोथे, सुजेङ, हेमिङवे, तोल्स्तोय पढ्छन् चिनियाँ राष्ट्रपति

चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमहरु सिन्ह्वा तथा चाइना डेलीका अनुसार राष्ट्रपति सी एक उत्सुक पाठक हुन्। आफ्ना भाषणमा पटकपटक कन्फ्युसियसको भनाइलाई उधृत गर्ने सीसँग चिनियाँ क्लासिकको मात्र होइन, विश्व...

'म जीवन शर्माका गीतको ठूलो प्रशंसक हुँ'

कवि भूपिन अहिले उपन्यास लेख्ने एकान्तमा छन्। कविता र निबन्ध गरेर उनका पाँच पुस्तक प्रकाशित छन्। उनको पछिल्लो कविता-पुस्तक ‘सुप्लाको हवाइजहाज’ हो। बेलाबेला गीत गजलसमेत लेख्ने उनी लोकसङ्गीतका पारखी...

विशेष

  • निसानामा विमलेन्द्र निधि

    जनकपुरको चुनावी इतिहास केलाउने हो भने २०१५ साल यता अहिलेसम्म पार्टीका उम्मेदवारले जनकपुरमा चुनाव जित्न सकेका छैनन्। तर, यो क्रम झण्डै ६० वर्षपछि...

  • वीरगञ्ज महानगरमा महाटक्कर

    वीरगञ्जको मतगणना पटकपटक स्थगित भइरहेको छ। अहिलेसम्म झण्डै १६ हजार ७ सय मत गन्दासम्मको परिणाम सार्वजनिक भएको छ। पछिल्लो मतपरिणाम अनुसार नेपाली...

  • १६ वर्षे प्रतिभाको भलिबल यात्रा

    नेपाली राष्ट्रिय महिला भलिबल टोलीकी स्टार खेलाडी प्रतिभा माली तीनहप्ते प्रशिक्षणका लागि बिहीबार नेदरल्याण्ड प्रस्थान गर्दैछिन्। नेपाली महिला भलिबल...

  • ‘अब दिल्लीले नाक खुम्च्याउँदैन’

    भारतका लागि नेपाली राजदूत दीपकुमार उपाध्याय दिल्लीमा कुटनीतिको दोस्रो ‘इनिङ’मा छन्। अघिल्लो पटक उनलाई केपी ओली सरकारले फिर्ता बोलाएपछि पुष्पकमल...