केशर शमशेरले जूवामा एक लाख जिते र, बनाए यो ‘गार्डेन अफ ड्रिम्स’


Infocus



भनिन्छ नि १२ वर्षपछि बगेको खोला पनि फर्कन्छ। बगैँचाको सवालमा पनि त्यस्तै भयो। अष्ट्रियन सरकारले १० लाख डलर सहयोग गरेपछि २०६४ मा यसले पहिलेकै रुप पायो र, गार्डेन अफ ड्रिम्स अर्थात स्वप्न बगैँचा बन्यो।

चारैतिर मानिसको भीडभाड छ। कोही हातमा मोबाइल, क्यामेरा लिएर सुन्दर दृश्यहरु कैद गर्न व्यस्त छन् त कोही मनोरम दृश्यावलोकन गरिरहेका। लाग्छ, शान्त वातावरणले सबैको मनमा उमंग छरेको छ। सबैको मुहारमा खुसी फुलिरहेको छ, जसरी त्यहाँ अनेकथरी बैरंगी फूल फुलेका छन्।

काठमाडौं धूलो, धुवाँ र प्रदुषणको शहर भनेर चिनिन्छ। चारैतिर ठूला घर र कोलाहाल छ। तर, यहाँको भित्री कथा अलि फरक छ। यही काठमाडौंमा विश्व सम्पदा सूचीमा परेका थुप्रै पर्यटकीय स्थलहरुमात्र होइन, प्राक–ऐतिहासिक उद्गमस्थलहरु पनि छन्। जुन स्थलबारे मानिसलाई थाहा त छ तर, त्यसको ऐतिहासिक पक्ष अवगत छैन। त्यस्तै एउटा ठाउँ हो, काठमाडौंको ठमेलमा अवस्थित ‘गार्डेन अफ ड्रिम्स’।

सन् २०१३ मा टाइम पत्रिकाले विश्वका घुम्नैपर्ने १० स्थानमध्ये काठमाडौंको गार्डेन अफ ड्रिम्सको नाम पनि समावेश गर्यो। त्यसले नेपालमा मात्र नभएर विश्वका धेरै देशमा राम्रै चर्चा बटुल्यो। सबैले गार्डेन अफ ड्रिम्सको कलात्मक शैली तथा सौन्दर्यताको प्रशंसा गरे। नेपाली मिडियामा यसबारे समाचार आएपछि त्यहाँ पुग्ने आन्तरिक पर्यटक बढे। अहिले दैनिक सयौँ मानिस गार्डेन अफ ड्रिम्समा पुगेर आनन्द लिन्छन्, तस्बिर खिच्छन्, रमाउँछन्। 

केशर महलको कथा
गार्डेन अफ ड्रिम्सको नाम आउनासाथ त्यससँग केशर महल जोडिन्छ। हाल केशर महल रहेको क्षेत्र कुनैबेला तत्कालिन राणा हस्तीहरु धीर शमशेर, उनका भाइ वीर शमशेर र जित शमशेरको थियो। पछि जित शमशेरले सो क्षेत्र नेपालका पाचौँ राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरलाई बेचे। उनले त्यहाँ अवस्थित पुरानो संरचना हटाएर सन् १८९५ मा नयाँ संरचना निर्माण गरे। सन् १८९२ मा चन्द्र शमशेरले सो संरचना आफ्ना छोरा केशर शमशेरलाई दिए। त्यसपछि त्यस भवनको नाम केशर महल रहन गयो।

उनले पछि त्यहाँ पुस्ताकालय र बगैँचा निर्माण गरे। केशर शमशेर पुस्तकका निकै सौखिन थिए। त्यहाँ स्थापना गरिएको पुस्तकालयमा करिब ५० हजारभन्दा बढी पुस्तक, पत्रपत्रिका, पाण्डुलिपी र कागजातहरु रहेको विश्वास छ। त्यहाँ रहेका धेरै पुस्तक उनले बेलायत भ्रमणमा जाँदा ल्याएका थिए। ‘कमाण्डर इन चीफ’ समेत भएका उनको बेलायतसँगको साइनो निकै बलियो थियो। पटक–पटक भ्रमणमा गइरहन्थे। उतिबेलाको केशर बगैँचा अर्थात, हालको गार्डेन अफ ड्रिम्स पनि उनको बेलायत भ्रमणका कारण नै बन्न पुगेको मानिन्छ। यसको प्रशंग पनि निकै रोचक छ।

जूवामा जितेको पैसाले बगैँचा
केशर शमशेर एकपटक बेलायत भ्रमणमा गएका थिए। उनले त्यहाँ बेलायती राजा एडवार्ड सातौँको बगैँचा (एडवार्डियन गार्डेन) देखे। जसबाट उनी निकै प्रभावित भए। उनलाई नेपालमा पनि त्यस्तै बगैँचा बनाउन मन लाग्यो, अझ आफ्नै केशर महलमा। सो कुरा उनले आफ्ना बाबु चन्द्र शमशेरलाई सुनाए।

‘शेखर शमशेर बेलायत भ्रमणमा गइरहनु हुन्थ्यो, सोही क्रममा त्यहाँका राजाले बनाएको गार्डेन देखेर केशर महलमा पनि त्यस्तै गार्डेन बनाउने ईच्छा उहाँले आफ्नो बाबुलाई सुनाउनुभयो र बन्यो पनि’, गार्डेन अफ ड्रिम्स विकास समितिका बोर्ड सदस्य फिन्जो शेर्पाले नेपालखबरसँग भने।

तर, शेर्पाले भनेजस्तै सजिलोगरी भने बनेको होइन केशर बगैँचा। केशरले बगैँचा बनाउन चन्द्र शमशेरलाई अनुरोध गरे तापनि चन्द्रले उनको अनुरोध स्वीकारेनन्। त्यसपछि केही समय यो कुरा त्यत्तिकै सेलायो।

राणाहरु जूवा खेल्नमा निकै रुची राख्थे। विशेष चाडपर्वमा त अझ परिवारका मुख्य सदस्य भेला भएर कौडा खेल्थे। चन्द्र शमशेरसँग जूवा खेल्दा केशर शमशेरले एक लाख रुपैयाँ जिते। र, त्यस पैसाले केशर महलमा एडवार्डियन गार्डेनजस्तै बगैँचा बनाउन लगाए।

‘खास बगैँचा बन्नुको रहस्य त यस्तो रहेछ नि?’ बोर्ड सदस्य शेर्पाले प्रश्नपछि मुख खोले, ‘हामीले पनि त्यही सुनेका हौँ, आँखाले देखेको चाहिँ होइन। धेरै इतिहासका जानकारहरुले यसै भन्ने गर्नुहुन्छ। त्यसलाई आधार मानेर हामीले पनि अहिलेसम्म मानेकै छौँ।’

संस्कृतविद् सत्यमोहन जोशी उतिबेला राणाहरु यमपञ्चमीमा विशेष महत्वका साथ जूवा खेल्ने गरेको स्वीकार्छन्। नेपालखबरसँग जोशीले भने, ‘राणाहरु तिहारमा खुबै जूवा खेल्थे, जूवामा जितेको पैसाले खुसीयाली मनाउन केशर शमशेरले बगैँचा बनाएका हुन सक्छन्।’

बगैँचाभित्रै कौडा
बगैँचा जूवा खेलेर जितेको पैसाले बनाएको प्रमाण बगैँचाभित्र पनि छ। त्यहाँ धनकी देवी लक्ष्मीको मूर्ति छ। त्यसकै आडमा कौडाको तस्बिर छ। त्यसको संकेत के हो त ? बगैँचाको रेखदेखमा झन्डै १८ वर्ष बिताएका तारा दाहाललाई यसको राज थाहा छ। भन्छन्, ‘केशर शमशेरले आफ्ना बाबुसँग जूवामा एक लाख रुपैयाँ जितेर यो बगैँचा बनाउनु भएको हो। जूवामा पैसा जितेकाले उहाँले यसको श्रेय धनकी लक्ष्मीलाई दिनुभयो र लक्ष्मीको मूर्तिसँगै कौडाको बिम्व पनि बनाउन लगाउनु भयो।’

उनको कुरामा साँच्चीकै दम छ। हरेक ऐतिहासिक स्थलमा कुनै न कुनै प्रतिकात्मक चिन्ह लुकेका छन्। जुन कुरा गार्डेन अफ ड्रिम्समा पनि छ। तर, धेरैले यसको अन्दाज लगाएका छैनन्। 

यसरी बन्यो केशर बगैँचा गार्डेन अफ ड्रिम्स
सन् १९२० को दशकमा बनेको केशर बगैँचा केशर शमशेरले आफ्नो मृत्यु (सन् १९६४) अघि तत्कालिन श्री ५ को सरकारलाई हस्तान्तरण गरे। केशर शमशेरको मृत्युपछि बगैँचा अस्तव्यस्त बनिसकेको थियो। लामो समय बगैँचाको स्वरुप खन्डहरजस्तै रह्यो। भनिन्छ नि १२ वर्षपछि बगेको खोला पनि फर्कन्छ। बगैँचाको सवालमा पनि त्यस्तै भयो। अष्ट्रियन सरकारले १० लाख डलर सहयोग गरेपछि नेपाल भ्रमण वर्ष २०६४ मा आएर यसले पहिलेकै रुप पायो र, गार्डेन अफ ड्रिम्स अर्थात स्वप्न बगैँचा बन्यो। त्यसपछि यो सर्वसाधारणका लागि खुला गरियो। २०७२ सालको भूकम्पले क्षति पुर्याएपछि बन्द भएको पुस्तकालय चाहिँ अझै खुलेको छैन।

‘२०७२ को भूकम्पका कारण केही ऐतिहासिक कुराहरु भत्किएका छन्’ बोर्ड सदस्य शेर्पा भन्छन्, ‘तर, धेरै त हामीले पुर्ननिर्माण गरिसकेका छौँ।’

हाल दैनिक पाँच सयको हाराहारीमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरु गार्डेन अफ ड्रिम्स पुग्छन्। काठमाडौंको केन्द्रमा रहेको यो स्वप्न बगैँचा युवाहरूबीच ‘डेटिङ स्पट’ पनि बनेको छ। तारा दाहालको यहाँनिर केही गुनासो छ। भन्छन्, ‘आगन्तुकहरुले नियो–क्लासिकल गार्डेनलाई केवल मनोरञ्जनस्थलको रुपमा मात्र बुझेका छन्। यसको ऐतिहासिक पक्षबारे पनि ज्ञान हुनु आवश्यक छ।’

पर्यटकीय केन्द्र ठमेलको प्रवेशद्वारमै १२ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको बगैँचा निकै मनमोहक छ। यो प्राकृतिक सौन्दर्यको एउटा अनुपम संग्रह पनि बनेको छ। त्यहाँभित्र रहेका चरा बस्ने घरहरु, कमल पोखरी, कृत्रिम झरना, बसन्त, गृष्म र शरद ऋतुको झझल्को दिनेगरी बनाइएका सदनहरु, विभिन्न प्रकृतिका वनस्पती फूलहरुले धेरैको मन पुलकित बनाउँछ। 

अझ यहाँ रहेको आर्ट ग्यालरीमा शेखर शमशेरको पालाका तस्बिरहरु हेर्न पाइन्छ। र, गार्डेन घुमिसकेपछि भन्न मन लाग्छ– वाह, क्या सुन्दर!

प्रकाशित २२ कार्तिक २०७५, बिहिबार | 2018-11-08 10:38:16
Max TV
Max TV
Zen Travels
Vianet


प्रतिकृया दिनुहोस

ntc
NLIC
Hyundai
Machhapuchhre Bank
Prabhu Bank
City Express
Laxmi Bank
Max TV
Hamro Patro
Classic Tech
Loading...
ntc
NLIC
Hyundai
Machhapuchhre Bank
Prabhu Bank
City Express
Laxmi Bank
Loading...

विचार

ब्लग

Max TV

प्रविधि

Hamro Patro
Classic Tech

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • देउवा र पौडेल

    कांग्रेस नेतृत्व कब्जा गर्न देउवा र पौडेलका तीन दाउपेच

    पदाधिकारी संख्या बढाएर विभिन्न गुट-उपगुटका अगुवाहरुको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने जुन ‘दुख’ पौडेललाई छ, देउवा त्यो ‘दुख’ बाट मुक्त भएपनि समस्यामुक्त...

  • त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्री

    सुन तस्करलाई सटर सुम्पन क्षेत्रीद्वारा प्राधिकरण नियमको ठाडो उल्लंघन

    त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलका महाप्रबन्धक राजकुमार क्षेत्रीले नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण नियम उल्लंघन गरी सेटिङ मिलाएर सुन तस्करलाई सटर...

  • केपी शर्मा अाेली

    सचिवमार्फत् मन्त्रीहरुको ‘परीक्षा’ लिँदै प्रधानमन्त्री

    प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले मन्त्रीहरुको मनोमानी र कर्मचारीको ढिलासुस्ती रोक्न सचिवमार्फत् प्रत्येक मन्त्रालयको रिपोर्ट लिन थालेका छन्।

  • नारायणकाजी श्रेष्ठ

    पार्टीले जनता-कार्यकर्तासँग माफी माग्नुपर्छः नारायणकाजी श्रेष्ठ (अन्तर्वार्ता/भिडियाे)

    ‘जब सरकार पार्टीको एजेण्डा बन्दैन भने पार्टीले के गर्छ? सरकारको एजेण्डा पार्टीमा राखिएको छ, तर त्यसबारे छलफल भएको छैन। त्यसैले पार्टीले धेरै कुरा...