फरक शासक, उस्तै शैली

उच्च ओहदामा पुगेको व्यक्ति अवकासपछि सामान्य नागरिक सरह बाँकी जीवन बिताउन किन चाहँदैन?



अग्रज पूर्वहरूलाई साँच्चिकै देशले अनावश्यक र भड्किलो सुरक्षा र सुविधा दिन आवश्यक छ, या यो कुनै शान–सौकतको विषय हो?

केही महिनायता काठमाडौंमा ट्राफिक जाम निकै बढेको छ। हुन त काठमाडौं मात्र हैन, मुख्य राजमार्गहरूको अवस्था पनि उस्तै छ। गत महिना एकै दिन राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी तीन वटा कार्यक्रममा सहभागी भइन्। धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनले बनाएको बस्ती हस्तान्तरण, उपराष्ट्रपतिको चियापान र नेपाल मण्डल धापा महोत्सव २०७३ मा सहभागी हुँदा काठमाडौंको सवारी आवागमन पूरै प्रभावित भयो। पंक्तिकार दिनभरि चार घण्टासम्म जाममा बस्नु पर्यो। सामान्य नागरिक चार घण्टा ट्राफिक जाममा पर्नु के सामान्य कुरा हो? एम्बुलेन्समा अस्पताल हिंडेका आपतकालीन सेवाका वाहनलाई समेत जामको विकल्प थिएन।

के आम नेपालीको जीवन कुनै महत्व छैन? के राष्ट्रपति चियापानमा सहभागी हुनु, उद्घाटनमा जानु मात्रै महत्वपूर्ण घटना हो? शक्तिमा भएकाले जे गर्दा पनि हुन्छ भन्ने शासक मनोवृत्ति हाम्रा नेताहरूमा विकास भएको छ। राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सभामुख, मन्त्री पदको गरिमालाई सम्मान गरिनु र आवश्यक सुरक्षा प्रबन्ध गर्नु नौलो विषय हैन। देशको गरिमामय पदमा बसेकाको सुरक्षालगायतको प्रबन्ध गर्नु राज्यको दायित्व पनि हो। हिजो राष्ट्रप्रमुख राजा हुँदा राजाको सवारीमा पूरै सडक खाली गरिन्थ्यो। के अहिले पनि त्यो आवश्यक छ? २४० वर्ष लामो राजतन्त्र अन्त्य भएर देश संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रसम्म आइपुग्दा नेपाली जनताले पनि परिवर्तनको अनुभुति गर्ने इच्छा र आकांक्षा पक्कै राखेका थिए र छन्। त्यसै कारण नेपाली जनताले प्रत्येक परिवर्तनको आन्दोलनमा राजनीतिक दललाइ साथ दिएको कसैबाट लुकेको छैन।

माथि उल्लेखित घटनाले आम नेपालीको जीवनमा समयको कुनै महत्व छैन भन्ने अहम् प्रश्न सृजना गरेको छ। के सत्तामा पुग्नु भनेको राज्यले दिएको सम्मानलाई दुरूपयोग गर्नु हो? सत्तामा पुगेपछि थप जिम्मेवार हुनुको साटो किन हामी कसैप्रति जिम्वेवार हुनुपर्दैन जसरी व्यवहार गर्छौं। अहिले यी र यस्तै प्रश्न आम नेपालीको मनमा उब्जिरहेको छ। परिवर्तनपछिका वर्षमा त्यसलाई संस्थागत गर्ने र आम जनतासम्म अनुभुत गराउने गरी द्रुत गतिमा काम हुनुपर्दथ्यो। त्यो हुन नसक्दा जनतामा निराशा बढिरहेको छ। व्यवस्था परिवर्तन भएसँगै जनताले अनुभूत गर्ने खालको परिवर्तन ल्याउन नसक्ने र सपना मात्र देखाउने र भाषण मात्र गरिरहने हो भने परिवर्तनपछि बिस्तारै संस्थागत हुन थालेको धर्मनिरपेक्षता, संघीयता र गणतन्त्रप्रति नै वितृष्णा जाग्ने क्रम बढ्ने निश्चित छ। त्यसका लागि राज्य संचालकहरू विशेष त नेतृत्वमा रहेकाहरूले अलि उदार भएर सोच्नु जरुरी छ। भरखरै भारतीय राष्ट्रपतिको भ्रमणमा दिइएको सार्वजनिक बिदा र एम्बुलेन्ससमेत रोकेर गरिएको ट्राफिक व्यवस्थापनको असर जनमानसमा तीव्र असन्तुष्टि र विरोधको विषय बन्यो।

गत महिना पंक्तिकार दक्षिण कोरियाको ग्वाङ्जु सहरमा भरखरै निर्मित अत्याधुनिक म्युजियम घुमेर निस्कँदै गर्दा एकजना कोरियन मित्रले चिनाए– हाम्रो पछाडि म्युजियम घुमिरहेका व्यक्ति दक्षिण कोरियाका पूर्वसभामुख चुङ उई हवा हुन्, हामीले उनीसँग भलाकुसारी गर्यौ फोटो खिचायौं। उनको अघिपछि कुनै सुरक्षाकर्मी थिएनन, एक्लै स्वतन्त्र रूपमा उनी हिंडिरहेका थिए। हामी म्युजियम घुमिरहेको समयमा आकाशमा लडाकु विमान घुमिरहेका थिए। ती पूर्वसभामुखले चाहेको भए सुरक्षाकर्मी, सहयोगी, अगाडिपछाडि साइरनवाला गाडी लिएर हिंड्न सक्थे होला। तर उनी सामान्य कोरियाली नागरिकजस्तै घुमिरहेका भेटिए। नेपालमा राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायाधीश, सभामुखलाई आजीवन सुविधा दिने व्यवस्था छ। त्यसका विशिष्ट तहमा पुगेका व्यक्तिलाई सम्मान गर्नु र सुरक्षा दिनु राज्यको दायित्व हो। त्यसमा कुनै दुई मत छैन तर एकपटक पदमा पुगेपछि पनि सक्रिय राजनीतिमा रहेका र फेरि उच्च तहमा पुग्ने सम्भावना भएका व्यक्तिलाई सुविधा दिनु भनेको राज्यको दोहन गर्नुबाहेक केही होइन। 

पंक्तिकार टिमोर लेस्टे भन्ने देशको राजधानी डिलीमा पुग्दा त्यहाँका पूर्व राष्ट्रपति जोसे रामोजोत्रा (जो नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता पनि हुन्) उनी आफै सानो रोभा कार चलाएर एक्लै हिंडिरहेका थिए। साइरनवाला गाडीबिना नै यी पूर्वराष्ट्रपति सँधै हिंड्दा रहेछन्। पंक्तिकारले फिनल्यान्डका पूर्वराष्ट्रपति तारजो हालोनेनलाई पनि सुरक्षा बिना हेलसिन्की सडकमा देखेको थियो। उनी हेलसिन्की सडकमा मान्छेहरूसँग गफिँदै हिंडिरहेका थिए।

०४६ सालको जनआन्दोलनपछि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहको प्रत्यक्ष शासनसमेत गर्दा २७ वर्षमा २५ सरकार बने। गत वर्ष म्यानमारका प्रजातन्त्रवादी नेतृ आङसाङ सुकीले नेपाल भ्रमणको क्रममा उनको जीवनमा पहिलोपटक यति धेरै पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू एकै दिन भेटेको चर्चा गरेकी थिइन्। ०४६ पछि बनेका सरकारका सात जना पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू अहिले पनि छन्। गणतन्त्र नेपालका प्रथम राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति दुवै पूर्व भइसकेका छन्। ०४६ यता एक हजार जति मन्त्रीहरू हामीले उत्पादन गरिसकेका छौं। त्यसमा थप सभामुख, उपप्रधानमन्त्री प्रधानन्यायाधीश, पूर्व मूख्यसचिव, पूर्व सेना प्रमुख, पूर्व प्रहरी प्रमुख, पूर्व सशस्त्र प्रमुख सबैको हिसाब गर्ने हो भने दुई हजारभन्दा बढीले अहिले राज्यबाट सेवा सुविधा लिन्छन्।

के देशका अग्रज पूर्वहरूलाई साँच्चिकै देशले अनावश्यक र भड्किलो सुरक्षा र सुविधा दिन आवश्यक छ, या यो कुनै शान–सौकतको विषय हो? किन कुनै उच्च ओहदामा पुगेको व्यक्ति अवकासपछि सामान्य नागरिक सरह बाँकी जीवन बिताउन सक्दैन वा चाहँदैन? एकपटक सबैले गम्भीर भएर सोच्नुपर्ने बेला आएको छ।

प्रकाशित ७ मंसिर २०७३, मंगलबार | 2016-11-22 18:40:50

प्रतिकृया दिनुहोस

  • बा–आमाको हातमा छोराको किताब

    छोराको ‘अंश’ पाउने मेरा बा–आमा

    फोटो देखेपछि पहिलो फोन गरिन रामकुमारी झाँक्रीले– भेना, बुढाबुढी बा–आमालाई त्यस्तो ‘अंश’ दिएर हुन्छ? सेवा गर्नु पर्दैन? गाडीमा चर्को लोकगीत बजेको...

  • बेइजिङमा दूताबासले आयोजना गरेको छलफल

    बेइजिङमा जब भयो ओठ–सेवाको चर्चा

    ‘ओठ–सेवाले जनताका लागि केही ल्याउन सक्ने छैन अर्थात् लिप सर्भिस् वील ब्रिङ नथिङ टु द पिपुल।’ नेपालमा दुई–चार वर्ष बसेका ती चिनियाँ विद्वानले नेपाली...

  • तँ, तिमी, तपाईं, हजुर

    अबोध बालबालिकाले तँ भन्नु सामान्य कुरा होला। तर बुझेर पनि आफूभन्दा ठूलालाई तँ भन्नु हैकमवादी प्रवृत्ति नै हो। यो केवल शाब्दिक कुरा नभई वर्गीय विषय...

  • लन्डनस्थित पोर्टस्मथ क्याम्प साइट

    बेलायती समर र क्याम्पिङको रहर

    आहा! समर लाग्यो क्यारे! बाहिर त टहटह घाम पो लागेछ। मन त यसै चङ्गा। बेलायतमा सधैँजसो जाडो हुने हुनाले पनि समरका केही महिना निक्कै प्यारा हुन्छन्।...

  • प्रश्नको भारी लिएर गुरु अघिल्तिर टेक्सासका नेपाली

    गुरुहरु जिपिएस जस्तै हुन्। फरक यत्ति मात्रै हो– अलि बढी साधना गरेका, अध्ययन, अनुभव र शब्दले भरिएका गुरुहरुले देखाउने आध्यात्मिक बाटाहरु सोझा र छिटा...

  • रवीन्द्र मिश्र र उज्ज्वल थापा

    साझा–विवेकशील एकताका जोर्नीहरु

    यिनले अहिलेसम्म सहरकेन्द्रित समस्यामा मात्रै बहस गरेर राजनीतिक बाटो खनेका छन्। सामाजिक सञ्जालको भरपुर प्रयोग गर्छन्। युवाहरूको उपस्थिति धेरै रहेको...

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • नाैतले दरबार पुनर्निर्माण हुँदै

    हनुमानढोकामा अमेरिका, चीन र जापान

    भूकम्पले क्षति पुर्याएको हनुमानढोका दरबार क्षेत्र अमेरिका, चीन र जापानले पुनर्निर्माण गरिदिने भएका छन्। दरबार क्षेत्रमा रहेका सानाठूला सम्पदा यी...

  • दिपेन्द्रसिंह एेरी

    ‘समर्थकको मतभन्दा मन जित्ने प्रयासमा छु’

    विश्व क्रिकेट लिग अन्तर्गत गत फागुनमा टियु क्रिकेट मैदानमा भएको केन्या विरुद्धको खेलमा राष्ट्रिय टोलीबाट डेब्यु गरेपछि प्रतिक्रिया दिँदै...

  • १९३७ मा युएसएस इन्डियानपोलिस

    दोस्रो विश्वयुद्धमा जापानले डुबाइदिएको अमेरिकी जहाज ७२ वर्षपछि भेटियो

    दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यतिर जापानले डुबाइदिएको एक अमेरिकी जहाज ७२ वर्षपछि फेला परेको छ। युएसएस इन्डियानापोलिस नामक सो जहाज हिरोसिमामा खसाइएको...

  • ‘प्रशंसैप्रशंसा पाउनलाई म धार्मिक गुरु होइन’

    नेपाली हास्यव्यंग्य क्षेत्रमा जमेको नाम हो– दिपकराज गिरी । हास्य सिरियल हुँदै अहिले फिल्मसम्म उनी जमिरहेका छन् । नेपालखबरले सोमबार बिहान–बिहानै...