Exclusive

नेपालले लाभ लिनसक्ने चीनको यो ‘च्वाँचे’ अर्थतन्त्र




चीनमा नयाँ बर्षका लागि सोमबारदेखि यात्रामा भिडभाड सुरु भैसकेको छ। बुलेट ट्रेनका यी परिचारिका
चीनमा नयाँ बर्षका लागि सोमबारदेखि यात्रामा भिडभाड सुरु भैसकेको छ। बुलेट ट्रेनका यी परिचारिका
पीपुल्स डेली

चीन अहिले च्वाँचे अर्थतन्त्रमा प्रवेश गरेको छ अर्थात् समृद्ध र पुष्ट। कृषिप्रधान मुलुक भएकाले नेपालले सुँगुर वर्षबाटै चीनसँग सुँगुरको व्यवसायका माध्यमबाट आफ्नो निर्यात व्यापारमा छलाङ मार्ने र चीनसँगको घाटा नियन्त्रण गर्ने उपाय पहिल्याउन सक्छ।

चीनको अर्थतन्त्र च्वाँचेजस्तै मोटोघाटो हुनेछ तर उस्तै अल्छी बन्ने हो भने ताकिएका लक्ष्य भेट्न मुश्किल हुनेछ भन्नेमा चीन सचेत देखिन्छ।

चिनियाँ टेलिभिजन इतिहासमा सबैभन्दा लामो समयसम्म चलेको एउटा धार्मिक धारावाहिक छ, पश्चिमको यात्रा। प्राचीन भारतबाट बुद्धसूत्र ल्याउनका लागि भिक्षु सुआन चाङको साथमा अन्य तीनजनाले गरेको यात्रालाई यसमा समेटिएको छ। मिङ राजवंशकालीन लेखक वु छङअनले लेखेको श्वैरकाल्पनिक ‘सियौचि’ नामक उपन्यास सन् १९८२ देखि छायांकन भएर टेलिभिजनमा प्रसारण आरम्भ भएको थियो। यतिका वर्ष बितिसक्यो, चीनका कुनै न कुनै टेलिभिजन च्यानलमा अझैपनि यो धारावाहिक श्रृंखला प्रसारण भैरहेको देख्न सकिन्छ।

भिक्षु सुआन चाङसँगै उनका चेलाहरू सुन वु खुङ (बाँदर), चु पा च्ये (सुँगुर), शायिङ फुपाउ (मानिस) छन्। त्यहाँ देखिने एउटा पात्र चु पा च्ये अर्थात् सुँगुरमा शक्ति र व्यक्तित्व छ तर अल्छी र डरपोक। उसलाई सानो र सस्तो हुन मनपर्छ। ऊ दानवी जालसाजीमा फसिइरहन्छ किनकि ऊ लोभी पनि हुन्छ। पश्चिमको यात्रामा कूल ८१ वटा दुःख भोगुञ्जेलसम्म कस्तै अल्छी भएपनि सुँगुरले साथ दिन्छ। सुँगुरलाई अनेक उपमा लगाएर हियाउने गरिएपनि यथार्थ दुनियाँमा मानव जीवनसँग यसको घनिष्ठ सम्बन्ध रहँदै आएको छ। चिनियाँ धारावाहिक श्रृंखलामा यसले रेकर्ड नै सिर्जना छ।

सन् २०१९ को फेब्रुअरी ५ तारिखदेखि चीनले कुकुर वर्षलाई विदा गरेर सुँगुर वर्ष भित्र्याउँदैछ। चिनियाँ परम्परागत पात्रो अनुसार यस वर्षदेखि ४ हजार ७१७ साल शुरू हुँदैछ। विश्वको दोश्रो ठूलो अर्थतन्त्र भएकाले चीनले सकेसम्म हरेक कुराको व्यवसायीकरण गर्दै आएको छ। चीनले अब सुँगुर वर्ष भित्र्याउँदैछ। बजारमा सुँगुर सम्बन्धित उत्पादनको परिमाण बढ्न थालिसक्यो। सुँगुरले चिनियाँ अर्थतन्त्रमा ठूलो प्रभाव पार्दछ। संसारमा सबैभन्दा बढी सुँगुरको मासुका उपभोक्ता चीनमै छन्। उदाहरणका लागि चीनको सछ्वान प्रान्तमा मात्रै वर्षेनी ५० मिलियन सुँगुरहरू काटिन्छन्।

राष्ट्रपती सी चिनफिङले उच्च सैनिक अधिकारी र पूर्व सैनिक अधिकारीलाई भेटेरै नयाँ बर्षको शुभकामना दिएका छन्।

धेरै मानिसका विचारमा सुँगुर निकै इमान्दार जनावर हो। तर कुकुरजस्तो इमान्दार पक्कै होइन। कुकुरले आफ्नो मालिक चिन्छ। सुँगुरका केही दोहोरो चरित्र हुन्छन्, मोटो र पुष्ट। खान्छ र सुत्छ। अल्छीमा बदनाम। नेपालीमा कसैलाई मूर्ख, घिनलाग्दो, फोहोरी वा अल्छी भनेर अपमानित गर्नुपर्यो भने ‘सुँगुर’ भन्ने चलन छ।

चीनको छिङ राजवंश कालको प्रारम्भमा ठूलो संख्यामा चिनियाँहरूलाई विदेशमा श्रमका लागि बेच्ने गरिन्थ्यो। त्यहाँ उनीहरूलाई सुँगुरको बच्चा भनिन्थ्यो। विदेशमा उनीहरू दासको रूपमा काममा लदाइन्थे र कडा परिश्रम पर्ने खानीमा जोताइन्थे। उनीहरू आफ्नो जीवनभरिमा चीन फर्किन पनि भ्याउँदैनथे। अर्थात् सुँगुरहरू सजिला प्राणी हुन्। मानवीय आवश्यकता पूर्ति गर्छन्। तर चिनियाँ इतिहासको अझै प्राचीन दिशातर्फ फर्किएर हेर्ने हो भने सुँगुरहरू अपमान हैन, सम्मानका प्रतीक हुन्। उनीहरू साहस र हिम्मतका पर्याय हुन्। त्यस समय सामाजिक अभियानहरू सुँगुर केन्द्रित हुन्थे। यिनीहरू घर हुन्, जस्ले तपार्इंलाई स्वाभिमानी जीवन दिलाउँछन्। अहिले पनि गरिबीको दलदलबाट उत्रिनका लागि यिनले समाजमा ठूलो योगदान गरेका प्रचूर उदाहरण छँदैछन्।

सुँगुर संसारका विभिन्न देशमा पालिन्छ। सुँगुरका उपभोक्ता एशियामा सबैभन्दा बढी छन्। एशियामा पनि अन्तर्राष्ट्रिय तथा अन्तरमहाद्वीपीय क्षेत्रबाट सबैभन्दा बढी सुँगुर आयातकर्ता मुलुक चाहिं चीन हो। चीनमा सबैभन्दा बढी सुँगुर पठाउनेमा अमेरिका, युरोपियन युनियन मुलुक र क्यानडा हुन्।

नयाँ बर्षको क्रममा यात्रु ओसार्न सयौं बुलेट ट्रेन तयारी अवस्थामा रहेका छन्। यस क्रममा करिब तीन अर्ब खेप यात्रु ओसारपसार हुने अनुमान छ।

अब चिनियाँ अर्थतन्त्र चुलीमा पुगेको छ। चीनले सन् २०१९ लाई जनगणतन्त्र चीन स्थापनाको ७०औं वार्षिकोत्सवका रूपमा मनाउँदैछ। चीनको अर्थतन्त्र अब तनावबाट मुक्त भएसरह छ। यो वर्षभित्र सम्पूर्ण तयारी र पूर्वाधार पूरा भएपछि सन् २०२० मा चीनले पूरै मुलुक गरिबीमुक्त भएको घोषणा गर्नेछ। यसका लागि यस वर्ष चीनको निकै व्यस्तता पनि रहनेछ। चीनको अर्थतन्त्र च्वाँचेजस्तै मोटोघाटो हुनेछ तर उस्तै अल्छी बन्ने हो भने ताकिएका लक्ष्य भेट्न मुश्किल हुनेछ भन्नेमा चीन सचेत देखिन्छ।

यस वर्ष बेल्ट एण्ड रोड इनिसियटिभ (बीआरआई) को दोश्रो सम्मेलन हुने तयारी छ। पहिलो सम्मेलनबाट नेपालले आवद्धता जनाएको हो। यसबाट सक्दो फाइदा लिनका लागि सुँगुर वर्षले नेपालाई पनि प्रेरित गर्नेछ। चीनमा सुँगुर वर्ष शुरू भएकै मितिमा नेपालमा पनि एउटा जनजातिले ल्होसार पर्व मनाउँदैछ। चिनियाँ सँस्कृतिको प्रभाव छिमेकी देशहरूमा परेको छ। त्यसैले अन्य देशमा पनि नयाँ वर्षको रौनक देखिनेछ। तर रामरमितामा भुलेर भन्दा पनि ‘समृद्ध नेपाल सुखी नेपाली’ को नारा सार्थक तुल्याउन नेपालले प्रस्थानविन्दु खोज्नुपर्छ।

अर्थतन्त्र जतिसुकै माथि पुगेपनि मानिसलाई खान, लाउन नपर्ने प्रविधि अहिलेसम्म कसैले पनि पत्ता लगाएको छैन। मानिसले यस्तो प्रविधि विकास गरेर आफ्ना भोगविलासको चाहनामाथि शायदै कुठाराघात गर्नेछ। त्यसैले चीनमा धेरै खपत हुने सुँगुर पालेर पनि विभिन्न देशले अर्थतन्त्र उकास्न सक्नेछन्। सुँगुर अर्थात् च्वाँचे गरिबी निवारणको एउटा उपायका रूपमा राष्ट्रले अवलम्बन गर्नसक्छ। चीनलाई सुँगुरजन्य उत्पादनको गन्तव्यको रूपमा निर्दिष्ट गर्नसक्छ। विश्वमा उत्पादनको आधा सुँगुर चीनले खपत गर्छ भने नेपालको निर्यातले मात्रै चीन अघाउने छैन। संभावना प्रचूर छन्। बजार धेरै टाढा छैन।

चीनले गरिबी निवारणका लागि पशुपंक्षी पालनको सूत्र पनि लगाएको छ। त्यसैले त चीन अहिले च्वाँचे अर्थतन्त्रमा प्रवेश गरेको छ अर्थात् समृद्ध र पुष्ट। कृषिप्रधान मुलुक भएकाले नेपालले सुँगुर वर्षबाटै चीनसँग सुँगुरको व्यवसायका माध्यमबाट आफ्नो निर्यात व्यापारमा छलाङ मार्ने र चीनसँगको घाटा नियन्त्रण गर्ने उपाय पहिल्याउन सक्छ। 

सिन नियान ख्वाइ ल!

प्रकाशित ९ माघ २०७५, बुधबार | 2019-01-23 16:11:33
Max TV
Max TV
Vianet

author photo

लक्ष्मी लम्साल चिनियाँ अन्तर्राष्ट्रिय रेडियोको नेपाली सेवा, बेइजिङमा विदेशी विशेषज्ञका रूपमा कार्यरत छन्

@shree3laxmi


प्रतिकृया दिनुहोस

ntc
NLIC
Prabhu Bank
Mega Bank
Yeti Air
Yeti Air
Max TV
Hamro Patro
Classic Tech
Loading...
ntc
NLIC
Prabhu Bank
Mega Bank
Yeti Air
Yeti Air
Loading...

विचार

ब्लग

Max TV
Hamro Patro
Classic Tech

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • घूस काण्डमा राजीनामा दिने पाठकलाई कसरी कारबाही?

    पाठकले हाकाहाक्की ७८ लाख घुस लिएको प्रकरण तेसै थन्किन्छ त? लेनदेन भएको आफैँमा प्रस्ट छ। यस सम्बन्धमा अतिरिक्त सुझबुझको आवश्यकता छ।

  • राजनारायण पाठक

    ‘ट्रिपल स्टिङ अपरेसन’मा परेका थिए पाठक

    अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका काम प्रभावकारी पार्ने एउटा माध्यम हो– स्टिङ अपरेसन।

  • पृथ्वीसुब्बा गुरुङ

    संघीय प्रणालीमा जो मूख्यमन्त्री हुन्छ उही पार्टी अध्यक्षः पृथ्वीसुब्बा गुरुङ (अन्तर्वार्ता)

    ‘नेपाल सरकारको मन्त्री हुन छाडेर यो पृथ्वीसुब्बा मूख्यमन्त्री बनेर बसिरहेको छ, संघीय सरकारले हेप्ने ठाउँमा छ भन्ने मलाई लागेकै छैन।’

  • देवी बनिन् त छयानब्बेकी मेरी आमा?

    ‘चौरासी गरिसकेपछि मानिसको देवत्वकरण हुन्छ, मानिसबाट देवतामा परिणत हुन्छन्’ भनेका थिए हाम्री आमाको चौरासी गर्ने एक पण्डितले। पण्डितको भनाइ मान्ने हो...