मुखर्जी किन नजाने भए लुम्बिनी?

भारतीय राष्ट्रपति मुखर्जी हिन्दुधाम पशुपति र जानकी जाने तर बौद्धधाम लुम्बिनी नजाने कुराले कुटनीतिक र धार्मिक दुवै अर्थ बोकेको छ



भारतीय राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीको शान्तिका अग्रदूत गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनी भ्रमण अन्तिम समयमा आएर रद्द भएको छ। कार्तिक १७ देखि तीन दिने नेपाल भ्रमणमा आउन लागेका मुखर्जीले जनकपुर र पोखराको मात्रै भ्रमण गर्ने कार्यतालिका बनेको छ।

मुखर्जी सेरोमोनियल राष्ट्रपति भएपनि उनी भारतको राष्ट्राध्यक्ष हुन्। १ अरब २५ करोड जनसंख्या भएको भारतजस्तो उदाउँदो विश्व शक्तिका राष्ट्रपति मुखर्जीको लुम्बिनी भ्रमणको चर्चा स्वभाविक रुपमा चासोको विषय हुने नै भयो। फेरि, मुखर्जीको भ्रमणले सम्पूर्ण भारतको प्रतिनिधित्व गर्ने भएकोले लुम्बिनी जाने कुराको स्थानको समेत विशेष महत्व र अर्थ हुने विज्ञहरुको भनाइ छ।

पशुपति र जनकपुर भ्रमणको सन्देश
राष्ट्रपति मुखर्जीले १८ कार्तिक बिहिबार बिहान हिन्दु धर्मालम्बीहरुको प्रसिद्ध तीर्थस्थल पशुपतिनाथको दर्शन गर्ने कार्यक्रम छ। त्यसैगरी मुखर्जीले १९ गते बिहान बुद्ध एयरको विमानबाट १० बजे जनकपुर अवतरण गर्ने कार्यसूचि छ। जनकपुरमा मुखर्जीले अर्को हिन्दुहरुको पुण्यधाम जानकी मन्दिरको दर्शन गर्ने छन्। हिन्दु र बुद्ध धर्म दुवैको प्रचार र प्रवद्र्धनमा लागेको भारतका राष्ट्रपति मुखर्जीले हिन्दुधर्मका पीठहरुको मात्र भ्रमण गर्नुको पनि कुटनीतिक सन्देश हुन्छ नै।

लुम्बिनीसहित भगवानबुद्ध २९ वर्षसम्म बसेको तिलौराकोट दरबार, देवदह रामग्राम र स्वयम्भू, बौद्धनाथ, नमोबुद्धलाई समेत बौद्ध (सर्किटमा समेट्न नेपालले भारत समक्ष आग्रह गर्दै आएको छ। बौद्धबाहेक भारतको विश्वनाथ (काशी) देखि नेपालको पशुपतिनाथ र अन्य शिवरशक्तिको सर्किट तयार गर्न नेपाल–भारत छलफलमा छन्।

भारतले अहिलेसम्म बोधगया–सारनाथ–कुशीनगर हुँदै लुम्बिनीसम्मको चक्रपथ राजमार्ग बनाउने प्रस्ताव बहसमा ल्याएको छ।

यस्तो अवस्थामा राष्ट्रपति मुखर्जीले हिन्दुधामहरुको मात्र भ्रमण गर्दा भारतले नेपाललाई हिन्दु राज्य बनाउन दबाब दिंदै आएको कुरालाई मलजल गर्ने देखिन्छ।

नयाँ संविधानमा नेपाल धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र उल्लेख गरिएपछि भारतीय सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टी(विजेपी)का नेताहरुले बारम्बार नेपाल हिन्दु राष्ट्र हुनुपर्ने बताउँदै आएका छन्।

राष्ट्रपति मुखर्जीको लुम्बिनी भ्रमण रद्द भएपछि नेपाललाई हिन्दु धर्म बनाउने भारतीय चाहनालाई उजागर गरेको कुटनीतिक मामिलाका जानकारहरुले लख काटेका छन्।

लुम्बिनीमा भारतीय चासो
कतिपय कार्यक्रम र सन्दर्भमा भारतका राजनीतिक नेताहरु बौद्ध धर्मका पर्वतक गौतम बुद्ध भारतमा जन्मेको दाबी गर्दै आएका छन्। त्यतिमात्र होइन, बुद्धका पिता राजा शुद्धोधनले राज्य गरेको कपिलवस्तु युपीराज्यमा पर्ने भारतीय दाबी छ।

कपिलवस्तु र बुद्ध जन्मेको ठाउँ दुवैमा भारतीय दाबी रहेको अवस्थामा राष्ट्रपति मुखर्जीले लुम्बिनीको भ्रमण गर्दा विश्वव्यापी रुपमा बुद्ध नेपालमा जन्मेको सन्देश जाने भएकोले पनि राष्ट्रपतिलाई लुम्बिनी भ्रमण नगर्न भारतीय कर्मचारीले सुझाएको बताइन्छ।
शुद्धोधनको दरबारको भग्नावशेष भेटिएको भन्दै भारतको युपीमा नक्कली कपिलवस्तु निर्माण गरिएको छ। जबकि बुद्धको जन्म नेपालको रुपन्देहीस्थित लुम्बिनीमा र शुद्धोधनको दरबार नेपालको कपिलवस्तु जिल्लास्थित तिलौराकोटमा भएको कुरा ऐतिहासिक पुरातात्विक अन्वेशषणबाट प्रमाणित भइसकेको विषय हो।

नक्कली प्रमाणमा आधारित कपिलवस्तु संग्रहालयको गत चैत्रको पहिलो साता, (०७२) भारतीय पर्यटन, संस्कृति तथा नागरिक उड्ययनमन्त्री डा.महेश शर्माले उद्घाटन गरेका थिए। पुरातत्व सर्वेक्षण लखनउ मण्डलले उक्त कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो। मन्त्री शर्माले बुद्धको जन्मस्थल र कार्यस्थल भारतको कपिलवस्तुस्थित पिपरहवा र गनवरिया रहेको दाबी गरेका थिए। उनले शाक्यवंशका राजाहरुको अधिनमा राजा शुद्धोधन र रानी महामायाले सो राज्य गरेको उल्लेख गरेका थिए।

अझ मन्त्री शर्माले बुद्धले आफ्नो २९ वर्ष पिपरहवामा र गनवरियामा बिताएको दाबी गरेका थिए। भारतले बुद्धको जन्मस्थल पिपरहवा र गनवरियाको विकासका लागि १ अर्ब ७० करोड भारतीय रुपैयाँ विनियोजन समेत गरेको छ।
भारतीय जनता पार्टीका सांसद जगदम्बिका पालले पनि गौतम बुद्ध भारतमा जन्मिएको दाबी गरेका थिए।

सन् १९७० को दशकमा गरिएको पुरातात्विक अन्वेशषणका क्रममा ‘ओम देभपुत्र विहार कपिलवस्तु संघ’ र ‘महा कपिलवस्तु विखु संघ’ लेखिएका दुई वस्तुलाई बुद्ध भारतमा जन्मिएको प्रमाण भन्दै देखाइएको थियो।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले समेत गत सेप्टेम्बरमा भियतनामको भ्रमणका क्रममा बुद्ध भारतमा जन्मिएको दाबी गरेका थिए। प्रधानमन्त्री मोदीले पटक–पटक शान्तिका बुद्ध भारतमै जन्मेको भन्दै शान्ति खोज्न भारत आउन भियतनामका प्रधानमन्त्रीलाई आग्रह गरेका थिए। त्यसो त गत सेप्टेम्बरको अन्तिम साता मोदीले अमेरिका पुगेर पनि बुद्ध भारतमा जन्मिएको दोहोर्याए। क्यालिफोर्नियाको सनजोसस्थित साप सेन्टरमा भारतीय समुदायलाई सम्बोधन गर्दै उनले भनेका थिए, ‘हामी गान्धी र बुद्ध जन्मिएको देशबाट आएका हौं।’

तर मोदीले नेपालको संसदमा भाषण गर्ने क्रममा भने पटकपटक ‘नेपाल बुद्धको जन्मभूमि हो’ भनेका थिए। भारतीय यी दाबीलाई फितलो पार्ने ठानेर नै अन्तिम समयमा राष्ट्रपति मुखर्जीको लुम्बिनी भ्रमण रद्द गरिएको हो भन्न सकिने आधार मुखर्जीको भ्रमण तालिका आफैले जनाउँछ।

मोदीले सार्क सम्मेलनको बेला नेपाल आउँदा जनकपुर र लुम्बिनीको दर्शन गर्ने अभिलाषा राखेपनि उनको भ्रमण अन्तिम समयमा आएर रद्द भएको थियो।

 

प्रकाशित १४ कार्तिक २०७३, आइतबार | 2016-10-30 09:38:44

प्रतिकृया दिनुहोस

  • बा–आमाको हातमा छोराको किताब

    छोराको ‘अंश’ पाउने मेरा बा–आमा

    फोटो देखेपछि पहिलो फोन गरिन रामकुमारी झाँक्रीले– भेना, बुढाबुढी बा–आमालाई त्यस्तो ‘अंश’ दिएर हुन्छ? सेवा गर्नु पर्दैन? गाडीमा चर्को लोकगीत बजेको...

  • बेइजिङमा दूताबासले आयोजना गरेको छलफल

    बेइजिङमा जब भयो ओठ–सेवाको चर्चा

    ‘ओठ–सेवाले जनताका लागि केही ल्याउन सक्ने छैन अर्थात् लिप सर्भिस् वील ब्रिङ नथिङ टु द पिपुल।’ नेपालमा दुई–चार वर्ष बसेका ती चिनियाँ विद्वानले नेपाली...

  • तँ, तिमी, तपाईं, हजुर

    अबोध बालबालिकाले तँ भन्नु सामान्य कुरा होला। तर बुझेर पनि आफूभन्दा ठूलालाई तँ भन्नु हैकमवादी प्रवृत्ति नै हो। यो केवल शाब्दिक कुरा नभई वर्गीय विषय...

  • लन्डनस्थित पोर्टस्मथ क्याम्प साइट

    बेलायती समर र क्याम्पिङको रहर

    आहा! समर लाग्यो क्यारे! बाहिर त टहटह घाम पो लागेछ। मन त यसै चङ्गा। बेलायतमा सधैँजसो जाडो हुने हुनाले पनि समरका केही महिना निक्कै प्यारा हुन्छन्।...

  • प्रश्नको भारी लिएर गुरु अघिल्तिर टेक्सासका नेपाली

    गुरुहरु जिपिएस जस्तै हुन्। फरक यत्ति मात्रै हो– अलि बढी साधना गरेका, अध्ययन, अनुभव र शब्दले भरिएका गुरुहरुले देखाउने आध्यात्मिक बाटाहरु सोझा र छिटा...

  • रवीन्द्र मिश्र र उज्ज्वल थापा

    साझा–विवेकशील एकताका जोर्नीहरु

    यिनले अहिलेसम्म सहरकेन्द्रित समस्यामा मात्रै बहस गरेर राजनीतिक बाटो खनेका छन्। सामाजिक सञ्जालको भरपुर प्रयोग गर्छन्। युवाहरूको उपस्थिति धेरै रहेको...

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • पोखरा महानगर: चैतमै सक्नुपर्ने काम बल्ल सुरु

    ‘न्युरोडमा गिटी बिच्छ्याएर कस्तो बाटो बनाउन खोजेका हुन्, मैले त कुरै बुझिनँ। यस्तो तमासा हेर्न बाध्य छन् पोखरेलीहरु र सोच्दैछन् स्मार्ट सिटी त यसरी...

  • प्रहरीले खोज्दै छ ३४ किलो अवैध सुनको मालिक

    सात महिना पहिला त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलबाट ३४ किलो सुन समातिएपछि पक्राउ परेका अभियुक्तबाट प्रहरीले यो प्रकरणमा दुबईमा रहेका चार जनाको...

  • बार्सिलोनाका पूर्व तथा म्यानचेस्टर सिटीका वर्तमान प्रशिक्षक पेप गार्डिवाला र लिअाेनल मेस्सी

    बार्सिलोनासँग रुष्ट छन् मेस्सी, यस्तो छ क्लब छाड्ने सम्भावना

    बार्सिलोनामा लिओनल मेस्सीको भविष्य अनिश्चित बनेको छ। क्लबसँग नयाँ सम्झौतामा हस्ताक्षर नगरेका कारण मेस्सी क्लबमा रहन्छन कि रहदैन् भन्ने चर्चा चलेको छ।

  • प्रधानमन्त्री देउवा र भारतीय प्रधानमन्त्री मोदी (फाइल फोटो)

    किन महत्वपूर्ण छ प्रधानमन्त्री देउवाको भारत भ्रमण?

    नेपाललाई विकासको समान साझेदार नठान्ने र कमजोर छिमेक ठान्ने मनोवृत्तिबाट नेपाललाई हेर्ने भारतका शासक वर्ग र विशेष गरी कर्मचारीतन्त्रमा व्याप्त...