डायनोसरको बारेमा आयो नयाँ तथ्य

पढौं उत्पत्ति र लोपको फेहरिस्त



करोडौं वर्षअघि लोप भएको भीमकाय जीव डायनोसरको बारेमा वैज्ञानिक खोजी दिनदिनै नयाँ र रोचक रुपमा प्रस्तुत हुँदै आएको छ। यो कति वर्षअघिसम्म पृथ्वीमा बाँच्यो, के कारणले लोप भयो भन्ने बारेमा फेरि नयाँ तथ्य फेला परेको छ। यसले अहिलेसम्मको हाम्रो मान्यता नै गलत प्रमाणित गरिदिएको छ।

पहिला पढौं यसको लोप कसरी भयो भन्ने बारेमा। यसको लोेप हुनुको कारणमा भने वैज्ञानिकहरु अहिले लगभग सहमतिमा पुगेका छन्। करिब ६ करोड ६० लाख वर्षअघि उल्कापिण्ड पृथ्वीमा ठोक्किएपछि यहाँको जलवायु परिवर्तन भएको र त्यसमा समायोजित हुन नसक्दा डायनोसर लोप भएको अधिकांश वैज्ञानिकको मत छ।

त्यतिबेला उल्कापिण्ड पृथ्वीमा ठोक्किँदा आगोको लप्का र धुवाँको मुस्लो छायो। मुस्लो यति बाक्लो थियो कि त्यसले सूर्यको किरण आउनसमेत रोकिदियो। सूर्यको किरण र राप नहुँदा पृथ्वीमा तापक्रम पनि निकै घट्यो। यसरी अकस्मात जलवायुमा परिवर्तन भई डायनोसरजस्ता जनावर टिक्न सकेनन्। त्यतिबेला उल्कापिण्ड खसेर खाडल पारेको मेक्सिको युकातान प्रायद्वीपमा भेटिएको वैज्ञानिकहरुले दावी गरेका छन्।

अब पढौं यसको उत्पत्तिको कथा। वैज्ञानिकहरुले डायनोसर उत्पत्तिको बारेमा हालै ब्राजिलमा केही तथ्यहरु फेला पारेका छन्। ब्राजिलको दक्षिणी इलाकामा डायनोसरको २३ करोड वर्ष पुरानो अवशेष फेला पारिएको र जुन अहिलेसम्मकै पुरानो तथ्य भएको उनीहरु बताउँछन्। उनीहरुका अनुसार २३ करोड वर्षअघि दक्षिण अमेरिकी क्षेत्रमा डायनोसर रहेको यसले पुष्टि गर्दछ।
जीव विज्ञानसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय जर्नल ‘करेन्ट बायोलोजी’ मा अनुसन्धानकर्ता म्याक्स लानगर नेतृत्वको एक टोलीले ब्राजिलमा डायनोसरका अवशेष उत्खनन र अध्ययनको विषयमा विस्तृत लेख छापेका छन्। लेखका अनुसार, यसअघि भेटिएका अवशेषमा डायनोसरका हड्डीका टुक्राटुक्री मात्र थिए। ब्राजिलमा भेटिएको अवेशष भने लगभग सग्लो अवस्थामा छ। यो ‘बुरियोलेस्टेस स्चुलजी’ प्रजातिका डायनोसरको अवशेष भएको उनीहरू बताउँछन्। स्चुलजी लामो घाँटी भएको डिप्लोडोकस’ र ‘ब्राचियोसौरस’ नाम गरेका डायनोसर प्रजातिको पुर्खाको रुपमा मानिन्छ।
अर्को कुरा, ‘डिप्लोडोकस’ र ‘ब्राचियोसौरस’ डायनोसर शाकाहारी रहेको वैज्ञानिक दावी छ। जबकि, उनीहरूको पुर्खा मानिएको स्चुलजी प्रजाति भने मांसाहारी थियो। स्चुलजीका तिखा र काँडे दाँत थिए। यस्ता दाँत मांसाहारी जनावरमा हुन्छन्।
यसरी मांसाहारबाट शाकाहार भोजन गर्ने जन्तुमा परिवर्तन हुनुमा के कारण होला? वैज्ञानिकहरुको यसमा अनेक तर्क छन्। धेरैले यसको वजनलाई आधार बनाएर विश्लेषण गरेका छन्। वैज्ञानिकहरु ब्राचियोसौरस प्रजातिका डायनोसरको वजन ५० टनसम्म रहेको अनुमान गर्छन्। त्यसैले भीमकाय शरिर बोकेर अन्य जनावरको शिकार गर्दै हिंड्नु असम्भवजस्तै थियो। बाध्य भएर शाकाहारी भोजनमा अभ्यस्त हुन थाले।

ब्राजिलमा भएको यो पछिल्लो खोजले डायनोसरको बारेमा सनसनीपूर्ण खुलासा गरेको छ। विगतमा २० करोड १० लाख वर्षअघि जुरासिक युगमा डायनोसरको उदय भएको मानिएको थियो। त्यसपछि ‘लेजरपेटिस’ को उदय भई २३ करोड वर्षअघिसम्म बाँचेको अनुमान गरिएको थियो। तर अहिले आएको यो अध्ययनले ‘लेजरपेटिस’ र डायनोसर तीन करोड वर्षसम्म सँगसँगै बाँचेको पुष्टि गरेको छ। अहिले आएको यो नयाँ तथ्यसँगै सबै पुरातत्वविद्, इतिहासविद् र संग्रालयहरुले आफ्ना मान्यतामा परिवर्तन गर्नुपर्ने चुनौती भएको छ। एजेन्सीहरुको सहयोगमा

प्रकाशित १० मंसिर २०७३, शुक्रबार | 2016-11-25 10:09:51

प्रतिकृया दिनुहोस

  • प्यान्टको खल्तीमा वालेट बोक्नु किन खतरनाक?

    हामीमध्ये थुप्रै ढाड तथा गोडा दुख्ने समस्याबाट पीडित छौँ। ढाड दुख्नुका अनेक कारण हुनसक्छन्। तर प्यान्टको पछाडिको खल्तीमा पर्स बोक्दा पनि यस्ता...

  • जसलाई आफ्नै प्रेमीले ३२ पटक चक्कु प्रहार गरे

    अमेरिकाको फ्लोरिडा सहरमा बस्ने २० वर्षीया युवती मेसिला डोमेलाई आफ्नै प्रेमी रोबर्ट बर्टनले ३२ पटकसम्म चक्कु प्रहार गरेका छन्। जसबाट उनी गम्भीर...

  • नौ वर्षका मार्च तियान बोइदिहार्जो

    १८ वर्षे प्रोफेसर!

    नौ वर्षको उमेरमा विश्वविद्यालयको विद्यार्थी बनेका एक युवा १८ वर्षको उमेरमा ‘युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया’ सहप्राध्यापक बनेका छन्। हङकङमा जन्मिएका...

  • बाँदर र हरिणको अनौठो प्रेम

    जापानका वैज्ञानिकहरुले एक यस्तो भिडियो फुटेज फेला पारेका छन्, जहाँ एउटा बाँदरले हरिणसँग सम्भोग गर्ने कोशिस गरिरहेको देखाइको छ। शोधकर्ताहरुले २०१५...

  • यस्तै थियो त जिससको वास्तविक अनुहार?

    क्रिष्चियन धर्मको केन्द्रीय पात्र जिसस क्राइष्टको चित्र त हामीले जहाँसुकै देखेका छौँ। लामो दाह्री र कपाल, गोरो छाला, नीलो आँखा र लामो कपडा। तर...

  • चीनमा शौचालय विस्फोट, १ को मृत्यु, ७ घाइते

    उत्तरी चीनको शान्जी प्रान्तमा एउटा सार्वजनिक शौचालय पड्किँदा एकको मृत्यु र सातजना घाइते भएका छन्। शौचालयको ढलट्यांकीमा थुप्रिएको मलमूत्रबाट कडा...

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • तीन दलका शीर्ष नेताहरु बालुवाटार बैठकमा सहभागी हुँदै । तस्बिरः रासस

    वैशाखभित्र स्थानीय चुनाव गर्ने प्रमुख दलहरुबीच सहमति

    प्रमुख चार दलबीच आगामी वैशाखभित्र स्थानीय चुनाव गर्ने सहमति भएको छ। प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बसेको शीर्ष नेताहरुबीच वैशाखमै स्थानीय चुनाव...

  • पोखरामा फ्लाई ओभर योजना

    यसै महिनाको अन्त्यतिर हुने पोखरा नगर परिषदबाट अमरसिंहचोकदेखि सिर्जनाचोकसम्म फ्लाई ओभर निर्माणको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न झन्डै ४० लाख रुपैयाँ बजेट...

  • दर्जन ठूला कम्पनीको पूँजीवृद्धि स्वीकृतिको तयारी

    आगामी हप्ता बस्ने औद्योगिक प्रवद्र्धन बोर्ड बैठकले एक दर्जन कम्पनीको पूँजीवृद्धि निर्णय गर्ने भएको छ। लामो समयदेखि बोर्डको बैठक बस्न नसक्दा...

  • पार्टी एकीकरणमा उपस्थित राप्रपा र राप्रपा नेपालका शीर्ष नेता / तस्विरः रत्न श्रेष्ठ

    अब राप्रपाको पनि गाउँ तहबाटै समावेशी संरचना

    सत्ता यात्राकै क्रममा छिन्नभिन्न हुन पुगेका पूर्वपञ्चहरूबीच दुई महिनाअघि एकता भएसँगै पार्टी गतिविधि तीब्र बनाएको छ। ६ मंसिरमा राप्रपा नेपाल र...