आफूजस्तै क्यान्सर पीडितलाई सुजाताको सल्लाह: आत्मबल बढाऊ


मण्डिखाटारको भव्य महल उस्तै छ। बगैंचामा हावासँगै हल्लिरहने रुखका पात, हाँगाहरुमा बस्ने चरा र उनीहरुले गाउने गीतको भाका उस्तै छ। तर यही महल–माहोलकी केन्द्र अर्थात् कांग्रेस नेत्री सुजाता कोइरालाको दिनचर्या भने बदलिएको छ। उनले पहिले जस्तो धेरै कार्यकर्ता भेट्दिनन्। धेरै बेर गफिन्नन्। त्यसैले यहाँ कार्यकर्ताको उपस्थिति अलिक पातलै देखिन्छ।

यस्तो बेला भावना नियन्त्रण गर्न सक्ने र आफैंसँग रमाउन सक्ने क्षमता विकास गर्नु पर्ने रहेछ। ससना कुराहरुमा पनि भय पैदा हुने हुँदा अनुभवीहरुसँग आफ्नो अस्थाका बारेमा पर्याप्त छलफल गर्नु पर्ने रहेछ। परिवारका सदस्यहरु र निकटका आफन्तहरुले पनि सकारात्मक र क्षमताशील बनाउन सहयोग र सद्भाव प्रकट गर्नु पर्ने रहेछ।

‘धेरैले फोनबाटै स्वास्थ्यलाभको कामना गरिरहेका छन्।’

०४६ पछि शासन र सत्ताको केन्द्रमा रहेका गिरिजाप्रसाद कोइरालाको विरासत थाम्छु भन्दै काँग्रेस राजनीतिमा कस्सिएकी यी कांग्रेस नेतृ कोइराला परिवारका अरु धेरै सदस्य जस्तै क्यान्सर पीडित भईन्। अघिल्लो महिना मात्र उनी उपचार गराएर नेपाल फर्केकी हुन्। फर्केपछि उनकै शब्दमा ‘अहिले त मनोदशा पनि फेरिएको छ।’ अनुभवको लहरमा एउटा नित्तान्त फरक रङ थपिएको छ।

‘धन्न क्यान्सर पहिलो स्टेजमै थियो र उपचार गरेपछि पूर्णरुपमा निको हुने आशा छ।’ बोल्दै गर्दा उनको अनुहारमा पहिलेको जस्तो तेज देखिँदैन। तर आँखाहरुमा भने आशाको चञ्चलता दौडन्छ। भन्छिन्, ‘रिकभर भएपछि पहिले जस्तै राजनीति र समाजसेवामा लाग्छु।’

खासमा उनलाई पहिलो ब्रेष्ट क्यान्सर देखियो। उपचारका क्रममा उनको ब्रेष्ट निकालिएको छ। ब्रेष्ट क्यान्सर देखिएको एक महिनामै उनको पाठेघरमा पनि क्यान्सर देखियो। उपचारका क्रममा ओभरी र युटेरसको शल्यक्रिया पनि गरियो। डाक्टरहरुका अनुसार पाठेघरको क्यान्सर पनि शुरुवाती चरणको थियो।

रोग त रोगै हो नि। त्यो पनि क्यान्सर। पहिलो चरणकै भए पनि उपचारपछि रोगीको जैविक, मनोबैज्ञानिक र भौतिक अवस्था प्रभावित हुने चिकित्सकहरु बताउँछन्। सुजाताका अनुभवमा पनि ‘सबैभन्दा बढि चिन्ता कतै डिप्रेसनमा गइन्छ कि’ भन्नेमा रहेछ। भन्छिन् ‘स्वास्थ्यलाई विभिन्न हर्मोनहरूले प्रभाव पारेका हुन्छन्। ओभरीले हर्मोनलाई ब्यालेन्स गरिराखेको हुने रहेछ। भएका दुईटै ओभरी काटेर फ्याँकेपछि मनोदशा प्रभावित हुने रहेछ।’

उपचारपछि घरमा आराम गरिरहेकी कांग्रेस नेत्री सुजाता कोइराला। तस्वीर- खेमा बस्नेत

उपचारले एक त गलाउँछ। औषधीको प्रभाव शरिरमा देखिन थाल्छ। चिन्ताका कारण विरामी अन्त्यन्तै कमजोर मनोभावमा पुगेको हुन्छ भने अर्कोतिर क्यान्सरको उपचारपछि महसुस हुने जटिलताले एकप्रकारको भय, त्रास र निर्वलतामा फसाउँछ। ‘तीन हप्ता अगाडिसम्म त म कसैसँग बोल्न सकिन। मुड स्वीङ हुने, डिप्रेसन हुने, मान्छेलाई भेट्नै नसक्ने र बाहिर निस्कनै नसक्ने स्थिति थियो’ उनले सुनाईन् ‘ अप्रेशन भनेकै यातना जस्तो लाग्दो रहेछ।’

यस्तो बेला भावना नियन्त्रण गर्न सक्ने र आफैंसँग रमाउन सक्ने क्षमता विकास गर्नु पर्ने रहेछ। ससना कुराहरुमा पनि भय पैदा हुने हुँदा अनुभवीहरुसँग आफ्नो अस्थाका बारेमा पर्याप्त छलफल गर्नु पर्ने रहेछ। परिवारका सदस्यहरु र निकटका आफन्तहरुले पनि सकारात्मक र क्षमताशील बनाउन सहयोग र सद्भाव प्रकट गर्नु पर्ने रहेछ।

‘अरु पनि छन् मैले यो बीचमा अनुभव गरेका कुराहरु’ नेत्री कोइराला भनिन्छन् ‘ मैले भतिजी मनिषा कोइरालासँग पनि मेरो अवस्थाका बारेमा छलफल गरेँ। उनीसँग पनि क्यान्सर उपचारपछि अनुभव थियो। त्यसले मलाई सघायो।’ अनुभवीहरुकै सल्लाहमा यो बीचमा आफूले चिन्ता न्युनिकरण गर्न एक प्रकारको औषधी पनि खाएकी रहेछिन् सुजाताले। छटपटी हुने, रिस उठ्ने, आफैले आफैंलाई निर्बल महसुस हुने जस्ता कमजोरी बढ्दै गएपछि उनलाई चिकित्सक र भुक्तभोगीले यस्तो सल्लाह दिएका रहेछन्।

‘सल्लाह पनि एक प्रकारको औषधी हो नि’ सुजातालाई लाग्छ, ‘क्यान्सर रोगीले धेरै कुरामा ध्यान पुर्याउनु पर्छ। यसो गर्न सकिएन भने उपचारपछि देखा पर्ने समस्याहरु नियन्त्रण गर्न गाह्रो पर्छ।’

उपचाररत अवस्थामा कस्तो जीवनशैली अपनाउने? कस्तो खाना खाने? कति हिँडडुल गर्ने? मन बहलाउन के के गर्ने? उनी यस्तै प्रश्नहरुको वरिपरि छिन्। प्राप्त सल्लाह र सुझावलाई मनन गर्दै उनले बाहिर निस्कने, कार्यकर्ताहरुलाई भेट्ने, सुत्ने र समयमा खानाखाने एक प्रकारको निश्चित तालिकाजस्तो बनाएकी छिन्। ‘हरेक कुरामा ध्यान दिन सकिएन भने झनै गाह्रो हुन्छ’ उनी भन्छिन्, ‘यो अनुभवले मलाई क्यान्सर पीडितहरुका लागि एउटा वेलफेयर सोसाइटी बनाउनु पर्छ भन्ने लागेको छ।’

यस्तो वेलफेयर सोसाइटी जहाँ विरामीहरुले एक अर्काका अनुभव विनिमय गर्न सकुन्। सररल्लाह गरुन्। डर र भयबाट बाहिर निस्कन मनोबैज्ञानिक र शारिरीक अभ्यासहरु गरुन्। त्यहाँ उनीहरुलाई गाइड गर्ने चिकित्सक पनि हुन्। ‘आत्मबलले धेरै निको पार्छ’ उनले सुनाईन् ‘त्यसैले मरो दिमागमा यस्तो कुरा आएको हो।’

आफुलाई निको भएपछि र पूर्ण सक्रिय जीवनमा फर्केपछि स्वास्थ्य क्षेत्रको विकासका लागि लाग्ने प्रतिवद्धता अझै बलियो भएको अनुभव सुजता सुनाउँछिन्। भन्छिन् ‘ साँखुमा रहेको सुष्मा मेमोरियल हस्पिटलको संस्थापक म हो र गिरिजाबाबुको नाममा तनहुँमा पनि हामीले अत्यन्तै राम्रो अस्पताल बनाउन लागेका छौं।’

प्रकाशित २२ पुस २०७३, शुक्रबार | 2017-01-06 16:22:58

प्रतिकृया दिनुहोस

  • चीनमा पत्थरमा पर्यटन

    जलले तन, सत्यले मन, अभ्यासले ज्ञान अनि ज्ञानद्वारा बुद्धि शुद्ध हुन्छ भनिन्छ। त्यसैले मन्दिरजस्ता पवित्र स्थलमा बिना चोखोनिती जानु हुँदैन भनिन्छ।...

  • कवि विमल निभा

    यो गाउँको नाम रामगढवा हो

    मधेस परिवेश र किसान चेतनाका दृष्टिले कवि विमल निभाको तीन दशक पुरानो कविता उल्लेखनीय रचना हो। २०३७ सालमा लेखिएको अर्थात् आजभन्दा ३७ वर्ष पुरानो यस...

  • उपन्यासकार अरुन्धती रोय र उनको नयाँ उपन्यास मिनिस्ट्री अफ अटमस्ट ह्यापिनेस

    भारतीय (अ)लोकतन्त्रको कोलाज

    चिहानबाट सुरू भएको उपन्यासको यात्रा चिहानमै आइपुगेर अर्को सुरूवात गरेर टुंगिन्छ। कथा सुरू हुँदा घाम डुब्न लागेको छ तर उज्यालो बाँकी छ। यस्तो लाग्छ,...

  • काठमाडौं घण्टाघर

    कोलाहल सहरको घण्टाघर

    साला, यो सहरमा अहिले आएको मान्छेले को स्वदेशी चिनेन, को विदेशी चिनेन। कुन भाषा हाम्रो, कुन अर्काको त्यो पनि चिनेन। हाम्रो भेषभुषा चिनेन। हाम्रो...

  • बियर गिलासमा बाक्लो दही

    हिमाल देखिँदैन पटक्कै। नदी बग्दैन यता। फूलको बगान छैन। न खेल्ने ठुलो चहुर छ। न ठुलो बस्ती नै। यहाँ त्यस्तो प्रसिद्ध तीर्थस्थल पनि छैन। यहाँ...

  • महेश कोर्मचा

    ‘सात सालको क्रान्ति हाम्रै घरबाट सुरु भएको थियो’

    ‘सात सालको क्रान्ति हाम्रै घरबाट सुरु भएको थियो’, महेशले सुनाए, ‘हजुरबुवाले सात नाल बन्दुक पड्काएर ४९ वटा जनावरको बली दिनुभएको थियो क्रान्ति सुरु...

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • चर्चामा मोदीको ‘अंकमाल कुटनीति’

    भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले दिने गरेको भाषणको जति चर्चा हुन्छ, त्यति नै चर्चा हुने गर्छ उनले गर्ने अंकमालको। विश्वका नेताहरुसँग मोदीले...

  • एउटा नेताको इखले जन्माएको चिनियाँ हाइस्पीड रेलको किस्सा

    रेलको सबैभन्दा विलासी डिब्बाको सिट भाडा १७४८ पर्छ जुन विमानको भन्दा करीब ५०० आरएमबीले बढी हो। साडे ५ सय आरएमबीमा सोही स्पीड रेलको साधारण टिकट किन्न...

  • पूर्वसभासद फुदुङ कुटपिटः यस्तो रहेछ खास कारण

    सुनसरीको इटहरी उपमहानगरपालिकाको ४ नम्बर वडामा पूर्वजर्नेल तथा माओवादी केन्द्रका पूर्वसांसद् कुमार फुदुङ कुटिएका छन्। आफ्नै रिसोर्टमा महिला मृत...

  • प्रदेश नम्बर ५ को राजधानी दाङ कि बुटवल? मतदाता झुक्याए नेताले

    एमाले नेता विष्णु पौडेलले त पटक पटक ‘एमालेले बुटवललाई राजधानी बनाउने निर्णय गरिसक्यो, ढुक्क हुनुहोस्’ भनिरहेका छन्। तर सोही पार्टीका अर्का नेता...