दुर्लभ पत्र जहाँ भानुभक्तले १२ वर्षे छोरालाई भनेका छन्, कि पढ् कि मर्


कुरा एक सय ४९ वर्ष अघिको न पर्यो। शैक्षिक र सामाजिक मूल्य र मान्यताका आयाम पक्कै पनि अहिलेको भन्दा फरक थिए। त्यतिबेला आदिकवि भानभक्त आचार्यले लेखेको एउटा घरेलु पत्र तत्कालिन अवस्था बुझ्न एक हिसवाले काफी छ।

नेपालखबरले फेला पारेको सो पत्रको प्रतिलिपीमा आदिकविले आफ्नो जन्मस्थान तनहुँ रम्घाबाट काठमाडौं आएका बेला घरमा रहेका १२ वर्षे छोरा रमानाथ आचार्यको पठनपाठनको चासो र चिन्ता प्रकट गरिएको छ। २०१८ सालमा कविराज नरनाथ शर्माद्वारा लिखित ‘भानुभक्त आचार्यको जीवन चरित्र’ नामक पुस्तकमा दाबी गरिए अनुसार भानुभक्तको फेला परेको पहिलो हस्ताक्षर स्वरुपको सो पत्रमा उनले पुत्रलाई सम्बोधन गर्दै लेखेका छन्–

‘उप्रान्तः पढ्दैनस् भन्दा सुन्दछु, मेरा कढापरि जति उम्लंछस्, ञहाँबाट म क्या गरुँ. म तांहा आयापछि तैंले नपढेको ठहराञा भन्या वावै तेरा ज्यानको आसा नराषि लात् मान्र्याछु. कि तैले मर्नु पर्ला. कि मरि सुख पाउँन्याछस् कि पढि खुख पाउँन्इाछस्. यो बुझ् कि तैंले मर्नु कि पढ्नु...’

पत्र पढ्दा भानुक्तमा छोराको अध्ययनलाई उनले सर्वोपरी ठानेको देखिन्छ। नेपालको शिक्षा प्रणाली त्यतिवेला अहिलेको जस्तो आधुनिक थिएन। गुरु राखेर शास्त्र र ज्योतिष पढ्ने चलन थियो। पिँढी शिक्षा पनि अस्तित्वमा थियो। गुरुले मात्र होइन अभिभावकले पनि आफ्ना सन्तानलाई शारिरिक दण्ड दिएर, धम्क्याएर समेत पढ्न लगाउने चलन त हुने भइहाल्यो। त्यसैले होला, भानुभक्तले लेखेको यो पत्रमा छोरालाई लात हान्ने र मर्नेसम्मको कुराको चर्चा गरेका छन्।

त्यतिबेला त्यसैले भानुभक्तले पत्रमा छोराको घोकन्ते शिक्षाको कुरा उठाएका छन्। घरमा रहेकी श्रीमती अर्थात् रमानाथकी आमालाई समेत यो पत्र पढेर छोरालाई साँझ विहान लात मारेर घोक्न लगाउनु भन्ने आदेश भानुभक्तको छ। उनले लेखेका छन्–

‘आमाले पनि यो चिठि हेरि– सांझ बेहान तँलाई लात मारि घोकन लगावोस्. आज तेरि आमाको चेत आएनन् र तँलाई षेलन दियी भन्या मैले लात् मारि मर्नान्तको तमासा हेर्लि हे वावै. पढिनस् भन्या तोरे जिउ खंज गराइ छोडुला, रतिजति तेरो माया मान्या छैन. सो जानी तेरि आमाले तंलाई अर्दमा राषि घोकाउनु तैले घोकनु. आजसंम कति पढिस् ञहांसंम पाठ पुरयाको छु भनि लेषि पठा. अघिपढ्याको पनि विर्सिस् कि आउंछ, तेरा हातले लेषि पठा. नहि भन्या तेरो ज्यान सवुदराषन्या छैन’

आदेशात्मक र धम्कीपूर्ण भाषा अभिव्यक्त भएको यो पत्रको अन्तिममा भानुभक्तले आफ्नी धर्मपत्नीलाई छोराको पठनपाठनको अवस्था नसुर्धेमा पत्र लेखिएको महिनाभित्रै उसलाई मान्छेको हिल्ला लगाएर काठमाण्डौंमा आफूसँग पठाइदिन पनि आग्रह गरेका छन्। भनेका छन् –

‘ताहां पढ्दैन भन्या मानिसका साथलाइ मंसिरभित्रै ञाहां पठाइदे, म आउंदा सगै लिआंउंला. ञाहीं पढाउंछु. तांहि पढ्छ भने बढिया हो’

(यो पत्र भानुभक्तले १९१५ साल मंसिरमा छोरा रमानाथलाई लेखेका हुन्)

 

प्रकाशित ८ पुस २०७३, शुक्रबार | 2016-12-23 13:08:55

प्रतिकृया दिनुहोस

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • तीन दलका शीर्ष नेताहरु बालुवाटार बैठकमा सहभागी हुँदै । तस्बिरः रासस

    वैशाखभित्र स्थानीय चुनाव गर्ने प्रमुख दलहरुबीच सहमति

    प्रमुख चार दलबीच आगामी वैशाखभित्र स्थानीय चुनाव गर्ने सहमति भएको छ। प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बसेको शीर्ष नेताहरुबीच वैशाखमै स्थानीय चुनाव...

  • पोखरामा फ्लाई ओभर योजना

    यसै महिनाको अन्त्यतिर हुने पोखरा नगर परिषदबाट अमरसिंहचोकदेखि सिर्जनाचोकसम्म फ्लाई ओभर निर्माणको सम्भाव्यता अध्ययन गर्न झन्डै ४० लाख रुपैयाँ बजेट...

  • दर्जन ठूला कम्पनीको पूँजीवृद्धि स्वीकृतिको तयारी

    आगामी हप्ता बस्ने औद्योगिक प्रवद्र्धन बोर्ड बैठकले एक दर्जन कम्पनीको पूँजीवृद्धि निर्णय गर्ने भएको छ। लामो समयदेखि बोर्डको बैठक बस्न नसक्दा...

  • पार्टी एकीकरणमा उपस्थित राप्रपा र राप्रपा नेपालका शीर्ष नेता / तस्विरः रत्न श्रेष्ठ

    अब राप्रपाको पनि गाउँ तहबाटै समावेशी संरचना

    सत्ता यात्राकै क्रममा छिन्नभिन्न हुन पुगेका पूर्वपञ्चहरूबीच दुई महिनाअघि एकता भएसँगै पार्टी गतिविधि तीब्र बनाएको छ। ६ मंसिरमा राप्रपा नेपाल र...