सुखद शुक्रबार


यस्ता रहेछन् आफ्नै नजरमा शंकर लामिछाने

कहिलेकाहीँ हामी दुई जना मात्र बसेको बेला ऊ एकपटक सडकमा मानिसको ओहोरदोहोर हेर्छ र मलाई रनिङ कमेन्टरीको रुपमा मानिसको अनुहारबाट उनको भावनाको काल्पनिक चित्र सुनाइरहन्छ। यसरी हामी दुई जना घण्टौँघन्टौँ बिताउन सक्छौँ। अथवा फेरि, ऊ जीवनको अनेक अनौठाअनौठा...


रामप्रसाद राई, जो राजदरबार कब्जा गर्न चाहन्थे

रक्षादलले विद्रोह गर्दैछ भन्नेबारे सरकार पहिलादेखि नै जानकार थियो। सिंहदरबार विद्रोह हुनुभन्दा तीनचार दिन अगाडि नै सोबारे सूचना पनि सरकारलाई प्राप्त भइसकेको थियो। बी.बी चेम्जोङले प्रधानमन्त्री...

चिनियाँ नयाँ वर्षका १० रमाइला पक्ष

जनवरी २८ देखि चिनियाँ नयाँ वर्ष अर्थात् वसन्त चाड सुरु हुँदैछ। सर्वाधिक लामो विदा भएको र पारिवारिक पुनर्मिलन, मीठो खाने र राम्रो लगाउने पर्व भएकाले चिनियाँ नयाँ वर्ष बहार ल्याउने वसन्त पर्व पनि हो।

यसरी जोगाउने बालबालिका निमोनियाबाट

निमोनिया फोक्सोमा असर गर्ने श्वासप्रश्वासको संक्रमण हो। जब निमोनिया गराउने किटाणु श्वासमार्ग हुँदै फोक्सोसम्म पुग्छ, तब हावा भरिनुपर्ने फोक्सोभित्रका साना थैलीहरूमा पानी-पिप जम्न पुग्छ। यो अवस्थामा...

हेर्नुस्, काठमाडौंका युवाले बनाएको साइकल-कला

नयाँ पुस्ता जिज्ञासु हुन्छ। ए सधैँ नयाँको खोजीमा हुन्छ। नयाँ पुस्ता समाज व्यवस्थामा होस् या जीवनयापन गर्ने तरिकामा, नयाँ शैलीको खोजी गरिरहेको हुन्छ। यस्तै नयाँ शैलीको खोज गर्ने राजधानीका युवाहरुले...

वायु प्रदुषण कम गर्ने यी सात काइदा

सहर धुलोधुवाँमय छ। जतातजै सडक खनिएका छन्, संरचना भत्काइएको छ र निर्माण जारी छ। उसै त बाक्लो र पुराना गाडीको धुवाँ, त्यसमाथि कुहिरीमण्डल धुलो। वायु प्रदुषणका श्वासप्रश्वासलगायतका स्वास्थ्य समस्या...

यस्तो छ सीताराम कट्टेल धुर्मुसको १० वर्षे सपना

आजसम्म मैले जे गरेँ, समय परिस्थिति अनुसार गरेँ। आजसम्म कुनै काम पूर्वनिर्धारित योजना अनुसार गरिएन। न त म कलाकारितामा जम्छु भनेर लागेको थिएँ, न समाजसेवाको सपना नै पालेको थिएँ। तर म दुबै क्षेत्रमा...

नेपालमा चिनियाँ पर्यटक भित्र्याउने यी १७ सूत्र

चीनको नेश्चनल टुरिज्म एड्मिनिस्ट्रेसनले वर्षेनी एउटा तथ्यांक सार्वजनिक गर्दछ जसअनुसार चिनियाँ पर्यटक विश्वको पर्यटन अर्थतन्त्रको प्रमुख श्रोत बनेका छन्। चिनियाँ पर्यटकको संख्याले विश्व अर्थतन्त्रको...

सहरिया युवा मनोविज्ञान अर्थात् ‘लभ साशा’

जीवनदेखि सिनेमासम्म प्रेमले मान्छेलाई पछ्याइरहन्छ। किनकी प्रेम सार्वभौम छ। जब पर्दामा प्रेमका सूक्ष्म पक्षलाई भावनात्मक हिसाबले प्रस्तुत गरिन्छ, दर्शकले त्यसलाई सहजै आत्मसात गर्छ। प्रेममा हाँस्ने र...

चुनौतीहरुसँग खेल्दै हिंडेका एक व्यवसायी

'दुःख जीवन जिउने कला हो, यसैले नयाँ अवसरको खोजी गर्न प्रेरित गर्छ।’ जब मानिसलाई दुख पर्छ, अनि मात्रै उसँग नयाँ अवसर देखा पर्छन्। ‘च्यालेन्ज इज अपरच्युनिटी’ भन्ने सिद्धान्तलाई आत्मसाथ गरे मानिसले...

बढ्दै छन् बजारमा साहित्यिक मेला

सार्वजनिक वृत्तमा हुने सांस्कृतिक पुनर्उत्पादनका अनेक गतिविधि मध्ये कला-साहित्यको प्रभाव ठूलो हुन्छ। यही बुझेर होला, नेपाली शासकहरुले लामो समयसम्म सार्वजनिक वृत्तमा हुने यस्ता गतिविधि नियन्त्रण...

यी ‘पृथ्वीनारायण’ कसले बनायो?

पृथ्वीनारायण शाहको समयमा फोटोग्राफी–भिडियोग्राफी थिएन। ‘गोर्खा–राज्य’मा पेन्टिङ र मूर्तिकला शासकको सालिक वा चित्र बनाउने स्तरमा विकसित पनि थिएन। तर, अहिले पृथ्वीनारायण शाहको ‘अनुहार’ धेरै नेपालीबीच...

पण्डितजीको चिट्ठी

मैह्नाको रु. ६० को आमदानी छ, एक कुरामा होइन, दुई कुरामा होइन, एककम एक दर्जन कुरामा कैयौँ रुपियाँ स्वाहा भैसके। छ जना जहाँ छौँ, बाँकी १६ रु. छ। त्यसमा घिउ दूधको कुरो छोडिदिनुहोस्, नून, तेल, दाउरा र...

ओम पुरीको अभिनय-यात्राः कलेजको नाट्य टोलीदेखि विश्वमञ्चसम्म

अग्लो कद, गोरो छाला, सफाचट मुहार, लामा कपाल र चिल्लो छालाका आधारमा मात्रै कलाकारको मापदण्ड हुन्थ्यो भने सायद ओम पुरीलाई हामी चिन्ने नै थिएनौँ। किनकी ओम पुरी हेर्दा ‘हिरो’ देखिँदैन थिए।

आफूजस्तै क्यान्सर पीडितलाई सुजाताको सल्लाह: आत्मबल बढाऊ

मण्डिखाटारको भव्य महल उस्तै छ। बगैंचामा हावासँगै हल्लिरहने रुखका पात, हाँगाहरुमा बस्ने चरा र उनीहरुले गाउने गीतको भाका उस्तै छ। तर यही महल–माहोलकी केन्द्र अर्थात् कांग्रेस नेत्री सुजाता कोइरालाको...

माओवादी मुख्यालयमा कलाको कन्तविजोग

जे गोदाममा थन्काउनुपर्ने हो, ती स्टल–स्टलमा भेटिनु। अनि जे भित्तामा सजाउनुपर्ने हो, ती बोरा र गोदाममा खाँदिनु! माओवादी पार्टीको यस्तो कन्तविजोग कलाक्षेत्रले पनि बेहोरेको छ।

पृथ्वीनारायण भन्थेः 'मुग्लानको होइन, नेवारको नाच झिकाई हेर्नू'

अढाई सय वर्षसम्म चलेको नेपालको शाहवंशीय राजतन्त्रमा पृथ्वीनारायण शाह अघिल्लो समयका सबैभन्दा प्रभावशाली राजा मानिन्छन्। नेपाली राजनीति र इतिहासमा उनको प्रभावको घेरो जति फराकिलो छ, उनको विजय...

लड्दैपड्दै उभिएको बर्दियाको डल्ला गाउँ होमस्टे

बर्दियाको थारु समुदायले सञ्चालन गरेको होमस्टेका रुपमा कहलिन डल्ला गाउँले धेरै हण्डर खेपेको छ। प्रिन्स ह्यारीले टेक्नासाथ चर्चित भूमि जस्तो देखिएको डल्ला गाउँको अन्तर्कथा भने कम सकसपूर्ण छैन।...

‘आनन्द जत्तिको दर्शन अरु छैन’

नेपाली भूगोलदेखि अलिक यता एउटा भनाइ खुबै चर्चित छ। त्यो के भने, ‘दार्जीलिङका गायकलाई कि कालले लान्छ कि नेपालले।’ तर नेपाली संगीत सुनाउन विपुललाई नेपालले लैजान परेन। यतै बसेर पनि उनले संसारलाई संगीत...

यस्तो देखियो फर्केर हेर्दा सन् २०१६

धेरैले २०१६ लाई खराब वर्षको उपमा दिएका छन्। ब्रेक्जिट, ट्रम्प विजय, पपुलिज्मको उदय, अमेरिकी निर्वाचनमा रुसी हस्तक्षेप, सेलीब्रेटी तथा राजनेताको मृत्यु, आदिका कारण मानिसहरुलाई त्यस्तो लागेको...

'महाकवि देवकोटाले पनि एकदुई वर्ष कांग्रेस नै भएर बोल्नुभयो'

कमलमणि दीक्षितसँग केही बर्षअघि अमेरिकामा रहेका गोविन्द गिरी प्रेरणाले लामो इमेल–वार्ता गरेका थिए। सो वार्तामा दीक्षितले आफ्नो साहित्य–कर्म, मदन पुरस्कार र केही समकालीन स्रष्टासँगको संगत विषयमा...

हिटलर

घसियारन टोलबाट सोझै हिँडेपछि म फेरि चोकनेरको बाटामा मिसिने गल्लीको मुखमा पुगेँ र गल्लीकै मुखबाट दायाँबायाँ अवलोकन गरेँ। चाटपसलअगाडिका खाली ठेलाहरु, बिरयानी–पसलअगाडिको फोहोर, उन्मादीहरुद्वारा ध्वस्त...

यही ठाउँ हो, गोर्खालीसँग अंग्रेज सैनिक कायल भएको

नालापानीको खलंगा किल्ला दुई सय वर्षअघिको ऐतिहासिक युद्धस्थल हो। युद्धको साक्षी रहेको खलंगा किल्ला संरक्षणको अभावमा जिर्ण बन्दै गएको छ। सो किल्ला आज संरक्षणको प्रतिक्षा गरिरहेको छ।

मन्त्रीकी यी छोरी जसले आमालाई मिर्गौला दिएर बचाइन्

निकै पीडा भइरहेको थियो। पानी-पानी भनेर कराइरहेको थिएँ रे। त्यो भन्दा पीडा त आमालाई कहिले देख्न पाउँछु भन्ने कुराको थियो। होस–बेहोस दुवैमा आमालाई नै सम्झिरहेको थिएँ। जब आमालाई देखेँ, संसार जितेजस्तो...

‘राजनीति र ऐशआराम क्षणिक, कलासाहित्य स्थायी’

‘आफ्नो देशको ढुंगा र माटो, झर्ना र साँघु सम्झेर साथै भर्खर लम्कन लागेको नेपाली जनसमाजलाई नबिर्सेर आत्मसम्मान कायम राखी आत्मविश्वासमा शिर ठाडो गर्न सकिने साहित्यको खासगरी बुद्धिजीवी वर्गबाट लेखन,...

पत्रकार किशोर श्रेष्ठ, जसले चीनमा ३७ उडान भरे

२०४९ सालमा नेकपा एमालेका तत्कालीन महासचिव मदन भण्डारीको नेतृत्वमा एउटा टोली चीन जाने तयारीमा थियो। त्यो टोलीमा पत्रकार किशोर श्रेष्ठको नाम पनि थियो। पछि श्रेष्ठको नाम काटेर पार्टीका तत्कालीन प्रचार...

दुर्लभ पत्र जहाँ भानुभक्तले १२ वर्षे छोरालाई भनेका छन्, कि पढ् कि मर्

पत्र पढ्दा भानुक्तमा छोराको अध्ययनलाई उनले सर्वोपरी ठानेको देखिन्छ। नेपालको शिक्षा प्रणाली त्यतिवेला अहिलेको जस्तो आधुनिक थिएन। गुरु राखेर शास्त्र र ज्योतिष पढ्ने चलन थियो। पिँढी शिक्षा पनि...

कवि श्रवण मुकारुङका पाँच किस्सा

कहिलेकाहीँ लाग्छ, हाम्रो जीवनका केही अनुच्छेद अनेक लयदार किस्साको जोडफलबाट बुनिंदोरहेछ। लिखित–अलिखित किस्साको जेब्राक्रसिङ पार गरेर पछाडि हेर्दा नोस्टाल्जियाबाट पनि गुज्रिन्छौँ सायद। कतिपय किस्सा...

विशेष

  • ‘केरुङ–काठमाडौ जोडिने चिनियाँ रेल भारतले चाहेर पनि रोकिन्न’

    चीनले अघि सारेको ओबीओआरबाट नेपालले भारतसँग रहेको ६५ प्रतिशत व्यापारमा निर्भरता आगामी १० वर्षपछि सन्तुलनमा आउनसक्ने अनुमान सुनाउँदै छिमेकीका सबल र...

  • मुसहर बस्तीका एक्ला प्लस टु विद्यार्थी मञ्जय सदा

    धुर्मुस–सुन्तलीसँग काँध मिलाउँदै यी मुसहर युवा

    पुस अन्तिम साता महोत्तरी बर्दिबास नगरपालिका वडा नं २ मा रहेको एकीकृत नमुना मुसहर बस्ती शिलान्यासमा एक जना फुर्तिला युवा जोसिँदै मुसहर बस्तीका...

  • यसै साता काठमाडौँ ओर्लंदै छ नयाँ जहाज ‘एमए ६०’

    नेपाली टोलीसँग चीन पुगेका नेपाली क्याप्टेनले उडाएर एमए ६० जहाज ल्याउने तयारी भएको निगम स्रोतले जानकारी दिएको छ। ‘पहिलो चरणमा एमए ६० मात्रै आउँछ,’...

  • दुई पटक अनमेल विवाह दुई पटक अनमेल विवाह गरेका सखी–६ टुनिबोट रोल्पाका ७५ वर्षीय भीमबहादुर खत्री परिवारका साथमा।

    'कसैले पनि अनमेल बिहे नगरोस्, दु:ख मात्र पाइन्छ'

    खत्रीको भनाइ छ “अहिले म ७५ वर्षको भएँ। अब कति बाँचुला र ? कतै म मरे भने बच्चाले त दुःख पाउलान् नै। तर श्रीमती पो के गर्लिन् ? कहाँ जालिन् ? उनको अझ...