फरक शासक, उस्तै शैली

उच्च ओहदामा पुगेको व्यक्ति अवकासपछि सामान्य नागरिक सरह बाँकी जीवन बिताउन किन चाहँदैन?



अग्रज पूर्वहरूलाई साँच्चिकै देशले अनावश्यक र भड्किलो सुरक्षा र सुविधा दिन आवश्यक छ, या यो कुनै शान–सौकतको विषय हो?

केही महिनायता काठमाडौंमा ट्राफिक जाम निकै बढेको छ। हुन त काठमाडौं मात्र हैन, मुख्य राजमार्गहरूको अवस्था पनि उस्तै छ। गत महिना एकै दिन राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी तीन वटा कार्यक्रममा सहभागी भइन्। धुर्मुस–सुन्तली फाउन्डेसनले बनाएको बस्ती हस्तान्तरण, उपराष्ट्रपतिको चियापान र नेपाल मण्डल धापा महोत्सव २०७३ मा सहभागी हुँदा काठमाडौंको सवारी आवागमन पूरै प्रभावित भयो। पंक्तिकार दिनभरि चार घण्टासम्म जाममा बस्नु पर्यो। सामान्य नागरिक चार घण्टा ट्राफिक जाममा पर्नु के सामान्य कुरा हो? एम्बुलेन्समा अस्पताल हिंडेका आपतकालीन सेवाका वाहनलाई समेत जामको विकल्प थिएन।

के आम नेपालीको जीवन कुनै महत्व छैन? के राष्ट्रपति चियापानमा सहभागी हुनु, उद्घाटनमा जानु मात्रै महत्वपूर्ण घटना हो? शक्तिमा भएकाले जे गर्दा पनि हुन्छ भन्ने शासक मनोवृत्ति हाम्रा नेताहरूमा विकास भएको छ। राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सभामुख, मन्त्री पदको गरिमालाई सम्मान गरिनु र आवश्यक सुरक्षा प्रबन्ध गर्नु नौलो विषय हैन। देशको गरिमामय पदमा बसेकाको सुरक्षालगायतको प्रबन्ध गर्नु राज्यको दायित्व पनि हो। हिजो राष्ट्रप्रमुख राजा हुँदा राजाको सवारीमा पूरै सडक खाली गरिन्थ्यो। के अहिले पनि त्यो आवश्यक छ? २४० वर्ष लामो राजतन्त्र अन्त्य भएर देश संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रसम्म आइपुग्दा नेपाली जनताले पनि परिवर्तनको अनुभुति गर्ने इच्छा र आकांक्षा पक्कै राखेका थिए र छन्। त्यसै कारण नेपाली जनताले प्रत्येक परिवर्तनको आन्दोलनमा राजनीतिक दललाइ साथ दिएको कसैबाट लुकेको छैन।

माथि उल्लेखित घटनाले आम नेपालीको जीवनमा समयको कुनै महत्व छैन भन्ने अहम् प्रश्न सृजना गरेको छ। के सत्तामा पुग्नु भनेको राज्यले दिएको सम्मानलाई दुरूपयोग गर्नु हो? सत्तामा पुगेपछि थप जिम्मेवार हुनुको साटो किन हामी कसैप्रति जिम्वेवार हुनुपर्दैन जसरी व्यवहार गर्छौं। अहिले यी र यस्तै प्रश्न आम नेपालीको मनमा उब्जिरहेको छ। परिवर्तनपछिका वर्षमा त्यसलाई संस्थागत गर्ने र आम जनतासम्म अनुभुत गराउने गरी द्रुत गतिमा काम हुनुपर्दथ्यो। त्यो हुन नसक्दा जनतामा निराशा बढिरहेको छ। व्यवस्था परिवर्तन भएसँगै जनताले अनुभूत गर्ने खालको परिवर्तन ल्याउन नसक्ने र सपना मात्र देखाउने र भाषण मात्र गरिरहने हो भने परिवर्तनपछि बिस्तारै संस्थागत हुन थालेको धर्मनिरपेक्षता, संघीयता र गणतन्त्रप्रति नै वितृष्णा जाग्ने क्रम बढ्ने निश्चित छ। त्यसका लागि राज्य संचालकहरू विशेष त नेतृत्वमा रहेकाहरूले अलि उदार भएर सोच्नु जरुरी छ। भरखरै भारतीय राष्ट्रपतिको भ्रमणमा दिइएको सार्वजनिक बिदा र एम्बुलेन्ससमेत रोकेर गरिएको ट्राफिक व्यवस्थापनको असर जनमानसमा तीव्र असन्तुष्टि र विरोधको विषय बन्यो।

गत महिना पंक्तिकार दक्षिण कोरियाको ग्वाङ्जु सहरमा भरखरै निर्मित अत्याधुनिक म्युजियम घुमेर निस्कँदै गर्दा एकजना कोरियन मित्रले चिनाए– हाम्रो पछाडि म्युजियम घुमिरहेका व्यक्ति दक्षिण कोरियाका पूर्वसभामुख चुङ उई हवा हुन्, हामीले उनीसँग भलाकुसारी गर्यौ फोटो खिचायौं। उनको अघिपछि कुनै सुरक्षाकर्मी थिएनन, एक्लै स्वतन्त्र रूपमा उनी हिंडिरहेका थिए। हामी म्युजियम घुमिरहेको समयमा आकाशमा लडाकु विमान घुमिरहेका थिए। ती पूर्वसभामुखले चाहेको भए सुरक्षाकर्मी, सहयोगी, अगाडिपछाडि साइरनवाला गाडी लिएर हिंड्न सक्थे होला। तर उनी सामान्य कोरियाली नागरिकजस्तै घुमिरहेका भेटिए। नेपालमा राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायाधीश, सभामुखलाई आजीवन सुविधा दिने व्यवस्था छ। त्यसका विशिष्ट तहमा पुगेका व्यक्तिलाई सम्मान गर्नु र सुरक्षा दिनु राज्यको दायित्व हो। त्यसमा कुनै दुई मत छैन तर एकपटक पदमा पुगेपछि पनि सक्रिय राजनीतिमा रहेका र फेरि उच्च तहमा पुग्ने सम्भावना भएका व्यक्तिलाई सुविधा दिनु भनेको राज्यको दोहन गर्नुबाहेक केही होइन। 

पंक्तिकार टिमोर लेस्टे भन्ने देशको राजधानी डिलीमा पुग्दा त्यहाँका पूर्व राष्ट्रपति जोसे रामोजोत्रा (जो नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता पनि हुन्) उनी आफै सानो रोभा कार चलाएर एक्लै हिंडिरहेका थिए। साइरनवाला गाडीबिना नै यी पूर्वराष्ट्रपति सँधै हिंड्दा रहेछन्। पंक्तिकारले फिनल्यान्डका पूर्वराष्ट्रपति तारजो हालोनेनलाई पनि सुरक्षा बिना हेलसिन्की सडकमा देखेको थियो। उनी हेलसिन्की सडकमा मान्छेहरूसँग गफिँदै हिंडिरहेका थिए।

०४६ सालको जनआन्दोलनपछि पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहको प्रत्यक्ष शासनसमेत गर्दा २७ वर्षमा २५ सरकार बने। गत वर्ष म्यानमारका प्रजातन्त्रवादी नेतृ आङसाङ सुकीले नेपाल भ्रमणको क्रममा उनको जीवनमा पहिलोपटक यति धेरै पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू एकै दिन भेटेको चर्चा गरेकी थिइन्। ०४६ पछि बनेका सरकारका सात जना पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू अहिले पनि छन्। गणतन्त्र नेपालका प्रथम राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपति दुवै पूर्व भइसकेका छन्। ०४६ यता एक हजार जति मन्त्रीहरू हामीले उत्पादन गरिसकेका छौं। त्यसमा थप सभामुख, उपप्रधानमन्त्री प्रधानन्यायाधीश, पूर्व मूख्यसचिव, पूर्व सेना प्रमुख, पूर्व प्रहरी प्रमुख, पूर्व सशस्त्र प्रमुख सबैको हिसाब गर्ने हो भने दुई हजारभन्दा बढीले अहिले राज्यबाट सेवा सुविधा लिन्छन्।

के देशका अग्रज पूर्वहरूलाई साँच्चिकै देशले अनावश्यक र भड्किलो सुरक्षा र सुविधा दिन आवश्यक छ, या यो कुनै शान–सौकतको विषय हो? किन कुनै उच्च ओहदामा पुगेको व्यक्ति अवकासपछि सामान्य नागरिक सरह बाँकी जीवन बिताउन सक्दैन वा चाहँदैन? एकपटक सबैले गम्भीर भएर सोच्नुपर्ने बेला आएको छ।

प्रकाशित ७ मंसिर २०७३, मंगलबार | 2016-11-22 18:40:50

प्रतिकृया दिनुहोस

  • जीवनमा रिलका पात्र

    एक पात्र जो टन्टलापुर घाममा आफू र आफ्ना बालखाका लागि खोला किनारमा गिटी कुट्दै छ। उसको त्यो कथालाई हामी वास्तविक जीवनमा सुन्न त्यति महत्व दिँदैनौ...

  • घरबार एकातिर, माया अर्कैतिर!

    कीर्तिपुरमा पढ्न आउँदा म विवाहित र एक बच्चाकी आमासमेत बनिसकेकी थिएँ। मेरा साथीहरू २६ कटेका छन् सबै। खासै कोही प्रेमको कुरा गर्दैनन्। २५ वर्ष पुग्दा...

  • मज्जाले प्रेम गर तर वियोगमा रुँदै नहिँड

    प्रेम गर्यो त गर्यो सकियो। मैले त प्रेम गर्न सकें त्यो नै मेरो सफलता हो। एउटा सफल प्रेम मैले बाँचें । बस्, प्रेमको सफलताको मापदण्ड प्रेम नै हो।...

  • पहिलो कला साहित्य उत्सवको एक दृश्य

    युवा–विद्यार्थी केन्द्रित साहित्योत्सव

    काँकरभिट्टामा यही फागुन १२ गतेदेखि आयोजना हुन लागेको तीन दिने कला साहित्य उत्सव विद्यालयका शिक्षक र विद्यार्थीहरूका उपयोगी हुनेछ। साधारणतया...

  • ध्वनि प्रदुषणको चपेटामा बिचरा बिरामी!

    केही महिनाअघिसम्म स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाकै निर्वाचन क्षेत्रमा पर्ने धुम्बाराही चोकैको एउटा भवनमा ‘अनमोल अस्पताल’ सञ्चालनमा थियो। सोही भवनको आधा...

  • कर्णाली-भेरी खोला, फेरि भेट होला-नहोला

    ‘हाम्रा बज्या भेडा पाल्दा खन्, हामी पनि भेडो पाल्न्या हुम्।’ यति भनिसकेर फुच्चेले एकपटक सुँक्क गर्यो, नाकको भेडोको लम्बाई घट्यो। मैले क्यामेरा...

 

 

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • सुवास नेम्वाङ

    ‘संशोधन विधेयक न पास हुन्छ, न फेल’

    मधेशलाई पहाडबाट छुट्याउनेबित्तिकै स्रोतका आधारमा कमजोर प्रदेश बन्न जान्छ। त्यसैले यो मधेश र मधेशी जनताको हित विपरीत छ भन्ने हाम्रो अडान हो। एमाले...

  • शान्ति मण्डला निर्माणको बाटो खुल्यो

    सवैभन्दा माथिल्लो भागमा ५४ फिट अग्लो बुद्धको मूर्ति स्थापना गरिनेछ। मण्डलाको प्रत्येक कुनामा हिन्दूधर्मको प्रतिनिधित्व हुने गरी ब्रह्मा, विष्णु र...

  • 'पृथ्वीनारायणको एकीकरणलाई हामी पूर्णता दिन्छौं'

    केन्द्रीय कार्यालय धुम्बाराहीमा नेकपा एमालेले स्वयम् सेवक प्रशिक्षण कार्यक्रम सोमबारदेखि शुरु गरेको छ। आगामी २१ फागुनदेखि शुरु गर्न लागेको...

  • ला ला ल्याण्डका निर्माता जोर्डन होरोविट्ज वास्तविक विजेता मुनलाइट भएको बताउँदै

    मुनलाइट र ला ला ल्यान्डमय ओस्कार

    ८९ औँ ओस्कारमा उत्कृष्ट फिल्म घोषित हुँदै मुनलाइटले इतिहास रचेको छ। गल्तीवश केही समयका लागि ला ला ल्याण्डलाई उत्कृष्ट फिल्म घोषित गरिएपछि मञ्चमा...