एकातिर भव्य गाईपूजा, अर्कोतिर चिसो काराबास



गाई
गाई
सन्देश दुमरु

एक साताअघि एउटा समाचार आयो– गाईको बाच्छी काटेको अभियोगमा बागलुङका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई सर्वोच्च अदालतले १२ वर्ष कैद फैसला सुनायो। एकाध सञ्चारमाध्यमको ‘टुहुरे खबर’बाहेक यो विषय दुनियाँले सुन्ने गरी ‘पब्लिक इन्टेलेक्चुअल’को चासो वा बहसमा परेन। तर, त्यसको केही दिनमै देशले ‘धुमधाम गाई पूजा’ सम्पन्न गरेको छ।

गाई पूजा मनाइरहेको बेलामा जेल पठाइएका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई भने कसैले सम्झेको छैन

यो देशको परम्पराले गाई–पूजा गर्छ र परम्पराअनुसार गाईको मासु खाने समुदायलाई चाहिँ हत्या अभियोगमा जेल चलान गर्छ। भारतमा पनि गाई समुदायगत विभाजनको चर्को विषय बनेको छ। मोदी नेतृत्वको सरकार आएपछि त अतिवादी हिन्दूहरुको ‘गौरक्षा अभियान’ले थुप्रै निर्दोष मानिसको ‘शिकार’ गरिसकेको छ। केही महिनाअघि गुजरातमा दलित समुदायले मृत गाईको छाला काटेपछि ठूलो विवाद भएको थियो। गाई दक्षिण एसियाको जिन्दगीमा केन्द्रीय भूमिकामै छ।

हिन्दू समाजले गाईलाई ‘पवित्र’ जनावर मान्छ। गाईको मात्रै पूजा होइन, उसको दुध, गोबर, गहुँत समेतलाई पवित्र मानिन्छ र पर्वहरुमा अनिवार्य गरिन्छ। पिसाबको समेत महत्व भएको र ‘प्रसाद’ मानिने भाग्यमानी पशु गाई नै हो। धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र भएको नयाँ नेपालको नयाँ संविधानमा पनि गाई राष्ट्रिय जनावरकै रूपमा छ। मुलुकी ऐनअनुसार गौहत्या अभियोगमा गाईको मासु खाने समुदायलाई जेल चलान गरिएका अनेक घटना दोहोरिइरहेका छन्। १६३ वर्षअघि १९१० मा बनेको मुलुकी ऐनमा भएको गाईसम्बन्धी व्यवस्थाभन्दा अहिले पनि तात्विक फरक छैन।

दक्षिण एसियामा गाई महत्वपूर्ण जनावर छ। सुरुमा गाई संरक्षण वा गाई उपयोग सायद भौतिकवादी सुरुवात हुँदो हो तर पछि कर्मकाण्डीय परम्परा हावी हुँदै गयो। पशुलाई मानवीय हितमा प्रयोग गर्नुपर्नेमा पूजाको प्रतीक मात्रै बन्न थाल्यो। गाईलाई भगवान् मात्रै मान्ने र उसैको पुच्छर समातेर बैर्तनी तर्ने ध्याउन्नमा बहुसंख्यक हिन्दूहरुले आँखा चिम्लिरहे। राज्यले पनि गाई र गाई पूजालाई आफ्नो उपयोगमा लिइरह्यो।

नेपाली समाजको ठूलो हिस्सा आज पनि गाईपूजामा र समाजशास्त्री डोरबहादुर विस्टले भनेझैँ भाग्यवादमा अल्झेको छ। हिन्दू कर्मकाण्डका ग्रन्थहरुमा आधारित परम्परा विकृत तत्वहरु अब भने हटाउँदै जानुपर्छ। सामाजिक सद्भावमा मात्रै पर्वहरुलाई सीमित गर्नुपर्छ। गाईलाई राष्ट्रिय जनावर वा पूजा गर्नुपर्ने प्राणी होइन, बरु दुध, गोबर आदि दिने उपयोगी पशुका रुपमा लिनुपर्छ। यसका लागि राज्यले नै अग्रसरता लिनु आवश्यक छ। धर्मको आवरणमा समाजलाई अघि बढ्न नदिने सम्पूर्ण परम्परा र विश्वास हटाउँदै जानुपर्छ। त्यसले मात्र नेपाललाई एक समृद्ध देश बनाउन सक्छ।

नत्र, कसैले गाईको मासु खाएकै आरोपमा एक जुनी जेलमा बिताउनुपर्ने अवस्थाबाट नेपाली समाजले मुक्ति पाउँदैन। देशभरि भव्यतापूर्वक गाई पूजा मनाइरहेको बेलामा जेल पठाइएका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई भने कसैले सम्झेको छैन।

प्रकाशित १५ कार्तिक २०७३, सोमबार | 2016-10-31 14:24:37

प्रतिकृया दिनुहोस

  • सुन्नुस त! विचार हाम्रा पनि छन्

    जब ग्राहक बारीमा सीधै ताजा तरकारी किन्न जान थाल्छ, बिचौलियाहरु बिच्किन थाल्छन्। र बिचौलिया नबिच्केसम्म ताजगी अलि परको कुरा हुन्छ। विचारका...

  • चित्ताकर्षक रारा, अद्भुत यात्रा

    यसपटक रारा घुम्ने रहरको मूल मुटुभित्र फुटेर आयो। इच्छाहरु यति रसाएर आए कि अनिच्छा र अल्छीका झिल्काहरुका लागि कुनै स्थान रहेन। यसपटकको...

  • खगेन्द्र संग्रौला

    गाई–निबन्धे गाली र खगेन्द्र संग्रौला

    संग्रौला सामाजिक सञ्जालमा निकै गाली खाने लेखकमा पर्छन्। उनले ट्वीटरमा केही लेख्नेबित्तिकै उनलाई गाली गर्नेहरू जाइलागिहाल्छन्। हिंसाको पक्षपोषण...

  • मिल्काइदेऊ नाथे ढोंग-२

    मैले सोधेँ, ‘हामीमध्ये को–को खुलेर हाँस्न सक्छौँ।’ प्रायः सबैको उत्तर थियो, ‘धेरै हाँस्ने बानी छैन।’ एकजना अभियन्ताको स्वीकारोक्ति थियो, ‘कुरा त...

  • पहेँलो जर्नल छोडेर गएकी निर्मला म्याडम

    हँसिलो मुहार र नेवारी लवजमा उनले मेरो संक्षिप्त परिचय मागेकी थिइन्। पहिलो भेटमै म उनको व्यक्तित्वबाट प्रभावित भएको थिएँ। उनको उज्यालो अनुहार आज पनि...

  • डाक्टर रामेश र चार्ल्स शोभराज

    मुटुविहीन मान्छेको मुटु ठीक गर्दा

    चार्ल्स भारतको तिहाड जेलबाट भागेका थिए। पुनमका पिता सोही जेलको एक कनिष्ठ अधिकारी थिए। उनले सो घटनबारे सुनेकी थिइन्। उनको पिताले भोगेको तनाव र...

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • एउटा नेताको इखले जन्माएको चिनियाँ हाइस्पीड रेलको किस्सा

    रेलको सबैभन्दा विलासी डिब्बाको सिट भाडा १७४८ पर्छ जुन विमानको भन्दा करीब ५०० आरएमबीले बढी हो। साडे ५ सय आरएमबीमा सोही स्पीड रेलको साधारण टिकट किन्न...

  • पूर्वसभासद फुदुङ कुटपिटः यस्तो रहेछ खास कारण

    सुनसरीको इटहरी उपमहानगरपालिकाको ४ नम्बर वडामा पूर्वजर्नेल तथा माओवादी केन्द्रका पूर्वसांसद् कुमार फुदुङ कुटिएका छन्। आफ्नै रिसोर्टमा महिला मृत...

  • प्रदेश नम्बर ५ को राजधानी दाङ कि बुटवल? मतदाता झुक्याए नेताले

    एमाले नेता विष्णु पौडेलले त पटक पटक ‘एमालेले बुटवललाई राजधानी बनाउने निर्णय गरिसक्यो, ढुक्क हुनुहोस्’ भनिरहेका छन्। तर सोही पार्टीका अर्का नेता...

  •  गोरखाको प्रोकभ्यालीमा गरिएको गहुँ खेती। यहाँ बर्षदिनमा एक खेतीमात्रै उत्पादन हुन्छ।

    उत्तरी गोरखाका यी भोकमरी-स्थान जहाँ राज्यको लगानी शून्य छ

    उत्पादन भएको अन्नले दुई-तीन महिना मात्रै खान पुग्ने, थप उत्पादन बृद्धि गर्न खेतीयोग्य जमिन पनि नभएको र सदरमुकामलगायत क्षेत्रबाट खाद्यान्न ढुवानी...