एकातिर भव्य गाईपूजा, अर्कोतिर चिसो काराबास



गाई
गाई
सन्देश दुमरु

एक साताअघि एउटा समाचार आयो– गाईको बाच्छी काटेको अभियोगमा बागलुङका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई सर्वोच्च अदालतले १२ वर्ष कैद फैसला सुनायो। एकाध सञ्चारमाध्यमको ‘टुहुरे खबर’बाहेक यो विषय दुनियाँले सुन्ने गरी ‘पब्लिक इन्टेलेक्चुअल’को चासो वा बहसमा परेन। तर, त्यसको केही दिनमै देशले ‘धुमधाम गाई पूजा’ सम्पन्न गरेको छ।

गाई पूजा मनाइरहेको बेलामा जेल पठाइएका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई भने कसैले सम्झेको छैन

यो देशको परम्पराले गाई–पूजा गर्छ र परम्पराअनुसार गाईको मासु खाने समुदायलाई चाहिँ हत्या अभियोगमा जेल चलान गर्छ। भारतमा पनि गाई समुदायगत विभाजनको चर्को विषय बनेको छ। मोदी नेतृत्वको सरकार आएपछि त अतिवादी हिन्दूहरुको ‘गौरक्षा अभियान’ले थुप्रै निर्दोष मानिसको ‘शिकार’ गरिसकेको छ। केही महिनाअघि गुजरातमा दलित समुदायले मृत गाईको छाला काटेपछि ठूलो विवाद भएको थियो। गाई दक्षिण एसियाको जिन्दगीमा केन्द्रीय भूमिकामै छ।

हिन्दू समाजले गाईलाई ‘पवित्र’ जनावर मान्छ। गाईको मात्रै पूजा होइन, उसको दुध, गोबर, गहुँत समेतलाई पवित्र मानिन्छ र पर्वहरुमा अनिवार्य गरिन्छ। पिसाबको समेत महत्व भएको र ‘प्रसाद’ मानिने भाग्यमानी पशु गाई नै हो। धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र भएको नयाँ नेपालको नयाँ संविधानमा पनि गाई राष्ट्रिय जनावरकै रूपमा छ। मुलुकी ऐनअनुसार गौहत्या अभियोगमा गाईको मासु खाने समुदायलाई जेल चलान गरिएका अनेक घटना दोहोरिइरहेका छन्। १६३ वर्षअघि १९१० मा बनेको मुलुकी ऐनमा भएको गाईसम्बन्धी व्यवस्थाभन्दा अहिले पनि तात्विक फरक छैन।

दक्षिण एसियामा गाई महत्वपूर्ण जनावर छ। सुरुमा गाई संरक्षण वा गाई उपयोग सायद भौतिकवादी सुरुवात हुँदो हो तर पछि कर्मकाण्डीय परम्परा हावी हुँदै गयो। पशुलाई मानवीय हितमा प्रयोग गर्नुपर्नेमा पूजाको प्रतीक मात्रै बन्न थाल्यो। गाईलाई भगवान् मात्रै मान्ने र उसैको पुच्छर समातेर बैर्तनी तर्ने ध्याउन्नमा बहुसंख्यक हिन्दूहरुले आँखा चिम्लिरहे। राज्यले पनि गाई र गाई पूजालाई आफ्नो उपयोगमा लिइरह्यो।

नेपाली समाजको ठूलो हिस्सा आज पनि गाईपूजामा र समाजशास्त्री डोरबहादुर विस्टले भनेझैँ भाग्यवादमा अल्झेको छ। हिन्दू कर्मकाण्डका ग्रन्थहरुमा आधारित परम्परा विकृत तत्वहरु अब भने हटाउँदै जानुपर्छ। सामाजिक सद्भावमा मात्रै पर्वहरुलाई सीमित गर्नुपर्छ। गाईलाई राष्ट्रिय जनावर वा पूजा गर्नुपर्ने प्राणी होइन, बरु दुध, गोबर आदि दिने उपयोगी पशुका रुपमा लिनुपर्छ। यसका लागि राज्यले नै अग्रसरता लिनु आवश्यक छ। धर्मको आवरणमा समाजलाई अघि बढ्न नदिने सम्पूर्ण परम्परा र विश्वास हटाउँदै जानुपर्छ। त्यसले मात्र नेपाललाई एक समृद्ध देश बनाउन सक्छ।

नत्र, कसैले गाईको मासु खाएकै आरोपमा एक जुनी जेलमा बिताउनुपर्ने अवस्थाबाट नेपाली समाजले मुक्ति पाउँदैन। देशभरि भव्यतापूर्वक गाई पूजा मनाइरहेको बेलामा जेल पठाइएका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई भने कसैले सम्झेको छैन।

प्रकाशित १५ कार्तिक २०७३, सोमबार | 2016-10-31 14:24:37

प्रतिकृया दिनुहोस

  • आयातीत पीडाको कहानी

    हिजोआज नेपालका हरेक घरका नजिक वा टाढाका सदस्य विदेशिनु अकाट्य सत्य बनेको छ। तीमध्ये खाडी मुलुक जानेको संख्या बढी भएको कुरा पनि अर्को यथार्थ हो।...

  • कवि केशव सिलवाल

    सहरमा एक पुँजीवादः काँठमा एक रामचन्द्रे

    मिश्र सरको पुँजीवादबाट पीडित साक्ष्य हो रामचन्द्रे। उसलाई सिंहदरबारको कुनामा थन्किएको राज्यले नजर लगाउँदैन। उसको आहत कसैलाई सुन्ने फुर्सद छैन।...

  • विनोदविकास सिंखडा

    मेरो समयको एसएलसी र आजको एसइई

    एकाबिहानै फेसबुक खोलेर हेर्दा थाहा पाएँ, यो सालको एसएलसी सुरु भइसकेछ। आजभोलि त एसएलसीलाई ‘एसइइ’ पो भन्दा रहेछन्। सबै भन्छन्– यो परीक्षा जीवनको...

  • रवीन्द्र मिश्र

    रवीन्द्र मिश्रको समूहमा व्यक्ति प्रधानताको लक्षण

    राजनीति गर्छु भन्नेहरूले ति एजेण्डाका बारेमा स्पष्ट दृष्टिकोण सार्वजनिक नगरी सुख छैन। अहिले भएका वा भविष्यमा बन्ने सबै राजनीतिक दलले आफ्नो...

  • खस्कँदो छ उद्योग वाणिज्य महासंघको साख

    विस्तारै हटिरहेको लोडसेडिङ, उद्योगी र मजदुरबीचको सुमधुर सम्बन्ध र विदेशी लगानी बढिरहेको अवस्थामा अबको नेतृत्वले मुलुकमा लगानीको वातावरण रहेको...

  • समलिङ्गी जोडी रजनी र शर्मिला

    यस्ता छन् एक लेस्वियन जोडीका दुःखसुख

    नेपाली तेस्रो लिङ्गी अञ्जली तामाङको चर्चा काठमाडौँदेखि न्युयोर्कका पत्रपत्रिकासम्म पुग्दा मलाई पनि केही समयअगाडि बिबिसी साझा सवालमा आएका तेस्रो...

 

 

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • साडी, स्वीटर र ब्लाउजमा बुट्टा भर्ने तथा कढाइ गर्ने सीप सिकिरहेका एकल जीवन बिताउँदै आएका रोल्पाका महिला

    सीप सिकेर जीवन बदल्ने प्रयास गर्दैछन् रोल्पाका यी एकल महिला

    उमेर नपुग्दै विवाह गर्ने चलन रोल्पामा अझै घटेको छैन। सानै उमेरमा विवाह गर्ने अनि उमेर छिपिँदै गएपछि पारिवारिक समस्या देखाएर सम्बन्ध विच्छेद...

  • परासर आश्रमतनहुँको सेती र मादी नदीको किनारमा अवस्थित परासर आश्रम

    पर्यटकीय स्थलमा बदलिँदै छ व्यास क्षेत्र

    पर्याप्त सम्भावना रहेर पनि प्रचारप्रसार एवम् पूर्वाधार विकासका दृष्टिले ओझेलमा परेको यस क्षेत्रलाई व्यास क्षेत्र विकास कोष तनहुँको सकृयतामा करिब २७...

  • चिनियाँ रक्षामन्त्री चाङ भ्रमणका पाँच सन्देश

    सुरक्षाविद् डा. दीपकप्रकाश भट्ट ‘साउथ चाइना सी’ बाहेक अन्य क्षेत्रमा त्यति चीन त्यति चिन्तित नरहेको बताउँछन्। ‘ट्रप्प र मोदीको क्यामेस्ट्रिी...

  • आहा, उहिलेको पोखरा

    पहिले पाटीरपौवा, धारा–कुवा चौतारी र कुलोकुलेसा धेरै थिए। धान रोप्दा होस् या धान भित्र्याउँदा रमाइलो हुन्थ्यो। चाड पर्व र मेलाको महत्व अलग थियो।...