एकातिर भव्य गाईपूजा, अर्कोतिर चिसो काराबास



गाई
गाई
सन्देश दुमरु

एक साताअघि एउटा समाचार आयो– गाईको बाच्छी काटेको अभियोगमा बागलुङका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई सर्वोच्च अदालतले १२ वर्ष कैद फैसला सुनायो। एकाध सञ्चारमाध्यमको ‘टुहुरे खबर’बाहेक यो विषय दुनियाँले सुन्ने गरी ‘पब्लिक इन्टेलेक्चुअल’को चासो वा बहसमा परेन। तर, त्यसको केही दिनमै देशले ‘धुमधाम गाई पूजा’ सम्पन्न गरेको छ।

गाई पूजा मनाइरहेको बेलामा जेल पठाइएका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई भने कसैले सम्झेको छैन

यो देशको परम्पराले गाई–पूजा गर्छ र परम्पराअनुसार गाईको मासु खाने समुदायलाई चाहिँ हत्या अभियोगमा जेल चलान गर्छ। भारतमा पनि गाई समुदायगत विभाजनको चर्को विषय बनेको छ। मोदी नेतृत्वको सरकार आएपछि त अतिवादी हिन्दूहरुको ‘गौरक्षा अभियान’ले थुप्रै निर्दोष मानिसको ‘शिकार’ गरिसकेको छ। केही महिनाअघि गुजरातमा दलित समुदायले मृत गाईको छाला काटेपछि ठूलो विवाद भएको थियो। गाई दक्षिण एसियाको जिन्दगीमा केन्द्रीय भूमिकामै छ।

हिन्दू समाजले गाईलाई ‘पवित्र’ जनावर मान्छ। गाईको मात्रै पूजा होइन, उसको दुध, गोबर, गहुँत समेतलाई पवित्र मानिन्छ र पर्वहरुमा अनिवार्य गरिन्छ। पिसाबको समेत महत्व भएको र ‘प्रसाद’ मानिने भाग्यमानी पशु गाई नै हो। धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र भएको नयाँ नेपालको नयाँ संविधानमा पनि गाई राष्ट्रिय जनावरकै रूपमा छ। मुलुकी ऐनअनुसार गौहत्या अभियोगमा गाईको मासु खाने समुदायलाई जेल चलान गरिएका अनेक घटना दोहोरिइरहेका छन्। १६३ वर्षअघि १९१० मा बनेको मुलुकी ऐनमा भएको गाईसम्बन्धी व्यवस्थाभन्दा अहिले पनि तात्विक फरक छैन।

दक्षिण एसियामा गाई महत्वपूर्ण जनावर छ। सुरुमा गाई संरक्षण वा गाई उपयोग सायद भौतिकवादी सुरुवात हुँदो हो तर पछि कर्मकाण्डीय परम्परा हावी हुँदै गयो। पशुलाई मानवीय हितमा प्रयोग गर्नुपर्नेमा पूजाको प्रतीक मात्रै बन्न थाल्यो। गाईलाई भगवान् मात्रै मान्ने र उसैको पुच्छर समातेर बैर्तनी तर्ने ध्याउन्नमा बहुसंख्यक हिन्दूहरुले आँखा चिम्लिरहे। राज्यले पनि गाई र गाई पूजालाई आफ्नो उपयोगमा लिइरह्यो।

नेपाली समाजको ठूलो हिस्सा आज पनि गाईपूजामा र समाजशास्त्री डोरबहादुर विस्टले भनेझैँ भाग्यवादमा अल्झेको छ। हिन्दू कर्मकाण्डका ग्रन्थहरुमा आधारित परम्परा विकृत तत्वहरु अब भने हटाउँदै जानुपर्छ। सामाजिक सद्भावमा मात्रै पर्वहरुलाई सीमित गर्नुपर्छ। गाईलाई राष्ट्रिय जनावर वा पूजा गर्नुपर्ने प्राणी होइन, बरु दुध, गोबर आदि दिने उपयोगी पशुका रुपमा लिनुपर्छ। यसका लागि राज्यले नै अग्रसरता लिनु आवश्यक छ। धर्मको आवरणमा समाजलाई अघि बढ्न नदिने सम्पूर्ण परम्परा र विश्वास हटाउँदै जानुपर्छ। त्यसले मात्र नेपाललाई एक समृद्ध देश बनाउन सक्छ।

नत्र, कसैले गाईको मासु खाएकै आरोपमा एक जुनी जेलमा बिताउनुपर्ने अवस्थाबाट नेपाली समाजले मुक्ति पाउँदैन। देशभरि भव्यतापूर्वक गाई पूजा मनाइरहेको बेलामा जेल पठाइएका इन्द्रबहादुर नेपाली र सकस विश्वकर्मालाई भने कसैले सम्झेको छैन।

प्रकाशित १५ कार्तिक २०७३, सोमबार | 2016-10-31 14:24:37

प्रतिकृया दिनुहोस

  • जीवनमा रिलका पात्र

    एक पात्र जो टन्टलापुर घाममा आफू र आफ्ना बालखाका लागि खोला किनारमा गिटी कुट्दै छ। उसको त्यो कथालाई हामी वास्तविक जीवनमा सुन्न त्यति महत्व दिँदैनौ...

  • घरबार एकातिर, माया अर्कैतिर!

    कीर्तिपुरमा पढ्न आउँदा म विवाहित र एक बच्चाकी आमासमेत बनिसकेकी थिएँ। मेरा साथीहरू २६ कटेका छन् सबै। खासै कोही प्रेमको कुरा गर्दैनन्। २५ वर्ष पुग्दा...

  • मज्जाले प्रेम गर तर वियोगमा रुँदै नहिँड

    प्रेम गर्यो त गर्यो सकियो। मैले त प्रेम गर्न सकें त्यो नै मेरो सफलता हो। एउटा सफल प्रेम मैले बाँचें । बस्, प्रेमको सफलताको मापदण्ड प्रेम नै हो।...

  • पहिलो कला साहित्य उत्सवको एक दृश्य

    युवा–विद्यार्थी केन्द्रित साहित्योत्सव

    काँकरभिट्टामा यही फागुन १२ गतेदेखि आयोजना हुन लागेको तीन दिने कला साहित्य उत्सव विद्यालयका शिक्षक र विद्यार्थीहरूका उपयोगी हुनेछ। साधारणतया...

  • ध्वनि प्रदुषणको चपेटामा बिचरा बिरामी!

    केही महिनाअघिसम्म स्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाकै निर्वाचन क्षेत्रमा पर्ने धुम्बाराही चोकैको एउटा भवनमा ‘अनमोल अस्पताल’ सञ्चालनमा थियो। सोही भवनको आधा...

  • कर्णाली-भेरी खोला, फेरि भेट होला-नहोला

    ‘हाम्रा बज्या भेडा पाल्दा खन्, हामी पनि भेडो पाल्न्या हुम्।’ यति भनिसकेर फुच्चेले एकपटक सुँक्क गर्यो, नाकको भेडोको लम्बाई घट्यो। मैले क्यामेरा...

 

 

विचार

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • होमस्टे वर्गीकरणसहित करको दायरामा

    सरकारले नेपालमा सञ्चालित ‘होमस्टे’लाई वर्गीकरण गर्दै करको दायरामा ल्याउने भएको छ। नेपालमा सञ्चालित केही होमस्टले मासिक राम्रो आम्दानी गर्न...

  • कहिले फारिएला काठमाण्डूको धुलो?

    मेलम्ची खानेपानी आयोजना कार्यान्वयन निर्देशनालयका आयोजना प्रबन्धक नन्दप्रसाद खनाल भन्छन्, ‘हामी दिनरातै काम गरिरहेका छौँ। आठ मिटर चौडाइभन्दा ठूला...

  • पेट्रोलियम पदार्थको हाहाकार हट्ने

    ‘तेल चोर्न’ पाउनुपर्छ भन्दै आन्दोलनमा उत्रिएका ट्यांकर चालकले एक महिनाको समयसीमा दिँदै शुक्रबारदेखि पेट्रोलियम पदार्थ उठाउने भएका छन्। नेपाल आयल...

  • चुनाव र मेरो गाउँ

    सपना स्वीटजरल्याण्ड, सिंगापुर र जापानको देखाइन्छ। तर पञ्चायत जानु, बहुदल आउनु र गणतन्त्रको बजार लाउनुले मेरा बा आमाको जीवनमा खासै अन्तर आएको छैन।...