मुखर्जी किन नजाने भए लुम्बिनी?

भारतीय राष्ट्रपति मुखर्जी हिन्दुधाम पशुपति र जानकी जाने तर बौद्धधाम लुम्बिनी नजाने कुराले कुटनीतिक र धार्मिक दुवै अर्थ बोकेको छ



भारतीय राष्ट्रपति प्रणव मुखर्जीको शान्तिका अग्रदूत गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनी भ्रमण अन्तिम समयमा आएर रद्द भएको छ। कार्तिक १७ देखि तीन दिने नेपाल भ्रमणमा आउन लागेका मुखर्जीले जनकपुर र पोखराको मात्रै भ्रमण गर्ने कार्यतालिका बनेको छ।

मुखर्जी सेरोमोनियल राष्ट्रपति भएपनि उनी भारतको राष्ट्राध्यक्ष हुन्। १ अरब २५ करोड जनसंख्या भएको भारतजस्तो उदाउँदो विश्व शक्तिका राष्ट्रपति मुखर्जीको लुम्बिनी भ्रमणको चर्चा स्वभाविक रुपमा चासोको विषय हुने नै भयो। फेरि, मुखर्जीको भ्रमणले सम्पूर्ण भारतको प्रतिनिधित्व गर्ने भएकोले लुम्बिनी जाने कुराको स्थानको समेत विशेष महत्व र अर्थ हुने विज्ञहरुको भनाइ छ।

पशुपति र जनकपुर भ्रमणको सन्देश
राष्ट्रपति मुखर्जीले १८ कार्तिक बिहिबार बिहान हिन्दु धर्मालम्बीहरुको प्रसिद्ध तीर्थस्थल पशुपतिनाथको दर्शन गर्ने कार्यक्रम छ। त्यसैगरी मुखर्जीले १९ गते बिहान बुद्ध एयरको विमानबाट १० बजे जनकपुर अवतरण गर्ने कार्यसूचि छ। जनकपुरमा मुखर्जीले अर्को हिन्दुहरुको पुण्यधाम जानकी मन्दिरको दर्शन गर्ने छन्। हिन्दु र बुद्ध धर्म दुवैको प्रचार र प्रवद्र्धनमा लागेको भारतका राष्ट्रपति मुखर्जीले हिन्दुधर्मका पीठहरुको मात्र भ्रमण गर्नुको पनि कुटनीतिक सन्देश हुन्छ नै।

लुम्बिनीसहित भगवानबुद्ध २९ वर्षसम्म बसेको तिलौराकोट दरबार, देवदह रामग्राम र स्वयम्भू, बौद्धनाथ, नमोबुद्धलाई समेत बौद्ध (सर्किटमा समेट्न नेपालले भारत समक्ष आग्रह गर्दै आएको छ। बौद्धबाहेक भारतको विश्वनाथ (काशी) देखि नेपालको पशुपतिनाथ र अन्य शिवरशक्तिको सर्किट तयार गर्न नेपाल–भारत छलफलमा छन्।

भारतले अहिलेसम्म बोधगया–सारनाथ–कुशीनगर हुँदै लुम्बिनीसम्मको चक्रपथ राजमार्ग बनाउने प्रस्ताव बहसमा ल्याएको छ।

यस्तो अवस्थामा राष्ट्रपति मुखर्जीले हिन्दुधामहरुको मात्र भ्रमण गर्दा भारतले नेपाललाई हिन्दु राज्य बनाउन दबाब दिंदै आएको कुरालाई मलजल गर्ने देखिन्छ।

नयाँ संविधानमा नेपाल धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र उल्लेख गरिएपछि भारतीय सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टी(विजेपी)का नेताहरुले बारम्बार नेपाल हिन्दु राष्ट्र हुनुपर्ने बताउँदै आएका छन्।

राष्ट्रपति मुखर्जीको लुम्बिनी भ्रमण रद्द भएपछि नेपाललाई हिन्दु धर्म बनाउने भारतीय चाहनालाई उजागर गरेको कुटनीतिक मामिलाका जानकारहरुले लख काटेका छन्।

लुम्बिनीमा भारतीय चासो
कतिपय कार्यक्रम र सन्दर्भमा भारतका राजनीतिक नेताहरु बौद्ध धर्मका पर्वतक गौतम बुद्ध भारतमा जन्मेको दाबी गर्दै आएका छन्। त्यतिमात्र होइन, बुद्धका पिता राजा शुद्धोधनले राज्य गरेको कपिलवस्तु युपीराज्यमा पर्ने भारतीय दाबी छ।

कपिलवस्तु र बुद्ध जन्मेको ठाउँ दुवैमा भारतीय दाबी रहेको अवस्थामा राष्ट्रपति मुखर्जीले लुम्बिनीको भ्रमण गर्दा विश्वव्यापी रुपमा बुद्ध नेपालमा जन्मेको सन्देश जाने भएकोले पनि राष्ट्रपतिलाई लुम्बिनी भ्रमण नगर्न भारतीय कर्मचारीले सुझाएको बताइन्छ।
शुद्धोधनको दरबारको भग्नावशेष भेटिएको भन्दै भारतको युपीमा नक्कली कपिलवस्तु निर्माण गरिएको छ। जबकि बुद्धको जन्म नेपालको रुपन्देहीस्थित लुम्बिनीमा र शुद्धोधनको दरबार नेपालको कपिलवस्तु जिल्लास्थित तिलौराकोटमा भएको कुरा ऐतिहासिक पुरातात्विक अन्वेशषणबाट प्रमाणित भइसकेको विषय हो।

नक्कली प्रमाणमा आधारित कपिलवस्तु संग्रहालयको गत चैत्रको पहिलो साता, (०७२) भारतीय पर्यटन, संस्कृति तथा नागरिक उड्ययनमन्त्री डा.महेश शर्माले उद्घाटन गरेका थिए। पुरातत्व सर्वेक्षण लखनउ मण्डलले उक्त कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो। मन्त्री शर्माले बुद्धको जन्मस्थल र कार्यस्थल भारतको कपिलवस्तुस्थित पिपरहवा र गनवरिया रहेको दाबी गरेका थिए। उनले शाक्यवंशका राजाहरुको अधिनमा राजा शुद्धोधन र रानी महामायाले सो राज्य गरेको उल्लेख गरेका थिए।

अझ मन्त्री शर्माले बुद्धले आफ्नो २९ वर्ष पिपरहवामा र गनवरियामा बिताएको दाबी गरेका थिए। भारतले बुद्धको जन्मस्थल पिपरहवा र गनवरियाको विकासका लागि १ अर्ब ७० करोड भारतीय रुपैयाँ विनियोजन समेत गरेको छ।
भारतीय जनता पार्टीका सांसद जगदम्बिका पालले पनि गौतम बुद्ध भारतमा जन्मिएको दाबी गरेका थिए।

सन् १९७० को दशकमा गरिएको पुरातात्विक अन्वेशषणका क्रममा ‘ओम देभपुत्र विहार कपिलवस्तु संघ’ र ‘महा कपिलवस्तु विखु संघ’ लेखिएका दुई वस्तुलाई बुद्ध भारतमा जन्मिएको प्रमाण भन्दै देखाइएको थियो।

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले समेत गत सेप्टेम्बरमा भियतनामको भ्रमणका क्रममा बुद्ध भारतमा जन्मिएको दाबी गरेका थिए। प्रधानमन्त्री मोदीले पटक–पटक शान्तिका बुद्ध भारतमै जन्मेको भन्दै शान्ति खोज्न भारत आउन भियतनामका प्रधानमन्त्रीलाई आग्रह गरेका थिए। त्यसो त गत सेप्टेम्बरको अन्तिम साता मोदीले अमेरिका पुगेर पनि बुद्ध भारतमा जन्मिएको दोहोर्याए। क्यालिफोर्नियाको सनजोसस्थित साप सेन्टरमा भारतीय समुदायलाई सम्बोधन गर्दै उनले भनेका थिए, ‘हामी गान्धी र बुद्ध जन्मिएको देशबाट आएका हौं।’

तर मोदीले नेपालको संसदमा भाषण गर्ने क्रममा भने पटकपटक ‘नेपाल बुद्धको जन्मभूमि हो’ भनेका थिए। भारतीय यी दाबीलाई फितलो पार्ने ठानेर नै अन्तिम समयमा राष्ट्रपति मुखर्जीको लुम्बिनी भ्रमण रद्द गरिएको हो भन्न सकिने आधार मुखर्जीको भ्रमण तालिका आफैले जनाउँछ।

मोदीले सार्क सम्मेलनको बेला नेपाल आउँदा जनकपुर र लुम्बिनीको दर्शन गर्ने अभिलाषा राखेपनि उनको भ्रमण अन्तिम समयमा आएर रद्द भएको थियो।

 

प्रकाशित १४ कार्तिक २०७३, आइतबार | 2016-10-30 09:38:44

प्रतिकृया दिनुहोस

  • संसदमा नेताहरु केपी ओली र पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड

    देशै एक हुने बेला पार्टीहरूभित्रै किन गुटैगुट?

    आउँदो माघसम्म तीनवटै निर्वाचन सम्पन्न गरेर नयाँ संविधान कार्यान्वयन गर्नुपर्ने बाध्यात्मक परिस्थितिमा छ देश। संविधान संशोधनलाई प्राथमिकता दिने...

  • वैकल्पिक राजनीति भावना हो र?

    युवालाई सक्षम बनाएर राजनीतिमा स्थान दिनुपर्छ हतार गरेर होईन। रन्जुको हकमा योग्यता र उत्कृष्टता अझै जरुरी छ। सामाजिक मिडियामा उनको उमेदवारीको...

  • नेपाल-भारत सम्बन्ध सुधार्न पुल कि पर्खाल?

    व्यापकताका लागि पुल हालिन्छ, खुम्चिनका लागि पर्खाल लगाइन्छ। अवैध मानिसको प्रवेशले बोझ बढ्न थालेपछि मेक्सिको सीमामा पर्खाल लगाउने अमेरिकी राष्ट्रपति...

  • -

    बच्चाको स्कुल फेर्नुअघि सोच्ने कि!

    विद्यालय फेर्ने निर्णय आफ्नो हो कि बच्चाको आवश्यकता हो सो बारेमा परिवारमा खुला छलफल हुन जरुरी छ। अभिभावकले पहिले पढ्दै गरेको विद्यालयमा बच्चालाई...

  • नयाँ शक्ति नेपालकी नेतृ तथा पूर्वमन्त्री हिसिला यमि

    हो, हिसिला भ्रष्टाचारी नै हुन्!

    केही दिन अगाडि हिसिला यमिले सडकमा लगाएको नारालाई लिएर सामाजिक सन्जालमा ‘राष्ट्रवाद’को पहिरै चलेको छ। फेसबुक–ट्वीटरमा देश बचाउन मानिसहरू लामबद्ध...

  • रेल कुदाऊ तर निकुञ्ज जोगाऊ

    रेलमार्गको कारण राष्ट्रिय निकुञ्ज मानिसहरुको प्रवेश सहज हुने देखिन्छ, जसले गर्दा लोपोन्मुख प्रजातिको संरक्षणमा अझ चुनौती थपिनेछ। निर्माणको बेला...

 

सुखद शुक्रबार

ब्लग

प्रविधि

रोचक

NepalKhabar Tweets

विशेष

  • दुई दशकपछि नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ७ प्रतिशत

    केन्द्रिय तथ्यांक विभागले नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ६ दशमवल ९४ प्रतिशत पुग्ने प्रक्षेपण गरेको छ। दुई दशकपछि नेपालको आर्थिक वृद्धिदर सबैभन्दा बढी...

  • राजनीतिक संवाद जारी राखेर अगाडि बढ्ने पाँच दलको निर्णय

    पाँच राजनीतिक दलको बालुवाटारमा बसेको बैठकले राजनीतिक संवादलाई जारी राख्दै सहमतिबाटै अगाडि बढ्ने निर्णय गरेको छ। मंगलबार बेलुका प्रधानमन्त्री निवास...

  • यस्तो छ कांग्रेसले सार्वजनिक गरेको 'स्थानीय तह निर्वाचनको घोषणापत्र'

    स्थानीय निर्वाचनका लागि नेपाली कांग्रेसको तयार पारेको चुनावी घोषणापत्र आज मंगलबार सार्वजनिक भएको छ। स्थानीय निर्वाचनको लागि तयार पारिएको घोषणापत्र...

  • चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी

    ओबरमा भारतको हरियो बत्तीको खाँचो

    चिनियाँ अग्रसरताको एक पेटी एक मार्ग (ओबीओआर– ओबर) अर्थात् बेल्ट एण्ड रोड इनिसियटिभको प्रथम अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग शिखर मञ्चको तयारी तीव्र हुँदै...